About Us  |  Send Us News  |  Advertise With Us  |  Contact Info  |  Feedback
 
 
 
 Nepalnews Search

Web nepalnews
Powered By:
Google
Budget 2006-07
 Publication


Fortnightly
 
 
 Font Download
  Kantipur
Preeti
Gauri
More Nepali Font
 Others
 

Old Publications
China Radio

Hits FM 91.2
Municipal Poll 2062
Nepal Khabar
Nepal Stock Exchange
Nepali Headlines
Weekly Pollution Watch

 
 
 
;dfrf/
 

g]kfnL sf+u|];sf] 3f]if0ff–kq M ;+ljwfg;ef lgjf{rg–@)^$

kfFr jif{ cl3 g]kfnL sf+u|]; / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ sf] gfddf ljeflht ePsf] xfd|f] kf6L{ d'n'sdf nf]stGq / lbuf] zflGt ;'b[9 ePsf] tyf /fHosf] nf]stflGqs k'g;+{/rgf ePsf] b]Vg rfxg] g]kfnL hgtfsf] cfsf+Iff tyf cfˆgf nfvf}F nfv ;fyLx¿, ;dy{s–z'e]R5'sx¿sf] kf6L{ Pstfsf] rfxgfnfO{ d"t{ ¿k lbg of] P]ltxfl;s dxf;ldlt a}7sdf Ps ePsf] 5 . d'n'ssf] uDeL/ ;+qmd0fsfnLg /fhgLltnfO{ nf]stflGqs dfu{df 8f]¥ofpg] tyf zflGt k|lqmof / ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ lglj{£g ;DkGg ug]{ P]ltxfl;s bfloTjnfO{ ;kmntfk"j{s lgjf{x ug]{ c7f]6sf ;fy cfhsf] of] P]ltxfl;s 38Ldf g]kfnL sf+u|]; kf6L{sf] Pstf ;DkGg ePsf] xf] . g]kfnL sf+u|];sf] of] Pstfn] cfGbf]ngsf/L /fhgLlts kf6L{x¿sf] jt{dfg Pstf / ;dembf/LnfO{ cem ;'b[9 agfpg], cGtl/d ;/sf/sf] k|efjsfl/tf clej[l4 ug]{ / cGttM hgcfGbf]ng @)^@–^# sf] hgcfsf+IffnfO{ k"/f u/fpg] g]kfnL sf+u|];sf] c7f]6nfO{ k'gM Psk6s bf]x¥ofpFb} ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf kf6L{sf] of] P]ltxfl;s 3f]if0ffkqnfO{ k|:tfljt ub{5f}F .

cfb/0fLo lbbL–alxgL tyf bfh'–efOx¿ Û

g]kfndf ;Q/L jif{eGbf nfdf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] dxfg\ pknlAw Pj+ P]ltxfl;s hg–cfGbf]ng @)^@–^# sf] hgfb]zsf] ¿kdf ;DkGg x'g uO/x]sf] ;+ljwfg;ef lgjf{rgsf] k"j{;GWofdf g]kfnL sf+u|]; ;Dk"0f{ g]kfnL hgtfnfO{ xflb{s clejfbg ub{5 .

o; cj;/df g]kfnL sf+u|]; b]z, hgtf / nf]stGqsf lglDt hLjg alnbfg ug]{ 1ft–c1ft ;Dk"0f{ zxLbx¿k|lt xflb{s / ;Ddfgk"0f{ >4f~hnL k|s6 ub{5 . g]kfnsf] nfdf] nf]stflGqs cfGbf]ng Pj+ zflGtk"0f{ P]ltxfl;s hgcfGbf]ng @)^@–^# sf] clu|d df]rf{df pleP/ lg0ff{os ;+3if{ ug]{ b]zsf tdfd o'jf–t?0f–ljBfyL{, gful/s cfGbf]ng Pj+ dfgj clwsf/sdL{, ls;fg–dhb'/ / dlxnf, lzIfs–k|fWofks / a'l4hLjL, jlsn–8fS6/–Ol~hlgo/, ;+rf/sdL{, pBdL–Joj;foLnufot ;a} k]zf / Joj;fosf g]kfnL hgtfsf] b[9 nf]stflGqs r]tgf, ;+3if{ / ;+sNknfO{ klg g]kfnL sf+u|]; xflb{stfk"0f{ clegGbg ug{ rfxG5 .

§ xfd|f] >4fk"0f{ ;Demgfdf oltv]/ g]kfnL sf+u|];sf nfvf}F h'emf? ;fyLx¿ klg x'g'x'G5 h;n] ljut 5 bzssf] cjlwleq h]n–g]n, lgjf{;gsf] kL8f / d[To'nfO{ ;d]t j/0f u/]/ b]zsf] nf]stflGqs ;+3if{ / r]tgfnfO{ hLljt /fVg dx Œ jk"0f{ e"ldsf lgjf{x ug'{eof] . sf+u|];hgsf] of] ;+3if{ ofqf / alnbfgsf] z[v+nf cfh klg /f]lsPsf] 5}g . nf]stGqsf lglDt hLjgsf] alnbfg, c+ue+usf] kL8f, 3/–hUuf / ;DklQ x/0fsf] b'Mv / cfˆgf 3/–kl/jf/af6 6f9f lj:yflkt eO{ d"No r'sfpg] qmd cfh ko{Gt hf/L 5 .

§ xfdL of] dx Œ jk"0f{ 38Ldf @))& ;fnsf] P]ltxfl;s hgqmflGtsf] ul/df / To; qmflGtsf gfos ljZj]Zj/k|;fb sf]O/fnfnfO{ >4fk"j{s ;lDemg rfxG5f}F . @)!& ;fnkl5sf] cToGt sl7g / k|lts"n kl/l:yltdf kf6L{ ;+u7g / nf]stflGqs cfGbf]ngnfO{ hLjGt agfO{ /fVg] >4]o g]tf ;'j0f{ zDz]/nfO{ klg >4fk"j{s ;Demg rfxG5f}F . To;}u/L xfdL @)$^ ;fnsf] hg–cfGbf]ngn] k|Hjlnt u/]sf] nf]stflGqs cfGbf]gnsf] dzfn / cfGbf]ngsf ;jf]{Rr g]tf u0f]zdfg l;+xsf] cys ;+3if{ufyf / cfGbf]ngkl5sf] ;+qmd0fsfnLg /fhgLltdf >4]o g]tf s[i0fk|;fb e§/fO{sf] of]ubfgnfO{ klg :d/0f ug{ rfxG5f}F .

§ o;sf ;fy} lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dk|e'tf;lxt k"0f{ nf]stGq :yfkgfsf nflu ePsf] zflGtk"0f{ hg–cfGbf]ng @)^@–^# df k|s6 ePsf] cf7 /fhg}lts kf6L{sf] ;'ema'emk"0f{ Pstf / of]ubfgsf] pRr d"NofÍg ub}{ cf7 kf6L{nfO{ ;femf p2]Zo / ;+3if{df 8f]¥ofpg ce"tk"j{ g]t[Tj k|bfg ug]{ >L lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ of] P]ltxfl;s e"ldsfsf nflu xflb{s cfef/ k|s6 ub{5f}+ .

§ dw];sf] :jfledfg / clwsf/, ;dfg'kflts k|ltlglwTj / ;+3fTds ;+/rgfsf lglDt p7]sf] dw];L hgtfsf] zflGtk"0f{ cfGbf]ng tyf cflbjf;L–hghfltsf] ljlzi6 eflifs, hftLo / ;f+:s[lts klxrfg / ;+3Lo zf;g k|0ffnLsf nflu ePsf] ;+3if{nfO{ klg g]kfnL sf+u|]; clegGbg ug{ rfxG5 . dlxnf, blnt, k5fl8 k/]sf ljs6 ef}uf]lns If]q, ckfË, e"ldxLg, sd}of, cNk;+Vos d'lZnd ;d'bfonufot ljleGg ju{ / ;d"xåf/f ;fdflhs zf]if0f, c;dfgtf, e]befj / clwsf/ljxLgtfsf lj?4 rnfOPsf zflGtk"0f{ ;+3if{nfO{ xfdL nf]stGqnfO{ hLjGt / kl/0ffdd'vL agfpg] lbzfsf dx Œ jk"0f{ kfOnfsf ¿kdf ;lDemg rfxG5f}F .

§ xfdL of] P]ltxfl;s cj;/df g]kfnL hgtfsf] cfsf+Iffcg'¿k dfcf]jfbL lx+;fTds åGå ;dfKt u/L lbuf] zflGt :yfkgf ug]{ p2]Zon] x:tfIfl/t lj:t[t zflGt ;Demf}tf / o;cg'¿k cufl8 a9]sf] zflGt k|lqmof / o;df ;xefuL ;a} kIfnfO{ xflb{s wGojfb lbg rfxG5f}F . zflGt k|lqmofnfO{ k|efjsf/L cg'udg ug]{ ;+o'Qm /fi6« ;+3 Pj+ zflGt k|lqmofnfO{ ;xof]u / ;dy{g ug]{ ;a} ldq/fi6« / cGt/f{li6«o ;+3–;+:yfk|lt g]kfnL sf+u|]; cfef/ k|s6 ub{5 . g]kfnL sf+u|]; of] zflGt k|lqmofk|lt k"0f{ k|ltj4tf k|s6 ub}{ lbuf] zflGt :yfkgf ug]{ hgtfsf] ;+sNknfO{ lglj{Wg k"/f u/L 5f8\g] k|lt1f ug{ rfxG5 . ;fy} zflGt k|lqmofdf ;+nUg ;a} kIfnfO{ hgtfsf] rfxgf / zflGt k|lqmofsf] ;+j]bgzLntfk|lt lg/Gt/ ;hu / uDeL/ /xg cfu|x ub{} ;+ljwfg;efsf] P]ltxfl;s lgjf{rgsf dfWodaf6 zflGt k|lqmofnfO{ k"0f{tf k|bfg ug]{ lhDd]jf/L jxg ug{ cfXjfg ub{5 .

;+ljwfg;ef M o;sf] P]ltxfl;s ;Gbe{

em08} 5 bzsb]lv g]kfnL sf+u|];n] cu'jfO ub}{ cfPsf] g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] s]Gb|Lo t Œ j hgtfsf] ;jf]{Rrtf / hgk|ltlglw zf;gsf] :yfkgf ug'{ /xFb} cfPsf] 5 .

b]z JolQmsf] lghL ;Dkbf / cfh{g xf]Og hgtfsf] /ut–kl;gfsf] ;[li6 xf] . To;}n] b]zsf] zf;g / /fHo ;+rfngsf] sfd /fhf–dxf/fhfsf x's'daf6 xf]Og, hgtfsf] ;xdlt / cledt k|fKt hgk|ltlglwaf6 dfq x'g ;S5 eGg] hgtfsf] ;jf]{kl/tfsf] of] pb\3f]if g]kfnL sf+u|];n] @))^ ;fndf qmflGtsf] 3f]if0ffkqdf pNn]v u/]/ hgqmflGtsf] cfXjfg u/]sf] xf] . ;+ljwfgsf jf:tljs n]vs hgtf dfq x'g\ / /fHo ;+rfngsf] ;Dk"0f{ clwsf/ hgtfsf k|ltlglwsf] xf] eGg] g]kfnL sf+u|];sf] klxnf] hg3f]if0ff o:tf] lyof] M

æjt{dfg zf;gsf] cGTo eO;s]kl5 g]kfnL sf+u|];n] jflnu dtflwsf/sf] cfwf/df r'lgPsf hgk|ltlglwx¿sf] Pp6f kl/ifb\ jf ;ef af]nfpg] 5 . o;} kl/ifb\ jf ;efnfO{ g]kfn hg/fHosf] ;+ljwfg jf /fHo ;~rfng;DaGwL lgod sfg'g agfpg] ;Dk"0f{ lhDd]jf/L ;f}lkOg] 5 .Æ

hgtfsf] ;Dk|e'tf / hgk|ltlglw zf;gsf] of] :ki6 dfu / cfu|x g} g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] pmhf{ / uGtJo aGb} cfof] . g]kfnsf] lg/+s'z /fhtGqn] k6s–k6s hgtfsf] ;jf]{Rrtfsf] oxL clwsf/nfO{ xgg\ ug]{ r]i6f / if8\oGq u¥of] . clg g]kfnL hgtfn] klg k6s–k6s cfˆgf clwsf/ /Iffsf nflu lg/+s'z /fhtGqsf] :j]R5frfl/tfnfO{ k/f:t ub}{ /x] . @)^@–^# sf] zflGtk"0f{ hgcfGbf]ng g]kfnL hgtfsf] oxL P]ltxfl;s ;+3if{ ofqfsf] ;jf{lws dx Œ jk"0f{ s8L k|dfl0ft eof] . of] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngn] d'n'snfO{ k'gM Psk6s ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf NofO{ k'¥ofP/ cl3Nnf] k':tfsf xfd|f cu|hx¿sf] ;+sNknfO{ k"/f ug]{ cleef/f g]kfnL gofF k':tfsf] sfFwdf ;'lDkPsf] 5 .

s] xf] ;+ljwfg;efsf] dxŒj <

olt nfdf] hgtfsf] ;+3if{ / olt w]/} hgtfsf] /ut kl;gf aufP/ cfPsf] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] dx Œ j g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ng / eljiosf] g]kfnL k':tfsf lglDt cgdf]n 5 . ;+ljwfg;efsf] dx Œ j / cj;/nfO{ Ifl0fs pQ]hgf, efjfj]z, g}/fZo jf c¿ s'g} tfTsflns sf/0faf6 k|efljt eP/ Go"g ug{ jf u'Dg lbg' x'Fb}g .

-s_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgn] d'n'sdf xfdL g]kfn hgtf Û eGg] Pp6f gofF nf]stflGqs / /fli6«o efjwf/fsf] lgdf{0f ug]{5 . xfdL g]kfnL hgtf klxnf]k6s cfˆgf k|ltlglwdfkm{t cfˆgf nflu cfˆgf] :jfldTjsf] ;+ljwfg n]Vb}5f}F . @ s/f]8 %) nfveGbf a9L g]kfnL hgtfsf] k|ltlglwk"0f{ ;xeflutf / lqmofzLntfåf/f n]lvg] of] gofF ;+ljwfg g]kfnsf] /fli6«o Pstf / nf]stflGqs klxrfgsf] gofF cfwf/ aGg]5 .

-v_ d'n'sn] cfh;Dd k6s–k6s hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qfsf] rrf{ u/]sf] / ;'g]sf] 5 . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf klxnf]k6s hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qfsf] k|of]u / cEof; x'g]5 . /fhgLlt / /fi6« lgdf{0fdf hgtfsf] ;jf]{Rrtf / ;Dk|e'tfsf] lg0ff{os 5fk nfUg]5 .

-u_ ljt]sf @%) jif{b]lv /fhtGqn] g]kfnL hgtfsf] efUosf] km};nf ug]{ pN6f] cEof; x'Fb} cfPsf] lyof] . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgn] g]kfnL hgtfnfO{ /fhf / /fhtGqsf] efUosf] km};nf ug]{ P]ltxfl;s cj;/ / clwsf/ :yflkt ub}{5 .

-3_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg dfcf]jfbL lx+;f / åGånufot /fi6«sf ;a} ;fdflhs–;f+:s[lts åGå ;dfwfg ug]{ df}sf klg xf] . lx+;f / åGån] yfs]sf] b]z / hgtfnfO{ lbuf] zflGtsf] k|Tofe"lt ug]{ / nf]stflGqs k|lqmofåf/f Jofks /fli6«o ;xdltsf] ;'b[9 cfwf/ k|bfg ug]{ cj;/ xf] .

-ª_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg d'n'ssf] jt{dfg s]Gb|Ls[t / PsfTds /fHosf] :j¿knfO{ ablnP/ ;+3fTds 9fFrfdf /fHosf] nf]stflGqs k'g;{+/rgf ug]{ dfWod klg xf] .

-r_ ;+ljwfg;ef g]kfndf k"0f{ nf]stGq, ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf / ljlwsf] zf;g :yfkgf ug]{ pRrtd nf]stflGqs cEof; klg xf] .

-5_ ;+ljwfg;ef cGt/f{li6«o hutdf g]kfnsf] k|lti7f a9fpg] / cfly{s ;d[l4sf nflu Jofks cGt/f{li6«o ;DaGw, ;xof]u / ;dy{g k|fKt ug]{ cfwf/e"ld klg xf] .

hgcfGbf]ng @)^@–^# df s] lyof] hgtfsf] cfb]z <

-s_ zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngdf cleJoQm ePsf] hgtfsf] ;jf{lws :ki6 cfb]z lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dek|'tf;lxt k"0f{ nf]stGqsf] :yfkgf ug'{ g} xf] . /fhf 1fg]Gb|sf] :j]R5frfl/tfsf lj?4 nfvf}Fsf] ;+Vofdf ;8sdf cf]ln{Psf g]kfnL hgtfn] hgcfGbf]ngdfkm{t ;a}vfn] clwgfosjfb / cltjfbnfO{ g]kfnL /fhgLltaf6 ;w}+sf] lglDt ;dfKt ug]{ cfsf+Iff k|s6 u/]sf x'g\ .

-v_ dfcf]jfbL lx+;fTds ljb|f]x / /fhf 1fg]Gb|sf] clwgfosjfbL zf;gsf] k|ltlx+;fn] cfqmfGt g]kfnL hgtfsf] csf]{ :ki6 cfb]z lx+;fsf] cGTo / lbuf] zflGtsf] :yfkgf ug'{ lyof] . g]kfnL hgtfn] lx+;f–o'4, ad / aGb'ssf] qf;bLaf6 d'lQm tyf zflGtk"0f{ hLjg / hLljsfsf] k|Tofe"lt zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngsf] dfWodaf6 rfx]sf x'g\ .

-u_ hg–cfGbf]ngdfkm{t g]kfnL hgtfn] k'/ftg /fHo ;+/rgf / zf;gsf] cGTo u/L /fHosf] nf]stflGqs 9+un] k'g;{+/rgf ug]{ rfxgf klg cleJoQm u/]sf x'g\ . /fHosf] jt{dfg ;+/rgf cfly{s–;fdflhs–/fhg}lts lje]b / c;dfgtf l;h{gf ug]{ 9+usf] ePsf] x'Fbf ;a} vfn] c;dfgtfsf] cGTo ug]{ u/L ;dfj]zL Gofok"0f{ / nf]stflGqs /fHosf] /rgf hgcfGbf]ngsf] csf]{ dx Œ jk"0f{ cfb]z lyof] .

of] hgfb]z k"/f ug]{ Ps dfq zflGtk"0f{ / ljlw;Ddt k|lqmof eg]sf] @)^$ ;fn d+l;/ ^ ut]sf lbg x'g] ;+ljwfg;efsf] P]ltxfl;s lgjf{rg ;DkGg ug'{ xf] / hgk|ltlglwåf/f klxnf]k6s lgdf{0f ul/g] hgtfsf] :jfldTjsf] gofF nf]stflGqs ;+ljwfgsf] lgdf{0f ug'{ xf] . of] ;j{:jLs[t ljlw / nf]stflGqs k|lqmofsf] pNn+3g ug]{ r]i6f ubf{ hgcfGbf]ngsf] pknlAw t'lxg ;Sg] vt/f pTkGg x'g ;S5 eGg] oyfy{k|lt xfdL ;a}sf] Wofgfsif{0f u/fpg rfxG5f}F .

;+ljwfg;ef M ;femf ;+sNk / uGtJo

@))& ;fnsf] hgqmflGtsf] ;kmntfkl5 ag]sf] cGtl/d zf;g ljwfg, @))& sf] p2]Zo / argj4tfcg'¿k ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg /fhfsf] a9\bf] dx Œ jfsf+Iff / jrgRo"t x'g] k|j[lQsf sf/0f x'g glbOPkl5 b]zsf] /fhgLlt jflnu dtflwsf/sf] cfwf/df ;+;bsf] lgjf{rg ug]{ ljsNktkm{ df]l8of] .

@)!% ;fnsf] ;+;bLo lgjf{rgdf cTolws ax'dt k|fKt g]kfnL sf+u|];sf] ;/sf/n] ;Lldt ;Defjgfleq klg hgtfsf clwsf/nfO{ lj:tfl/t ug]{ k|oTg ug{ yfn]kl5 /fhf dx]Gb|nfO{ o:tf] ;Lldt nf]stflGqs k|of]u klg ;Xo ePg . /fhfsf] lg/+s'z ;}Go sf/jfxLn] @)!& ;fndf hglgjf{lrt ;+;b, ;/sf/ / hgtfsf ;Dk"0f{ ;+j}wflgs clwsf/ ckxl/t eP . To;kl5sf k~rfotL zf;gsf] b'O{ bzs nfdf] sfn/fqLsf lj?4 g]kfnL sf+u|];sf] cu'jfOdf hf/L lg/Gt/ ;+3if{, /fli6«o Pstf tyf d]nldnfksf] cfXjfg ub}{ aL=kL= sf]O/fnf / u0f]zdfg l;+xn] lgjf{;g TofuL :jb]z cfudgn] l;h{gf u/]sf] Jofks hgbjfj tyf t?0f–ljBfyL{x¿sf] nf]stflGqs kl/jt{gsf lglDt h'emf? ;+3if{sf] k[i7e"lddf @)#^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgdt ;+u|xsf] 3f]if0ff eP klg /fhfsf] lg/+s'z;Qfåf/f hgdt ;+u|xsf] kl/0ffd hgtfsf cledt / cfsf+Iff ljk/Lt 3f]if0ff ul/of] . kmn:j¿k d'n'sdf nf]stGq / ;+ljwfgjfbsf] ljsf;qmdn] @)$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf] cjlw;Dd lg0ff{os j]u / kl/0ffd kfpg ;s]g .

hg–cfGbf]ngsf] ;kmntfkl5 @)$& ;fnsf] ;+ljwfg lgdf{0fdf hgcfGbf]ngsf] efjgf d'vl/t ug{ hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo;Qfsf] ;|f]t hgtf x'g\ eGg] dfGotf, ax'bnLo ;+;bLo zf;g k|0ffnL / hgtfsf cfwf/e"t dfgj clwsf/h:tf dx Œ jk"0f{ pknlAw k|fKt eP klg hgtf / /fhfsf aLr ;Demf}tfsf ¿kdf cfPsf] @)$& ;fnsf] ;+ljwfg pu|blIf0fkGyL cltjfb / pu|jfdkGyL cltjfbaf6 k|xf/ eP/ IftljIft eof] . dfcf]jfbL lx+;fTds hgo'4af6 @)$& ;fnsf] ;+ljwfg cfqmd0fdf k/]s} a]nf pu|blIf0fkGyL cltjfbnfO{ k|ltlglwTj ub}{ /fhf 1fg]Gb|af6 c;f]h !*, @)%( df ;Demf}tfRo"t x'Fb} @)$& ;fnsf] ;+ljwfgdfly ;Lwf k|xf/ eof], h;sf] pTsif{ !( df3 @)^! df /fhfsf] k|ToIf / ;}Go andf cfwfl/t zf;gdf k|s6 x'g k'Uof] .

pu|jfdkGyL cltjfb / pu|blIf0fkGyL cltjfbaf6 d'n'snfO{ d'lQm lbnfpg, lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo ug{ / hgtfsf] ;Dk|e'tf;lxt k"0f{ nf]stGqsf] :yfkgf ug]{ p2]Zosf] nflu lj3l6t k|ltlglw;efsf] k'g:yf{kgf tyf k|ltlglw;efsf] dfWodåf/f ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt u/L d'n'sdf ljBdfg ;a} åGåsf] ;dfwfg ug]{ P]ltxfl;s cu|;/tf g]kfnL sf+u|];n] lnPkl5 @)^@ ;fn j}zfv @% ut] ;ft /fhg}lts kf6L{n] cfˆgf ;femf k|ltj4tf ;fj{hlgs ub}{ 3f]if0ff u/] M

æd'n'sdf ljBdfg ;a} åGånfO{ ;dfwfg ug{ ;+ljwfg;efnufot ;a} k|hftflGqs k|lqmofnfO{ cjnDag ug{ t}of/ /xg] k|ltj4tf JoQm ub{5f}F .Æ

@)^@ ;fn efb|df ;DkGg g]kfnL sf+u|];sf] dxflwj]zgn] ^ bzs cl3b]lv ;+j}wflgs /fhtGqnfO{ kf6L{sf] p2]Zo dfGb} cfPsf] wf/0ffnfO{ kl/Tofu u/L ;dfj]zL / hgtfsf] ;Dk|e'tf;lxtsf] k"0f{ nf]stGqsf] p2]Zodf kf6L{nfO{ s]lGb|t ug]{ o'ufGtsf/L lg0f{o u¥of] . sf+u|];sf] of] P]ltxfl;s lg0f{okl5 lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo, k"0f{ nf]stGqsf] :yfkgf / /fHosf] k'g;{+/rgfsf lglDt ;+ljwfg;ef /fli6«o /fhgLltsf] :jLsfo{ ljsNk aGg uof] .

dfcf]jfbL lx+;fTds åGåsf] ;dfwfg ug]{ cu|;/tf g]kfnL sf+u|];n] dfq ;kmntfk"j{s lgjf{x ug{ ;S5 eGg] 7x/ ub}{ g]kfnL sf+u|];n] To;cl3 g} kf6L{ ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ dfcf]jfbL kIf;Fu ;fy{s ;+jfbsf] kxn ug]{ lhDd]jf/L k|bfg u/]sf] lyof] .

/fhg}lts lgsf;sf] o:tf] af6f] k|:tfljt u/L dfcf]jfbLnfO{ ;d]t lx+;fTds cfGbf]ngsf] af6f] Tofu]/ zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngsf] dfWodaf6 lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dk|e'tf;lxt k"0f{ nf]stGq :yfkgf, ax'bnLo k|lt:kwf{Tds k|0ffnL, gful/s :jtGqtf, df}lns xs, dfgj clwsf/, sfg'gsf] /fHo / /fHosf] nf]stflGqs k'g;{+/rgf ug]{ ;+sNk;lxtsf] cf7 kf6L{sf] !@ j'Fb] ;dembf/Lsf] kl/lwleq Nofpg g]kfnL sf+u|]; kf6L{ / kf6L{sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfåf/f P]ltxfl;s e"ldsfsf] lgjf{x eof] . of] dx Œ jk"0f{ ;dembf/Ln] zflGtk"0f{ cfGbf]ngsf] af6f] lglj{Wg vf]n]kl5 hgcfGbf]ng pTsif{df k'Ug yfNof] .

@)^@–^# sf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ng ;ft /fhg}lts kf6L{sf] dfu{lrqcg'¿k d'n'ssf ;a} åGå / ;d:ofsf] ;dfwfg ug{ lj3l6t k|ltlglw;efsf] k'g:yf{kgfsf] 3f]if0ffkl5 ljlwjt ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt ug]{ ;+j}wflgs k|lqmoftkm{ pGd'v eof] . k'g:yf{lkt k|ltlglw;efsf] klxnf] a}7sn] k|:tfj kfl/t ub}{ 3f]if0ff u¥of]–

æb]zsf] ljBdfg uDeL/ ;+s6sf] lgsf; lbgsf nflu gofF ;+ljwfg lgdf{0f ug{ cfjZos ePsf]n] k|ltlglw;efsf] of] a}7s ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf hfg] ;+sNk;lxt lg0f{o ub{5 .Æ

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt ug]{ csf]{ dx Œ jk"0f{ lg0f{o h]7 $, @)^# sf] k|ltlglw;ef 3f]if0ffn] u¥of] . of] 3f]if0ffn] /fhfnfO{ zf;gsf ;a} clwsf/af6 jl~rt ub}{ hgtfsf] ;Dk|e'tf / k|ltlglw;efnfO{ hgtfsf] ;fj{ef}d ;+;bdf ¿kfGt/0f u¥of] . of] /fhg}lts lgsf; / ;+sNknfO{ j}wflgs cfwf/ / c¿ Jofks /fhg}lts ;dy{gsf] cfwf/ lgdf{0f ug]{ sfd ;ft /fhg}lts kf6L{ / g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ sf aLrsf] ;xdlt, g]kfn ;/sf/ / dfcf]jfbLsf aLr ;DkGg lj:t[t zflGt ;Demf}tf / cGtl/d ;+ljwfg @)^# sf] 3f]if0ff / dfcf]jfbLx¿sf] cGtl/d ;+;b / ;/sf/df k|j]zsf] 36gfn] u¥of] .

k'g:yf{lkt k|ltlglw;ef / cGtl/d ;+;bn] ;+ljwfg;ef ;b:o lgjf{rg P]g, @)^$ nufot cGo cfjZos P]g kfl/t u/]/ ;+ljwfg;ef lgjf{rgsf nflu cfjZos sfg'gL–k|zf;lgs / ;f+u7lgs cfwf/ ;'lglZrt u/L ;+ljwfg;ef lgjf{rgnfO{ d+l;/ ^ ut] @)^$ sf lbg hgtfsf] cfugdf NofOk'¥ofPsf] 5 .

;+ljwfg lgdf{0fsf d"n cfwf/ / l;4fGt

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;+;bLo lgjf{rgh:t} ;/sf/ agfpg] lgjf{rg dfq xf]Og, of] b]z rnfpg] d"n sfg'g lgdf{0f ug]{ / /fHosf] ;+/rgf lgdf{0f ug]{ lgjf{rg xf] . ;+ljwfg ;Dk"0f{ g]kfnL hgtfsf] rf;f] / ;dy{g k|fKt b]zsf] d"n sfg'g x'g] ePsfn] ;+ljwfg lgdf{0fsf] k|lqmofdf ;a} hgtf / kIfsf] ;xdlt / ;xeflutf k|f]T;flxt ug{ cfjZos x'G5 eGg] g]kfnL sf+u|];sf] dfGotf 5 . oxL sf/0fn] ubf{ ;+ljwfg;ef lgjf{rg k|0ffnLnfO{ ;dfj]zL / ;xeflutfd"ns agfpg] k|of; x'g'k5{ / ;+ljwfg lgdf{0f k|lqmofnfO{ klg ax'dt / cNkdtsf] ljefhgåf/f xf]Og ;xdltsf] k|of;åf/f 6'+uf] nufpg] ljlw cjnDag ul/g'kb{5 eGg] g]kfnL sf+u|];sf] wf/0ff /x]sf] 5 .

@)^@–^# ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf qmddf hgtfåf/f cleJoQm efjgf, cfGbf]ngsf/L /fhg}lts kf6L{x¿sf dfem ePsf P]ltxfl;s ;xdlt / ;dembf/L, lj:t[t zflGt ;Demf}tf / g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg @)^#, dfgj clwsf/sf] ljZjJofkL 3f]if0ff, !($* nufot g]kfn /fi6« kIf ePsf xfd|f cGt/f{li6«o k|lta4tfx¿n] ;+ljwfg lgdf{0fsf d"n cfwf/ / l;4fGtx¿sf] dfu{bz{g ub{5 . g]kfnL sf+u|]; hgtfsf aLrdf rlr{t / ;+u|lxt log} nf]stflGqs ;+j}wflgs l;4fGtx¿nfO{ ;dy{g ub}{ ;+ljwfg lgdf{0fsf] lgDg lnlvt cfwf/ / l;4fGtx¿df pleP/ /fli6«o ;xdlt sfod ug]{ k|ltj4tf k|s6 ug{ rfxG5 .

-s_ /fli6«o Pstf M g]kfn /fi6«df ljBdfg hftLo, eflifs, ;f+:s[lts, If]qLonufot ;a} k|sf/sf ljljwtfnfO{ k|ltlglwTj, ;dGjo / ;Dj4{g ub}{ g]kfnL hgtfaLr ;b\efj Pj+ ;f}xfb|tfnfO{ cIf'00f /fVb} g]kfnsf] /fli6«o Pstf, ;fj{ef}d;Qf, :jtGq Pj+ cv08 JolQmTjnfO{ ;'lglZrt / ;'b[9 ul/g] 5 .

-v_ hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qf M ;+ljwfg;efåf/f ;+ljwfg lgdf{0fsf] d"n cfwf/ ;Dk|e' hgtf x'g\ . To;}n] ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo;Qf k"0f{ ¿kn] hgtfdf lglxt /xg] 5 .

-u_ ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf M ;fj{ef}d;Qf ;DkGg hgtfsf] ;fj{ef}d clwsf/åf/f lgdf{0f ul/Psf] ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf cg'Nn+3gLo x'g]5 .

-3_ g]kfn /fHosf] :j¿k M g]kfn Ps :jtGq / ;fj{ef}d;Qf ;DkGg k"0f{ nf]stflGqs ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo x'g]5 .

-ª_ /fi6« k|d'vsf] lgjf{rg M g]kfnsf] eflifs–hftLo–;f+:s[lts ljljwtf / wfld{s ax'ntfnfO{ k|ltljlDat ug]{ dxfg\ p2]Zo / nf]stflGqs k|lqmofcg'¿k /fi6« k|d'vsf] lgjf{rg s]Gb|Lo ;+;b / k|fb]lzs ;+;bsf ;b:ox¿af6 x'g]5 .

-r_ dfgj clwsf/, df}lns xs Pj+ gful/s tyf /fhgLlts :jtGqtf M dfgj clwsf/sf] ljZjJofkL 3f]if0ff !($* tyf cGt/f{li6«o dfgjLo sfg'gåf/f Jojl:yt / kl/eflift Pj+ lj:t[t zflGt ;Demf}tf–@)^# / g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg @)^# df k|ltj4tf ul/Psf dfgj clwsf/ / cs'l07t k|]; :jtGqtf;lxt gful/ssf /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs, eflifs Pj+ ;f+:s[lts xsnufot ;a} j}olQms clwsf/ Pj+ :jtGqtfnfO{ ;'/lIft ul/g] 5 .

-5_ ;DklQsf] xs M ;a} gful/snfO{ cfˆgf] OR5fcg';f/ pBd / Joj;fosf] :jtGqtfsf] xs x'g]5 . o;sf ;fy} JolQmsf] ;DklQsf] xs k"0f{ ¿kn] k|Tofe"t ul/g] 5 .

-h_ wd{ lg/k]Iftf / wfld{s :jtGqtf M /fHo wd{ lg/k]If x'g]5 . /fHon] s'g} wd{sf] kIf / ljkIf lng] 5}g . wd{nfO{ JolQmut ljZjf; / lgi7fsf] ljifo dflgg] 5 . k|To]s gful/snfO{ cfˆgf] ljZjf;cg';f/ wd{ / pkf;gf k4lt u|x0f ug{] / gug]{ clwsf/ x'g]5 . ;dfhdf wfld{s ;lxi0f'tfsf] jftfj/0f sfod /fVg' /fHosf] st{Jo x'g]5 .

-em_ ax'bnLo nf]stflGqs k4lt M jflnu dtflwsf/, cfjlws lgjf{rg, ax'bnLo k|lt:kwf{, zlQm k[ysLs/0f, ;+j}wflgs ;Gt'ng / lgoGq0f, :jtGq Gofokflnsf, :jtGq k|];, ljlwsf] zf;g, ;dfg'kflts k|ltlglwTj;lxtsf] pQ/bfoL, kf/bzL{ / ;dfj]zLk"0f{ zf;g k|0ffnLsf] lgdf{0f ul/g] 5 .

-`_ ;+3Lo /fHo ;+/rgf M g]kfnsf] jt{dfg PsfTds / s]Gb|Ls[t /fHo ;+/rgfsf] cGTo u/L :jfoQ k|b]zx¿ ePsf] ;+3Lo /fHo agfOg] 5 . :jfoQ k|b]z /rgfsf k|d'v cfwf/x¿ g]kfnsf] /fli6«o cv08tf, ;femf gful/stf, ef}uf]lns cjl:ylt / cg's"ntf, hg;+Vof, k|fs[lts ;|f]t / cfly{s ;+efJotf, k|b]zx¿sf] cGt/;DaGw, eflifs÷hftLo Pj+ ;f+:s[lts ;3gtf, /fhgLlts÷k|zf;lgs ;DefJotf cflb x'g]5g\ .

-6_ :jtGq ;+j}wflgs c+ux¿ M zlQm / clwsf/sf] b'¿kof]u lgoGq0f, e|i6frf/ lgoGq0fsf ;fy} hglgjf{lrt Pj+ pQ/bfoL zf;gsf] ;'lgZro ug{ lgjf{rg cfof]u, dfgj clwsf/ cfof]u, nf]s;]jf cfof]u, dxfn]vf k/LIfs, e|i6frf/ tyf clVtof/ b'¿kof]u lgoGq0f cfof]uh:tf :jtGq ;+j}wflgs cfof]ux¿sf] Joj:yf ul/g] 5 .

-7_ ljljwtfdf Pstf M g]kfn efiff, hflt, ;+:s[lt tyf ;fdflhs ljljwtfn] el/Psf] b]z xf] . of] g]kfn /fi6«s} ;Dkbf xf] . o;nfO{ s'g} Psn efiff, hflt, ;+:s[ltsf cfwf/df s'l07t ul/g'x'Gg . o;sf] ;Ddfg, klxrfg / xs÷clwsf/sf] ;+j}wflgs dfGotfsf ;fy} ;Dj4{gsf nflu :jtGq ;+j}wflgs ;+:yfut Joj:yf ul/g] 5 .

-9_ ax'eflifs /fHo M g]kfnsf ;a} dft[efiffnfO{ ;dfg ¿kn] /fli6«o efiff dflgg] 5 . g]kfnL efiff s]Gb|sf nflu ;/sf/L sfdsfh / /fli6«o ;Dks{ efiff x'g]5 . s'g k|b]zn] s'g–s'g efiffnfO{ k|fb]lzs ;/sf/L efiffsf] ¿kdf k|of]u ug]{ eGg] lg0f{o ;DalGwt k|b]zsf] Joj:yflksf -;+;b_n] ug]{5 . s]Gb|, k|b]z / :yfgLo lgsfon] sfg'gadf]hd tf]lsPsf] cf}krfl/s efiff k|of]u u/]] klg Gofofno / ;/sf/L sfof{nodf ;a} gful/snfO{ dft[efiffdf cfkm\gf] egfO /fVg] clwsf/ x'g]5 .

-0f_ :jtGq, ;Ifd / pQ/bfoL Gofo k|0ffnL M nf]stflGqs d"No k4ltsf] hu]gf{ ub}{ ljlwsf] zf;g / ;+j}wflgs ;jf]{Rrtf sfod u/fpg] d"n lhDd]jf/L Gofokflnsfsf] x'g]5 . s]Gb|df ;jf]{Rr cbfnt / k|b]zdf cfjZostfcg';f/ k'g/fj]bg / cGo cbfnt x'g]5g\ .

§ Gofofno :jtGq / pQ/bfoL dfq} xf]Og ;Ifd / lgikIf klg x'g]5 . ljBdfg sfg'gsf] pbf/ JofVofåf/f Gofosf kIfdf pleg] sfd Gofofnon] ug]{5 .

§ GofofwLzx¿sf] lgo'lQm k|lqmof ;+;bdfkm{t x'g] ;fj{hlgs ;'gjfOsf] ljlwåf/f ;DkGg x'g]5 . GofofwLz Go"gtd of]Uotf k'u]sf, Gofo If]qdf cfkm\gf] Ifdtf / of]ubfg lbPsf cfwf/df lgo'lQmsf nflu k|:tfljt ul/g] 5g\ .

§ Joj:yflksf -;+;b_åf/f lgld{t sfg'gadf]lhd GofofwLznfO{ ;+;bn] dxfcleof]u nufpg] / lg0f{o ug]{ k|fjwfg ;+ljwfgdf g} x'g]5 .

§ lgikIf / l56f]–5l/tf] 9+un] cfdhgtfsf lglDt Gofo lbnfpg] s'/fsf] ;'lglZrtf ug{ Gofofnosf s'g} klg txdf k/]sf d'2fx¿sf] Pp6f lglZrt ;dotflnsfleq lg0f{o ug]{ kl/kf6L sfod ul/g] 5 .

-t_ /fli6«o ;'/Iff k|0ffnL M

§ a[xb\ /fli6«o ;'/Iff gLlt th'{df ubf{ d'n'ssf] ;Ldf ;'/Iff, cfGtl/s zflGt ;'/Iff;Fu} uDeL/ ljQLo ;+s6, k|fs[lts ljkbf, vfB Pj+ pmhf{ ;+s6 cflbaf6 pTkGg x'g ;Sg] ;'/Iff ;+s6nfO{ ;Daf]wg ul/g] 5 .

§ /fli6«o ;'/Iffsf] hu]{gf ug]{ lhDd]jf/L ;]gfsf] dfq geO{ d'n'ssf ;a} hgtfsf] xf] eGg] ;'/Iff gLltsf] dfGotf :yflkt ul/g] 5 .

§ g]kfnL ;]gfsf] ;+Vof, :j¿k, bfloTj / cf}lrTosf ;DaGwdf ;du| ¿kdf k'g/fjnf]sg u/L casf] cfjZostfcg'¿k /fli6«o :j¿k kl/nlIft x'g] u/L Pj+ ;]gfsf] Jofj;flos rl/q ;'lglZrt u/L k'g;{+/rgf ul/g] 5 .

§ ;+3Lo Joj:yflksf -;+;b_k|lt pQ/bfoL x'Fb} s]Gb|Lo ;/sf/n] g]kfnL ;]gfsf] lgoGq0f, Joj:yfkg / ;+rfng ug]{5 .

/fHosf] st{Jo M ;+j[4 / ;dtfd"ns ;dfh

b]zdf Jofks pBdzLntf / nufgL k|j4{g ug{ cg's"n jftfj/0fsf] lgdf{0f ug]{ bfloTj;Fu} /fHon] lzIff–:jf:Yo ;]jf, ;a}sf nflu vfBfGg, /f]huf/L, >d clwsf/sf] k|Tofe"lt, o'jf k':tfsf nflu cfznfUbf] eljio, dlxnf, blnt, cflbjf;L–hghflt, lk5l8Psf] If]q, dw];L ;d'bfo, afnaflnsf, j[4–j[4f Pj+ ckfËsf nflu ;fdflhs Gofo / ;dtf ;'lglZrt ug{] st{Jo lgjf{x ug]{5 .

lzIff M ;a} g]kfnL gful/snfO{ cfwf/e"t lzIff k|fKt ug]{ df}lns xs /xg] 5 / !@ sIff;Ddsf] ljBfno lzIff pknAw u/fpg' /fHosf] bfloTj x'g]5 . ljBfno txsf] lzIffdf a9\bf] Jofkf/Ls/0f– ;/sf/L ljBfnox¿df vl:sFb} uPsf] u'0f:t/ / hh{/ ef}lts k"jf{wf/ tyf wgL / ul/a ljBfyL{sf nflu lje]bsf/L lzIff k|0ffnLsf] cGTo ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . o;sf ;fy} lghL If]qsf] Jofks ;xeflutf ;'lglZrt ub}{ k|fljlws / /f]huf/Ld"ns, cGt/f{li6«o :t/df k|lt:kwL{ aGg ;Sg] ljZjljBfno lzIff / b]zsf] cfly{s ljsf;sf qmddf rflxg] hgzlQm pTkfbg ug]{ lzIff k|0ffnLnfO{ /fHon] k|j4{g ug]{5 . o;sf ;fy} z}lIfs ;+:yfsf] :jfoQtf Pj+ k]zfut ;'/Iff / k|fl1s :jtGqtfsf] k|Tofe"lt ul/g] 5 .

:jf:Yo M b]zsf ;a} gful/snfO{ cfwf/e"t :jf:Yo ;]jfsf] cj;/ l;h{gf ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . Go"g cfo ePsf hgtf vf;u/L u|fdL0f / b'u{d e]usf hgtf, afnaflnsf / dlxnfn] ;xh} :jf:Yo ;]jf k|fKt ug{ ;Sg] u/L ;/sf/L c:ktfnsf] ;~hfn / u'0f:t/Lo ;]jf, :jf:Yo jLdf ;'lglZrt ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 . dft[–lzz' :jf:Yo ;]jfsf ;DaGwdf /fHon] cfdf / gjhft lzz'sf] afFRg kfpg] g};lu{s clwsf/nfO{ ;'/lIft ug]{5 . b]zleq} :jf:Yo If]qsf] hgzlQm pTkfbgdf hf]8 / :jf:Yo ;]jf If]qsf] u'0f:t/Lotfsf] k|efjsf/L cg'udg /fHosf] sQ{Jo x'g]5 .

vfB ;'/Iff M ;a} g]kfnLnfO{ vfBfGgsf] pknAwtf ;'lglZrt ug'{, ef]s–csfn / s'kf]if0faf6 gful/s hLjgsf] /Iff ug'{ /fHosf] k|fylds st{Jo x'g]5 . vfBfGg pTkfbg / cfk"lt{sf] k|efjsf/L cg'udgåf/f æef]s / s'kf]if0fsf lj?4 o'4Æ åf/f vfB ;'/Iff ;'lglZrt ug'{ /fHosf] cfwf/e"t p2]Zo x'g]5 .

/f]huf/L M ;a} gful/snfO{ /f]huf/Lsf] k|Tofe"lt ug'{ /fHosf] cfwf/e"t p2]Zo x'g]5 . Jofks nufgL k|j4{gåf/f pRr cfly{s j[l4, s[lif, ko{6g / hn;|f]th:tf If]qsf] tLj| ljsf;, u|fdL0f If]qdf Jofks k"jf{wf/ lgdf{0f Pj+ /f]huf/d"ns lzIffåf/f ;a}sf nflu /f]huf/L ;'lglZrt ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 .

ul/aL lgjf/0fsf] /fli6«o cleofg M b'u{d ef}uf]lns If]q, u|fdL0f / ;x/L If]qdf ;d]t ul/aL, a]/f]huf/L / cj;/ gkfP/ k5fl8 k/]sf g]kfnL hgtfsf lglDt cfo cfh{g / /f]huf/L, lzIff, :jf:Yo, tflnd / cfjf;sf] /fli6«o cleofgåf/f lglZrt ;do cjlwleq ul/aL–lgjf/0f ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 .

>lds÷dhb'/ clwsf/sf] /Iff / ;fdflhs ;'/Iff M >dhLjL g]kfnL hgtfnfO{ cfwf/e"t >d clwsf/, dof{lbt /f]huf/L, ;fdflhs ;'/Iff / Gofosf] k|Tofe"lt ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 . >ldsx¿sf] lxt ;+/If0fsf nflu ;fdflhs ;+jfb / ;fd"lxs ;f}bfjfhLsf] k|lqmofnfO{ k|f]T;flxt ul/g] 5 . g]kfnL sf+u|]; d'n'sn] u/]sf] cGt/f{li6«o k|ltj4tfcg'¿k k|d'v >d dfkb08 (Core Labour Standard/ILO) nfO{ hf]8bf/ ;dy{g ub{5 .

o'jf k':tfsf] cfzfk"0f{ eljiosf] ;'lglZrttf M b]zsf] s"n hg;+Vofdf o'jf pd]/ ;d"xsf] afx'Notfsf sf/0f g]kfn j:t'tM o'jfx¿sf] b]z ePsf] 5 . b]zsf] ;a}eGbf pmhf{zLn / sNkgfzLn o'jf k':tfnfO{ lzIff–/f]huf/L–v]ns'bdf ;+nUgtf / b'Jo{;gaf6 d'lQmsf] k|Tofe"lt ub}{ cfzfk"0f{ eljio ;'lglZrt ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 . ;dsfnLg ljZj 1fg / k|ljlw zlQmsf] c;dfg ljt/0f / pknAwtfsf sf/0f gofF 9+usf] c;Gt'ng / lje]btkm{ pGd'v 5 . To;}n] b]zsf] o'jf k':tfnfO{ 1fg / k|ljlw zlQmo'Qm agfP/ cfzfk"0f{ eljio ;'lglZrt ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 .

e"=k"= ;}lgs, ;]jf lgj[Q k|x/L / sd{rf/L M cg'ej, ;Lk / tflndsf] pkof]u M /fHon] e"tk"j{ ;}lgs Pj+ ;]jf lgj[Q k|x/L / sd{rf/Lx¿sf] cg'ej, ;Lk, tflnd Pj+ IfdtfnfO{ b]z / ;dfhsf] lxtdf k|of]u ug]{5 . o; lglDt ;a}nfO{ cfly{s b[li6n] ;lqmo agfpFb} pTkfbgzLn sfo{df ;+nUg ug]{ gLlt cjnDag ul/g] 5 .

dlxnf, blnt, cflbjf;L–hghflt, lk5l8Psf If]q / dw];L ;d'bfosf] ;dfj]zL ;xeflutf M b]zsf] s"n hg;+Vofsf] cfwfeGbf a9L lx:;f cf]u6\g] dlxnf, blnt, cflbjf;L–hghflt, s0ff{nL / ;'b"/klZrdf~rnsf ljs6 If]q / dw];L ;d'bfoleq ul/aL / cfwf/e"t cj;/af6 jl~rt ePsfx¿sf] ;+Vof cTolws 5 . To;}n] ;fdflhs Gofo / ;dtfsf] ;'lglZrttfsf nflu oL ju{ / ;d'bfonfO{ /fHosf ;a} c+udf plrt 9+un] ;dfj]z / k|ltlglwTj u/fO{ / lognfO{ nlIft u/L cfly{s, ;fdflhs, ;f+:s[lts ;dtf / ;Dj[l4sf] /fli6«o cleofg ;+rfng ug]{ Ph]08f /fHosf] k|fylds st{Jo x'g]5 .

afnaflnsfsf] klxrfg / kf]if0f M s'kf]if0f / ckof{Kt :jf:Yo ;'ljwfsf sf/0faf6 x'g] csfn d[To'af6 afnaflnsfsf] hLjg /Iff /fHosf] bfloTj x'g]5 . afnaflnsfnfO{ cfˆgf] klxrfg / gfdsf] xs x'g]5 . ;fy} afnaflnsfnfO{ plrt kfng kf]if0f, lzIff, cfwf/e"t :jf:Yo, ;fdflhs ;'/Iff Pj+ zf]if0flj?4sf] xs;lxt afn clwsf/sf] Joj:yf ul/g] 5 .

ckf·x¿sf] ;xeflutf / k|ltlglwTj M d'n'ssf] hg;+Vofdf pNn]Vo ;+Vofdf /x]sf ckfËx¿nfO{ /fHo ;+/rgfdf plrt k|ltlglwTj / ;xeflutfsf] Joj:yf ub}{ ;fj{hlgs :ynnfO{ ckfË d}qL agfpFb} lzIff, :jf:Yo, /f]huf/Lsf] ;d'lrt k|aGw ul/g] 5 .

jftfj/0f ;+/If0f / Joj:yfkg M /fHon] kfgL, jfo', e"ld, Wjlg tyf cGtl/IfnfO{ k|b"if0faf6 d'Qm ug]{ k|oTgsf ;fy} k|fs[lts jftfj/0fsf] ;+/If0f, lbuf] pkof]u / Joj:yfkg ug]{5 . t/fO{sf] df6f]sf] pa{/tfsf] /Iff, af9L lgoGq0f / e":vng lgoGq0f ug{ r'/] / dxfef/t z[v+nfdf jg h+un, df6f] / hnsf] k|efjsf/L Joj:yfkg /fHosf] st{Jo x'g]5 .

;+ljwfg;efdf sf+u|];sf] Ph]08f

-s_ ;+3Lo u0ftflGqs /fHo / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnL M

/fli6«otf–nf]stGq / ;dfhjfbsf] d"n k|]/0ffaf6 ;+ul7t / lqmofzLn g]kfnL sf+u|]; cfˆgf] 5 bzs nfdf] nf]stflGqs ;+3if{ ofqfdf hgtfsf] ;Dk|e'tf / hgk|ltlglw zf;gsf] d"n d'2fdf s]lGb|t /xFb} cfPsf] 5 . b]z hgtfsf] xf], To;}n] hgtf ;Dk|e' x'g\ . hgtf ;Dk|e' x'g\, To;}n] zf;gsf] clwsf/ / j}wtfsf] ;|f]t hgtfsf] cledt dfq x'g ;S5 . nf]stflGqs zf;gsf] of] d"ne"t dfGotf / hg–clwsf/nfO{ g]kfnsf] /fhtGqn] k6s–k6s cltqmd0f / ckx/0f ug]{ k|of; ul//x]sf sf/0f hgtf / /fhtGqsf aLr lg/Gt/ åGå rNb} cfPsf] xf] . hgtfsf cfwf/e"t clwsf/dfly cltqmd0f gug]{ u/L ;+j}wflgs ;Demf}tfdf jrga4 ;+j}wflgs /fhfn] ;d]t k6s–k6s jrgRo"t x'g] u/]sf sf/0f /fhtGqn] ;dsfnLg g]kfnL /fhgLltdf cfˆgf] cf}lrTo / ;fGble{stf u'dfPsf] g]kfnL sf+u|];sf] 7x/ 5 .

5 bzs nfdf] nf]stflGqs cfGbf]ngn] g]kfnL hgtfsf] ;fdYo{ / nf]stflGqs r]tgfnfO{ ce"tk"j{ 9+un] kl/is[t / pGgt agfPsf] 5 . hgtf cfˆgf lglDt cfkm} ;+ljwfg n]Vg rfxG5g\— b]zsf] zf;g k|aGw / cfly{s ;Dj[l4sf] af6f] cfˆgf k|ltlglwdfkm{t cfkm} lgdf{0f ug{ rfxG5g\ . hgtf lx+;f / ;}Go andf cfwfl/t /fhg}lts ;f]r / ;QfnfO{ ;w}+sf] lglDt c:jLsf/ ug{ rfxG5g\ . hgtf cfˆgf] ;xdlt gePsf] / cfkm"n] cg'df]bg gu/]sf] ;QfnfO{ lt/:sf/ ug{ rfxG5g\ .

g]kfnsf] /fhtGq d"ntM lx+;fdf cfwfl/t /Xof] / /fhfsf] ;Qf ;3}+ ;}Go andf cfwfl/t /xof] . /fhtGq hgtfsf cledtaf6 cg'df]lbt ;Qf klg xf]Og . g]kfnL hgtfn] @)^@–^# sf] zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngdf ;a} vfn] lx+;f / lx+;fdf cfwfl/t ;QfnfO{ ˆofSg] ;+sNk u/]sf x'g\, ;}Go anåf/f :yflkt zf;gsf lj?4 ljb|f]x u/]sf x'g\ / cfˆgf] ;xdlt gePsf] ;QfnfO{ ˆofSg] pb\3f]if u/]sf x'g\ . g]kfnL hgtfsf] o:tf] cfsf+Iff PSsfO;f}F ztfAbLsf] nf]stGqsf] cfwf/e"t rl/q / ljz]iftf xf] .

hgtfsf] oxL rfxgf / o'usf] dfunfO{ ;Ddfg ub}{ g]kfnL sf+u|]; ;+ljwfg;efdf g]kfnnfO{ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo agfpg] / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLsf] cjnDag ug]{ k|d'v Ph]08f;lxt hgtfsf] dfemdf cfPsf] 5 .

/fhtGqsf] cGTon] dfq jf:tljs u0ftGqsf] ;'lglZrttf x'Fb}g . hgtfsf] ;+k|e'tf, ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf, hgk|ltlglw zf;g / gful/s clwsf/ / :jtGqtfo'Qm ;+j}wflgs k|Tofe"ltn] dfq jf:tljs hgtGq jf u0ftGq ;'lglZrt x'g ;S5 . u0ftGqsf] gfddf ;}Gojfb, sDo'lgi6 kf6L{sf] clwgfosjfb jf wfld{s Psflwsf/jfbsf] kIfkf]if0f ug]{ s'g} klg ljrf/, bz{g / k|of]u g]kfnL hgtfnfO{ :jLsfo{ x'Fb}g .

g]kfnsf] pu|jfdkGyL cfGbf]ng klg lx+;fdf cfwfl/t 5 . g]kfnsf] pu|jfdkGyL cfGbf]ng klg ;}Go anåf/f ;Qf sAhf ug]{ ;}GojfbL dgf]lj1fgdf cfwfl/t 5 . g]kfnsf] pu|jfdkGyL cfGbf]ng klg hgtfsf] ;xdltaf6 zf;g xf]Og, hgtfsf] bdgaf6 zf;g ug]{ bz{g / Jojxf/af6 ;+rflnt 5 .

/fhtGqsf] 3f]/ blIf0fkGyL cltjfb / pu|jfdkGyL cltjfbn] l;h{gf u/]sf] lx+;f / ;}Go ansf] rqmJo"xaf6 b]znfO{ hf]ufpg b'j} vfn] cltjfbnfO{ lt/:s[t ub}{ zflGt / ;+j[l4;lxtsf] nf]stflGqs g]kfnsf] lgdf{0f ug'{ g} ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf g]kfnL sf+u|];sf] k|d'v Ph]08f xf] .

o; p2]ZonfO{ k|fKt ug{ g]kfnL sf+u|];n] ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7sdf o:tf] Ph]08f k|:t't ug]{ k|ltj4tf k|s6 ub{5 M

!= g]kfnL hgtfsf] ce"tk"j{ ;xeflutfdf ;DkGg a[xt\ zflGtk"0f{ hg–cfGbf]ng -@)^@÷^#_ df lg/+s'z /fhtGqsf lj?4 g]kfnL hgtfn] hf]8bf/ ¿kdf cleJoQm u/]sf] cfjfhnfO{ ;Ddfg ub}{ P]ltxfl;s ¿kdf e/v/} ;DkGg ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf k|s6 g]kfnL hgtfsf] j}wflgs hgfb]znfO{ sfof{Gjog ug{ g]kfndf xfn;Dd sfod /x]sf] zfxj+zLo /fhtGqnfO{ ;dfKt u/L g]kfnnfO{ Ps :jtGq ;fj{ef}d;Qf ;DkGg k"0f{ nf]stflGqs ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo 3f]if0ff ul/of];\ eGg] k|:tfj .

@= @)^@ d+l;/ & sf] afx| a'Fb] ;dembf/Lb]lv g]kfnsf] cGtl/d ;ljwfg -@)^#_ hf/L / ;+zf]wg ubf{ g]kfn ;/sf/, ;ft bn / g]skf -dfcf]jfbL_aLr ePsf nf]stGq, gful/s xs–clwsf/, /fHo ;+/rgf / zf;g k|0ffnLsf ;Gbe{df ul/Psf ;+emf}tf, ;xdlt ;dembf/L / lg0f{ox¿ tyf o;aLr /fHon] cflbjf;L hghflt, dw];L, blnt, dlxnfsf k|ltlglw ;+3–;+u7gx¿;Fu u/]sf ;Demf}tfx¿sf] kfngf x'g] u/L o; 3f]if0ffkqdf plNnlvt ;+ljwfg lgdf{0fsf] cfwf/e"t l;4fGt, ;+ljwfg 3f]if0ffsf] k|lqmof / ;+ljwfg;efsf] sfo{ljlw lgwf{/0f ug]{ k|:tfj .

#= ;+ljwfg;efdf lgjf{lrt k|ltlglwx¿sf aLr /fhgLlts ;xdltsf] cfwf/df /fli6«o ;/sf/sf] u7g ug]{ k|:tfj .

-v_ ;+j}wflgs ;+3Lo nf]stGq

g]kfnL sf+u|]; g]kfnL ;dfhdf ljBdfg hftLo, eflifs, ;f+:s[lts, wfld{s Pj+ If]qLo ljljwtfnfO{ g]kfnL /fli6«otfsf] w/f]x/ dfGb5 . tbg'¿k g]kfnsf cflbjf;L, hghflt, dw];Lnufot ljleGg If]qaf6 klxrfg / :jfoQtfsf] cfsf+Iff;lxt d'vl/t ePsf] ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo;+/rgfsf] dfunfO{ ;+j}wflgs k|0ffnLdf d"t{¿k lbg] cfkm\gf] k|ltj4tfnfO{ o; 3f]if0ffkqsf dfWodaf6 ;fj{hlgs ub{}5 . ;+3Lo /fHo ;+/rgfsf] :j¿k lgDgadf]lhd x'g]5 M

§ xfnsf] sf7df8f}+s]Gb|L PsfTds /fHonfO{ kl/jt{g u/L nf]stflGqs zf;g k|0ffnL;lxtsf] :jfoQ k|b]zx¿sf] ;+3sf ¿kdf cv08 / cljefHo ;fj{ef}d;Qf ;DkGg ;+3Lo u0ftGqfTds g]kfnsf] lgdf{0f ul/g] 5 .

§ k|b]z /rgfs] k|d'v cfwf/x¿ g]kfnsf] /fli6«o cv08tf, ;femf gful/stf, ef}uf]lns cjl:ylt / cg's"ntf, hg;+Vof, k|fs[lts ;|f]t / cfly{s ;+efJotf, k|b]zx¿sf] cGt/;DaGw, eflifs÷hftLo Pj+ ;f+:s[lts ;3gtf, /fhgLlts÷k|zf;lgs ;DefJotf cflb x'g]5g\ .

§ s]Gb|, k|b]z / :yfgLo ;/sf/ u/L d'Vo ¿kn] tLg txdf /fHosf] sfd, st{Jo / clwsf/sf] ljt/0f Pj+ Joj:yf ul/g] 5 . cfjZostfg';f/ s]Gb|n] ;DalGwt k|b]z;Fu k/fdz{ u/L cNk;+Vos hftLo÷eflifs ;d'bfosf nflu :jfoQ If]qsf] Joj:yf ug{ ;Sg]5 .

§ s]Gb|, k|b]z / :yfgLo ;/sf/sf] clwsf/ / sfd÷st{JonfO{ ;+ljwfgn] cnu–cnu ;"rLsf cfwf/df 5'6\ofOlbg]5 .

§ o;/L sfo{ If]qsf] ljefhg ubf{ k//fi6« ;DaGw, d'b|f gLlt, /fli6«o ;'/Iffnufot k|b]zx¿aLr ;dGjo ug'{kg]{ ljifox¿ h:t} xjfO{ oftfot, /fhdfu{, 7"nf hnljB'tnufot /fli6«o dx Œ jsf cfof]hgfx¿ s]Gb|df / cGo /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs, ;f+:s[lts tyf eflifs clwsf/sf ;fy} s[lif, jg, lzIff, :jf:Yo, /f]huf/L cflb ljifox¿ k|b]zdf / :yfgLo ;/sf/sf] txdf /xg] 5 .

§ eG;f/, d"No clej[l4 s/, cfos/h:tf s/ /fhZjnfO{ ;+3Lo / k|fb]lzs ¿kdf Jojl:yt juL{s/0f / afF8kmfF8 ul/g] 5 . 3/ hUuf, ;DklQ s/, ;jf/L ;fwg, /lh:6«];g b:t'/nufotsf /fh:jsf cGo ;|f]tx¿ k|b]z / :yfgLo ;/sf/;Fu /xg] 5g\ .

§ s]Gb|Lo /fhZj / cg'bfgsf] afF8kmfF8sf nflu ljQLo cfof]u u7g ul/g] 5 . o;sf ;fy} k"jf{wf/ lgdf{0f k|of]hgsf nflu k|fb]lzs ;/sf/nfO{ C0f kl/rfng ug]{ clwsf/ x'g]5 .

§ k|b]zcGtu{t :jzf;gsf] clwsf/;lxtsf ufpF / gu/df :yfgLo :jfoQ ;/sf/sf] k'g;+{/rgf ul/g] 5 .

§ s]Gb|df b'O{ ;bg / k|b]zdf Ps ;bgfTds ;+;b x'g]5 . dflyNnf] ;bgdf ;a} k|b]zsf] ;dfg k|ltlglwTj x'g]5 . tNnf] ;bg / k|fb]lzs ;+;bdf sDtLdf ## k|ltzt dlxnf;lxt ldl>t lgjf{rg k|0ffnLaf6 lgjf{lrt k|ltlglwx¿ /xg] 5g\ .

§ s]Gb|Lo / k|fb]lzs ;+;bsf] r'gfj ldl>t lgjf{rg k|0ffnLsf cfwf/df ul/g] 5 . cflbjf;L hghflt, dw];L, blntnufot ljljw ;d"xsf] hg;+Vofsf cfwf/df ;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] Joj:yf ul/g] 5 .

§ s]Gb|df sfo{kflnsf k|d'vsf] ¿kdf k|wfgdGqL / k|b]zdf k|b]z k|d'vsf] Joj:yf ul/g] 5 . s]Gb|Lo / k|fb]lzs dlGqkl/ifb\sf] u7g ;dfj]zL l;4fGtsf cfwf/df ul/g] 5 .

§ /fHonfO{ ;dfj]zL 9fFrfdf abNg ;fgf]eGbf ;fgf] ;d"xsf] ;d]t /fHo ;+/rgfdf / lg0f{o k|lqmofdf kx'Fr Pj+ ;xeflutfsf nflu ;fdflhs Gofo;lxtsf] ;sf/fTds lje]bsf] gLlt cjnDag ul/g] 5 .

-u_ ;a}sf] / ;dfj]zL nf]stGq

g]kfnL sf+u|]; efjL /fHo;+/rgfdf dlxnf, pTkLl8t hghflt÷cflbjf;L, dw];L, blnt, lk5l8Psf] If]qnufot cfly{s–;fdflhs ljsf; k|lqmofdf k5fl8 jf aflx/ k/]sf hflt, ;d'bfo / ;d"xx¿ ;a}sf] /fHo;+/rgfdf kx'Fr x'g] ;dfj]zL nf]stGqsf] lgdf{0f Pj+ ljsf; ug{ rfxG5 . pgLx¿sf] ;zQmLs/0fsf pkfo / cj;/x¿sf] lgdf{0f Pj+ clej[l4 u/L zf;g k|lqmof / k|0ffnLdf ;dfg Pj+ ;fy{s ;xeflutfnfO{ ;'lglZrt ug{ k|lta4 5 . o;sf nflu ;dfg'kflts ;xeflutf / ;dfj]zL lgjf{rg k|0ffnL, ;Ifd, lgikIf / ;dfj]zL k|zf;goGq, cs]lGb|t clwsf/, ;sf/fTds lje]bsf] gLltnfO{ cjnDag u/L oL ;d"x–nlIft ;fwg–;|f]t;DkGg hgzlQm lgdf{0fsf] Joj:yf ul/g] 5 .

-3_ lx+;faf6 d'Qm M lbuf] / zflGtk"0f{ nf]stGq

lx+;f, nf]stGq / hgtfsf] ;Dk|e'tfdfly ;a}eGbf 7"nf] vt/f xf] . lx+;f, d'n'ssf] cfly{s k|ultsf] ;a}eGbf 7"nf] afws xf] . lx+;f, ;fdflhs Pstf / ;b\efjnfO{ sdhf]/ agfpg] sf/0f klg xf] . g]kfnL sf+u|]; ;+ljwfg;efsf] ;du| lgjf{rg k|lqmofnfO{ zflGtk"0f{ / ljå]if/lxt 9+un] cufl8 a9fpg cfXjfg ub}{ ;+ljwfg;efsf] u7gkl5 d'n'snfO{ cem lbuf] zflGt / /fli6«o ;xdltsf] k|oTgåf/f hLjGt nf]stGq / cfly{s ;+j[l4sf] 9f]sf vf]Ng rfxG5 . To;}n] lx+;fd'Qm nf]stGq ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf g]kfnL sf+u|];sf] csf]{ dx Œ jk"0f{ Ph]08f xf] .

-ª_ ;+j[4 / ;d'Ggt nf]stGq

cfly{s ;Dj[l4 / ;fdflhs ;dtfsf] ;'lgZrttfn] nf]stGqnfO{ lbuf] / kl/0ffdd'vL agfpF5 . To;}n] g]kfnL sf+u|];n] cfly{s ;+j[l4 / ;fdflhs ;dtf sfod ug]{ ljifodf /fli6«o ;xdlt lgdf{0f ug]{ k|oTg ug]{5 .

Jofks nufgL k|j4{g M d'n'ssf] cfly{s ;+j[l4 ;/sf/ / lghL If]qsf] Jofks nufgLsf] k|j4{gåf/f ;'lglZrt x'G5 . /fi6«sf dx Œ jk"0f{ ef}lts k"jf{wf/ lgdf{0fsf nflu, lzIff, :jf:Yo, vfg]kfgL, l;+rfO{ / ul/aL lgjf/0fsf nflu tyf /fli6«o k|fyldstfsf of]hgfx¿df Jofks ;/sf/L nufgL k|j4{g ug'{sf ;fy} lghL If]qsf] pBdzLntf / nufgLnfO{ Jofks ¿kdf k|j4{g / ;+/If0f ug{] cfly{s gLltdf ;'b[9 /fli6«o ;xdlt sfod ul/g] 5 . o;sf ;fy} /fli6«o k|fyldstfsf If]qx¿df ljb]zL ;xfotf / k|ToIf j}b]lzs nufgL cfdGq0f ul/g] 5 . lghL If]qdf ljBdfg Joj:yfkg bIftf, gofF k|ljlw k|of]u / pBdzLntfsf] pkof]uåf/f tLj| ¿kdf ljsl;t eO/fv]sf] ef/t / rLgsf] ljzfn cy{tGqsf] nfe g]kfn leq\ofpg] gLlt cjnDag ul/g] 5 .

;xsf/L cfGbf]ng M xfd|f] cy{tGqdf s[lif If]qsf] k|efjzfnL e"ldsf ePsf sf/0f tyf kf/:kl/s cGt/lge{/tfsf] ;fdflhs agf]6 ePsf sf/0f ;xsf/L cfGbf]ngnfO{ ;3g 9+un] s[lif ;fdu|L / pTkfbgsf If]qdf ;fy} cGo j:t' / ;]jfx¿sf] ;/n / ;xh pTkfbg / ljt/0f, ;fgf art ;+sng / C0f kl/rfngsf] dx Œ jk"0f{ cfwf/ agfpg] gLlt cjnDag ul/g] 5 .

s[lif–ko{6g / hn;|f]t M g]kfnsf] t'ngfTds nfe ePsf /fli6«o k|fyldstfsf tLg k|d'v If]q x'g\ . oL If]qdf Jofks nufgL j[l4 u/L cfo cfh{g / /f]huf/Lsf cj;/x¿ l;h{gf x'Fbf km/flsnf] cfwf/sf] pRr cfly{s j[l4 k|fKt x'g] / ul/aL lgjf/0fdf rfF8f] / Jofks k|efj kb{5 .

s[lif / ls;fg M g]kfnsf] s[lif If]q / ls;fgx¿sf] hLjg:t/df cfd"n ;'wf/sf nflu /fli6«o cleofg s]lGb|t ug{ s[lif ljsf;sf] b;jlif{o u'?of]hgf 3f]if0ff u/L l;+rfO{–s[lif ;8s, s[lif ahf/, s[lif C0f, aLp–aLhg / dnvfbsf] PsLs[t sfo{qmd ;+rfng ul/g] 5 .

e"ldsf] pTkfbsTj j[l4 / ;3g k|of]u a9fpg] u/L e"ld ;'wf/ / e"–pkof]usf] j}1flgs gLltsf af/]df /fli6«o ;xdlt sfod ul/g] 5 .

s[lifsf] k"0f{ Jofj;foLs/0f, h}ljs ljljwtf, df6f], jftfj/0f / hnjfo';Fu tfnd]n x'g] u/L / ahf/sf] dfucg'¿k s[lif pTkfbgsf ljz]if If]qx¿ ljsl;t ul/g] 5g\ . hldg, hn, h+un, hl8a'6L / h}ljs ljljwtf cflbsf] k|of]u / ;+/If0fnfO{ ls;fgsf] g};lu{s clwsf/ dflgg] 5 .

ko{6g M ko{6g k"jf{wf/sf] /fli6«o ;+hfn lgdf{0f ug'{sf ;fy} jif{el/ g} g]kfndf ko{6s leq\ofpg] u/L lxdfnL ko{6s, kxf8L e]udf kbofqf ug]{ ko{6s, l/e/ ¥ofkm\l6Ë, wfld{s / g]kfnsf] ;f+:s[lts ljljwtfnfO{ lrgfpg] ;f+:s[lts ko{6gsf] k|j4{g ug]{ s'/fdf /fli6«o ;xdlt lgdf{0f ul/g] 5 .

hn;|f]t M k|r'/ ;Defjgf ePsf] hn;|f]tsf] If]q g]kfnsf] cfly{s ljsf;sf] d]?b08 xf] . o; If]qdf nufgL k|j4{g ubf{ tTsfn cfo cfh{g / /f]huf/Lsf cj;/ a9\g'sf ;fy} cy{tGqsf c¿ If]qdf ;d]t cg's"n k|efj kg]{ x'Fbf hn;|f]t ljsf;sf] /fli6«o gLltdf cljnDa /fli6«o ;xdlt sfod u/L /fli6«o / j}b]lzs nufgL k|jw{g ul/g] 5 .

ljZj cy{tGq kf/:kl/s cGt/lge{/tf / ;DaGwsf] g"tg o'udf 5 . g]kfn o;sf] ckjfb x'g ;Sb}g . To;}n] pbf/ / k|lt:kwf{Tds ljZj cy{tGq;Fu :jfefljs cfly{s ;DaGw /fVg Pj+ nufgL, Jofkf/ / k|ljlw k|of]usf] nfe / cj;/ l;h{gf ug{ xfd|f] cfkm\gf] cy{tGqnfO{ ;d]t pbf/, ahf/d'vL / k|lt:kwf{k"0f{ agfpg clgjfo{ 5, t/ ljsf;f]Gd'v / e"kl/j]li7t d'n'ssf ¿kdf ljZj cy{tGq;Fu ;dfof]hg x'Fbf g]kfnL cy{tGqdf kg{ ;Sg] gsf/fTds k|efjnfO{ Go"g ug]{ k|fljlws / Joj:yfksLo ;ts{tf cjnDag ul/g] 5 .

pRr cfly{s j[l4b/sf] k|flKtn] dfq ul/jL / a]/f]huf/Lsf ;a} ;d:ofx¿sf] ;dfwfg x'Fb}gg\ . To;}n] hg;+Vofsf] 7"nf] lx:;f ;+nUg ePsf] s[lif / ko{6gh:tf If]q tyf u|fdL0f k"j{wf/ lgdf{0fdf nufgL s]lGb|t u/L pRr cfly{s j[l4b/ ;'lglZrt ug'{sf ;fy} dlxnf, blnt, afn–aflnsf, ckfË, j[4–j[4f, cflbjf;L–hghflt, dw];L ;d'bfo / s0ff{nLh:tf ljs6 ef}uf]lns If]qnfO{ nlIft u/L ul/aL lgjf/0fsf] k|efjsf/L sfo{qmd ;+rfng ul/g] 5 .

-r_ /fli6«o Pstf k|j4{g ug]{ nf]stGq

g]kfndf /x]sf eflifs, hftLo / ;f+:s[lts ljljwtf b]zsf nflu bfloTj xf]Og, cgdf]n /fli6«o ;Dkbf xf] . of] ljljwtfo'St ;f+:s[lts w/f]x/nfO{ s]jn Pp6f pbf/ / ;d'Ggt nf]stGqn] dfq Pstfsf] ;"qdf afFWg ;S5 . ;+ljwfg;efåf/f /fHosf] k'g;{+/rgf ubf{ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf, ;dfj]zL / ldl>t lgjf{rg k|0ffnL, hgk|ltlglwaf6} /fi6« k|d'vsf] rog / hLjGt nf]stflGqs cEof;sf sf/0f g]kfn /fli6«o Pstfsf] gofF o'udf k|j]z ug]{5 . /fli6«o Pstfsf] k|tLs ca km]l/ Pp6f JolQm / kb x'g] 5}g . xfdLn] cjnDag ug]{ ;a}sf] / ;dfj]zL ;+j}wflgs ;+3Lo nf]stGq x'g]5 .

g]kfnL sf+u|]; nf]stGqn] kf]if0f ug]{ /fli6«o Pstfsf] of] g"tg efjwf/fnfO{ lnP/ b]zdf ;fdflhs / ;fDk|bflos ;b\efj sfod ub}{ lxdfn, kxf8 / t/fO{sf] kf/:kl/s Pstf / /fli6«o cv08tf k|j4{g ug]{ ;+sNk;lxt hgtfsf] dfemdf hfg]5 . /fli6«o Pstf / cv08tfo'St nf]stGq g]kfnL sf+u|];sf] csf]{ dx Œ jk"0f{ lgjf{rg Ph]08f x'g]5 .

-5_ cfGtl/s nf]stGq;lxt kf/bzL{ / pQ/bfoL /fhgLlts bn

ax'bnLo nf]stGqsf] ljsf; / ;'b[9Ls/0fsf nflu /fhgLlts bnx¿sf] g]t[Tj, ;+u7g ;+/rgf / sfo{ljlw klg nf]stflGqs x'g' cfjZos 5 . xltof/, ;}Gob:tf / kbflwsf/L ePsf] bnLo ;+/rgfnfO{ nf]stGqn] cg'dlt lb+b}g . /fhgLlts bnx¿n]] lgM;}GoLs[t Pj+ v'nf ;+u7g ;+/rgf, lgjf{lrt Pj+ pQ/bfoL g]t[Tj, cfly{s kf/blz{tfnufotsf nf]stlGqs d"No / dfGotfsf] kfngf ug'{kg]{ ;+j}wflgs Joj:yf ul/g] 5 . g]kfnsf] ;fdflhs ljljwtfsf] plrt k|ltlglwTj x'g] u/L /fhgLlts bnx¿sf] ;+u7g ;+/rgf ;dfj]zL agfOg] 5 .

-h_ cGt/f{li6«o ;DaGw / k//fi6«gLlt

g]kfnsf] /fli6«o klxrfg, :jfwLgtf Pj+ /fli6«o lxtnfO{ ljZj ;d'bfodf lgjf{w ¿kdf ;+j4{g tyf ;+/If0f ug{' / ljZj zflGt, ;b\efj / ;d'Ggltsf nflu oyfzSo of]ubfg k'¥ofpg' g]kfnsf] k//fi6« gLltsf] d'Vo nIo x'g]5 . o;sf cfwf/ / p2]Zox¿ lgDgfg';f/ x'g]5g\–

· ;+o'St /fi6«;+3sf] a8fkq, k~rzLn, c;+nUgtf, /fli6«olxt Pj+ ;'/Iff k//fi6« gLlt / cGt/f{li6«o ;DaGwsf d"n cfwf/ x'g]5g\ .

· kf/:kl/s ;Ddfg, ;b\efj / ;dfgtfsf cfwf/df ;a} /fi6«x¿;Fu ;DaGw / ldqtf sfod ul/g] 5 .

· ;+o'St /fi6«;+3sf] ;b:osf ¿kdf g]kfnsf] cGt/f{li6«o 5ljnfO{ zflGtk|]dL, nf]stflGqs / /fli6«o :jfwLgtfk|]dL :jtGq /fi6«sf ¿kdf k|:t't ul/g] 5 .

· l5d]sL ldq /fi6«x¿ ef/t / rLg;Fusf] ;DaGwnfO{ cGt/f{li6«o ;DaGwsf d"No dfGotfcg'¿k Jofjxfl/s / j:t'lgi7 cfwf/df d}qLk"0f{ agfOg] 5 .

· If]qLo ljsf; / ;dembf/Lsf nflu 7f]; kl/0ffdd'vL ;xof]u k'Ug] u/L blIf0f PlzofnL /fi6«x¿sf] ;+u7g -;fs{_nfO{ ;[hgfTds ¿kfGt/0f ul/g] 5 .

-em_ ;+ljwfg lgdf{0fdf hg;xeflutf / hg;'gjfO ;+ljwfg;efaf6 ;+ljwfg agfpg] eg]sf] nf]stGqsf] pRrtd k|lqmof xf] . g]kfnL sf+u|]; o;sf] k"0f{ ;Ddfg ub}{ lgjf{rgkl5 klg efjL ;+ljwfgsf ljljw kIfdf hgtfsf] Jofks ;xeflutf / hg;'g'jfOsf] k|lqmofnfO{ lg/Gt/tf lbg] k|ltj4tf JoQm ub{5 . cfkm\gf] kf6L{sf] ;+u7g ;+/rgfsf cltl/Qm cGo ;+/rgfaf6 ;d]t ljleGg k]zfut Jofj;flos ;+3–;+:yf, ;/f]sf/jfnf ;d"x / lj1x¿;Fusf] k/fdz{nfO{ g]kfnL sf+u|];n] cfXjfg ug]{5 / To;sf nflu cfjZos kxn ug]{5 .

;+ljwfg;efsf] lgjf{rgkl5 u7g x'g] d:of}bf ;ldlt / ljifout ;ldlt÷pk;ldltx¿df lj1x¿, hftLo, eflifs, ;f+:s[lts tyf If]qLo ;/f]sf/sf ;d"xx¿sf] k/fdz{ lng] Joj:yf ul/g] 5 . ;ldltx¿af6 tof/ ePsf d:of}bfdfly klg Jofks hg;'g'jfO Pj+ lj1x¿sf] k/fdz{ k|lqmofnfO{ cufl8 a9fOg] 5 / ;'emfj ;+sng ul/g] 5 . o;/L ;+slnt ;'emfjx¿;d]tnfO{ pko'Qm tj/n] ;dfj]z u/L ;+ljwfgsf] clGtd d:of}bf tof/ ul/g] 5 .

;+ljwfgsf] 3f]if0ff

d:of}bf ;ldltaf6 ;+ljwfgsf] clGtd d:of}bf tof/ ePkl5 ;+ljwfg;efaf6 ;a} ;b:ox¿åf/f ;xdlt jf lglb{i6 k|lqmofcg';f/ ;+ljwfg kfl/t ul/g] 5 . o;/L kfl/t ;+ljwfgnfO{ g]kfnL hgtf cfkm}+n] cfk\mgf nflu agfPsf] egL hgtfsf gfddf 3f]if0ff u/L hf/L ul/g] 5 .

;'zf;gsf] k|Tofe"lt

;+ljwfg;efsf] d'Vo sfd d'n'ssf nflu gofF ;+ljwfg agfpg] eP klg ;+ljwfg lgdf{0fsf] k|lqmofn] Pp6f lglZrt ;dofjlw lng]5 . To; cjlwdf klg g]kfnL hgtfn] pQ/bfoL tyf kl/0ffdd'vL nf]stflGqs zf;gsf] cg'e"lt ug{ kfpg'k5{ . ;+ljwfg;efsf] r'gfjkl5 aGg] ;/sf/ s'g} Ps bnsf] dfq x'g] 5}g, Tof] ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ /fhgLlts bnx¿sf] ;xdltdf aGg] /fli6«o ;/sf/ x'g]5 . tyflk, hgpQ/bfoL ;/sf/sf] cfsf+Iff / dfGotfnfO{ Wofgdf /fv]/ g]kfnL sf+u|]; ;+j}wflgs ;+qmd0fsf] cj:yfdf ;d]t lgDglnlvt ljifox¿df k|fyldstfsf ;fy sfd ub}{ ;'zf;gsf] k|Tofe"lt lbg] k|lta4tf JoQm ub{5 M

· rfn' zflGt k|lqmofnfO{ clGtd kl/0flt;Dd k'¥ofP/ d'n'sdf lbuf] zflGt axfn ul/g] 5 . cGo ;a} k|sf/sf åGåx¿sf] klg zlGtk"0f{ lgsf;;lxt Joj:yfkg ul/g] 5 .

· ;dfhdf b08xLgtfsf] :yLlt cGTo u/L sfg'gL /fHo, ljlwsf] zf;g, gful/s :jtGqtf, ;'/Iff / xs÷clwsf/ tyf Gofosf] k"0f{ k|Tofe"lt ul/g] 5 .

· :jR5 /fhgLlts cfr/0f / g]t[Tjsf] ljsf;, e|i6frf/ lgoGq0f, kf/blz{tf, hgpQ/bfoL ;/sf/ / ;Ifd k|zf;gsf] k|Tofe"lt ul/g] 5 .

· ;To–tYo lg¿k0f tyf /fli6«o d]nldnfk cfof]usf] Joj:yfcg'¿k ;dfhdf b08xLgtfsf] k'g/fj[lQsf ;+efjgfx¿sf] cGTo ub}{ kf/:kl/s ;b\efj / ljZjf;sf] jftfj/0f lgdf{0f ul/g] 5 .

· k'gMlgdf{0f / k'gM:yfkgfsf] sfo{qmdnfO{ ljz]if k|fyldstfsf ;fy cl3 a9fOg] 5 .

· af9L, klx/f]h:tf k|fs[lts ljkbf Pj+ ;fdflhs åGå / lx+;faf6 k|efljt JolQm / kl/jf/nfO{ cfjZos ;xof]u pknAw u/fOg] 5 .

· /fHo / ;/sf/sf] pkl:yltsf] af]w x'g] u/L /fHo ;+oGq / k|zf;gnfO{ k'gM:yflkt / kl/rflnt ul/g] 5 .

· hLjgdf cfwf/e"t cfjZostfnfO{ Wofgdf /fVt} lzIff, :jf:Yo / /f]huf/Lsf cj;/x¿sf] j[l4 ug]{ / u/fOg] 5 .

;+ljwfg;efdf ef]6 s;nfO{ lbg] <

cfb/0fLo lbbL–alxgL tyf bfh'–efOx¿,

eod'Qm jftfj/0fdf ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf ljj]so'St dtbfg ug{ hfFbf Pp6f b[9 ;+sNk ug'{xf];\ / cfˆgf] ef]6 tL pDd]bjf/ / kf6L{nfO{ lbg'xf];\ M

-s_ hf] nf]stGqk|lt dg, jrg / sd{n] k|ltj4 5g\ .

§ hf] /fhfsf] :j]R5frfl/tfsf ;xof]uL / ;dy{s xf]Ogg\ .

§ hf] lx+;f, o'4 / pu|jfdkGyL cltjfbsf kIfw/ klg xf]Ogg\ .

-v_ hf] ;+j}wflgs ;+3Lo u0ftflGqs /fHo ;+/rgf / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLk|lt ;dlk{t / k|lta4 5g\ .

-u_ hf] ax'njfb, gful/s :jtGqtf, dfgj clwsf/ Pj+ k"0f{ k|]; :jtGqtfk|lt k|lta4 5g\ .

-3_ hf] lx+;fsf lj?4 5g\ / lbuf] zflGtsf kIfdf 5g\ .

-ª_ hf] /fli6«o Pstf, cv08tf / ;fdflhs ;b\efjk|lt k|lta4 5g\ .

-r_ hf] g]kfnL hgtfsf] cfly{s ;d[l4sf lglDt k|ltj4 5g\ .

xfd|f] k|lt1f M xfd|f] cg'/f]w

/fli6«o Pstf, nf]stGq / lbuf] zflGt cfh klg g]kfnL sf+u|];sf] k|d'v Ph]08f xf] . nf]stGq sf+u|]; ofqfsf] d"n r"/f] xf] / nf]stGq g} sf+u|]; cfGbf]ngsf] afxs zlQm klg xf] . oxL dfGotfdf cfwfl/t x'Fb} d'n'ssf ;a} /fhgLlts ljrf/ / bnx¿nfO{ ;+ljwfg;efsf dfWodaf6 Pstfa4 agfpFb} ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLsf] :yfkgfnfO{ ;'lglZrt ug{' g]kfnL sf+u|];n] cfˆgf] k|d'v bfloTj dfg]sf] 5 . 3f]if0ffkqdf cleJoQm ;+sNk / k|lta4tfcGtu{t /x]/ g]kfnL sf+u|]; ;+ljwfg;efdf lgjf{lrt x'g] cfˆgf k|ltlglwdfkm{t ;+ljwfg lgdf{0f ug]{ k|lt1f ub{5 . nf]stGqsf d"No / dfGotfk|lt k|lta4 / ;a} k|sf/sf lg/+s'ztf, cltjfb / clwgfosjfbsf lj?4 ;+3if{zLn, lx+;f / an k|of]usf lj?4 ;fy{s / lbuf] zflGtsf kIfdf lqmofzLn Pj+ /fli6«o Pstf, gful/s :jtGqtf, ax'njfb, ;+3Lotf / ;dtfd"ns ;dfh tyf /fHo ;+/rgfk|lt k|lta4 g]kfnL sf+u|];sf] of] 3f]if0ffkq gofF g]kfnsf] eljio / ;d'Ggltsf] :ki6 b:tfj]h xf] . ;+ljwfg;efsf] cfufdL lgjf{rgdf sf+u|];sf] of] 3f]if0ffkqnfO{ cg'df]bg ub}{ xn'sf gLnf] / xn'sf /+usf b'j} dtkqdf /x]sf ¿v lrXgdf 5fk nufO{ cnu–cnu afs;df dtbfg u/L :jtGq, ;fj{ef}d;Qf ;DkGg ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnL;lxtsf] g]kfnsf] ;+ljwfg agfpg xfdL ;Dk"0f{ dtbftf lbbL–alxgL, bfh'–efOx¿nfO{ xflb{s clkn ub{5f}F .

dfcf]jfbLsf] lx+;fTds cfGbf]ngaf6 sf+u|];n] Joxf]/]sf] Iflt

g]kfnL sf+u|]; s]Gb|Lo sfo{;ldltsf] efb| !(, @)^$ sf] lg0f{ocg';f/ cfXjfg ul/Psf] o; dxf;ldlt a}7sdf ljleGg c;'ljwf / sl7gfOsf jfjh'b b]zsf ljleGg efuaf6 ;xefuL x'g cfpg'ePsf ;a} ;b:o ;fyLx¿nfO{ o; a}7sdf xflb{s :jfut ub{5' .

g]kfnL sf+u|];sf] P3f/f}F dxflwj]zgkl5 ;DkGg x'g nfu]sf] of] dxf;ldlt a}7s P]ltxfl;s / dx Œ jk"0f{ 5 . g]kfnL sf+u|];n] g]t[Tj u/]sf] hgcfGbf]ngsf] ;kmntfkl5 b]zsf] cu|ufdL kl/jt{g / zflGt :yfkgfsf k|of;x¿ ;kmntftkm{ pGd'v 5 . g]kfnu~h dxf;ldltsf] a}7skl5 nfdf] cGt/fndf a:g nfu]sf] of] a}7sdf ljz]if kl/l:yltdf /fli6«o hLjgsf] cfwf/e"t ljifosf] dx Œ jk"0f{ 5nkmn tyf lg0f{osf nflu xfdL oxfF e]nf ePsf 5f}F . o; a}7ssf] lg0f{on] sf+u|]; tyf ;du| /fli6«o /fhgLltdf bL3{sfnLg dx Œ jk"0f{ k|efj kfg]{5 / jf:tjdf xfdL g]kfnsf] gj lgdf{0fsf] g]t[Tj ug{ ;kmn x'g]5f}F eGg] ljZjf; d}n] lnPsf] 5' .

cfb/0fLo ;fyLx¿,

ljutdf hg–cfGbf]ngdf lg/Gt/ ;xofqL x'g'kg]{ Pj+ k|lts"n kl/l:ylt tyf cGo sltko sf/0fn] xfdLn] o;/L ;dofg's"n ;fd"lxs 5nkmn ug]{ cj;/ h'6fpg ;s]gf}F . tyflk ;fyLx¿n] ljleGg sl7gfO / oftgfsf jfjh'b :yfgLo txdf hg–hfu/0f / cGo sltko sfo{qmdx¿af6 ;a} lhNnfx¿df ;+u7g ;'b[9 / lj:tf/ ug]{ tyf zflGt cleofgnfO{ hgtf;dIf k'¥ofpg ug'{ePsf] sl7g kl/>dsf nflu ;a}nfO{ xflb{s wGojfb lb+b} cfef/ JoQm ug{ rfxG5' . o;} qmddf @! j}zfv )^$ df sf7df8f}Fdf lhNnf ;efkltx¿sf] /fli6«o e]nf ;kmntfk"j{s ;DkGg ePsf] lyof] . pSt e]nfdf ;efkltHo"x¿af6 uxg ljrf/ k|:t't ePsf lyP . ;efkltHo"x¿n] pSt e]nfdf zflGt ;'/Iff, ;/sf/, ;+u7g tyf ;d;fdlos lhNnfsf] /fhgLlts cj:yf, dfcf]jfbL lqmofsnfk Pj+ a[xt\ zflGt ;Demf}tfnufotsf ljifodf JoQm oyfy{k/s ljrf/ Pj+ d"NofÍgnfO{ xfdLn] dfu{ lgb]{zgsf] ¿kdf ln+b} pko'Qm cj;/df pko'Qm :yfgdf clt ;+j]bgzLntfk"j{s p7fPsf klg 5f}F . ;Dej eP;Dd sfof{Gjog ug]{ k|of; klg u¥of}F .

;fyLx¿,

d}n] dfly g} o; a}7ssf] P]ltxfl;s dx Œ jaf/] pNn]v ul/;s]sf] 5' . ljz]iftM h]i7 dlxgfdf ;DkGg ug{ lgwf{/0f ul/Psf] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg pSt ;dodf ;DkGg x'g ;s]g / cf7} /fhg}lts bnsf] ;xdltdf cfufdL d+l;/ ^ ut] ;DkGg x'g uO/x]5 . o; cjlwdf dfcf]jfbL;Fusf] zflGt k|lqmofnfO{ cl3 a9fpFb} b]zdf ljleGg dfu /fvL cfGbf]ng/t kIf;Fu jftf{sf dfWodaf6 ;dfwfg vf]Hg k|of; eP . o;/L cfGbf]ng/t kIfdWo] dw];L hgclwsf/ kmf]/d, g]kfn cflbjf;L hghflt dxf;+3 tyf r'/] efj/ Pstf ;dfhnufotsf kIf;Fu ;Demf}tf ;DkGg ePsf 5g\ / ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] ;xh jftfj/0f aGg nfu]sf] 5, t/ lj:t[t zflGt ;Demf}tfsf] k|d'v kIf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ -hf] ;/sf/df / ;+;bsf] dx Œ jk"0f{ bn klg 5_ n] ljutdf ;xdlt eO{ 6'+lu;s]sf ljifox¿df klg gofF–gofF dfu /fvL cfGbf]ng ug]{ 3f]if0ffn] ;du| zflGt k|lqmof Pj+ /fhg}lts l:y/tfdfly uDeL/ k|Zg v8f ul/lbPsf] 5 . @)^$ cflZjg ! ut] dfcf]jfbLn] ;/sf/af6 cfkm"nfO{ cnu /fvL ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg g} x'g glbg] egL r/0fj4 cfGbf]ngsf] 3f]if0ff ul/;s]sf 5g\ . o; 36gfn] zflGt k|s[ofk|lt dfcf]jfbLsf] ljZjf;df k|Zglrx\g nfUg'sf] ;fy} gofF / hl6n /fhg}lts kl/l:yltsf] l;h{gf x'g k'u]sf] 5 . ;+ljwfg;ef lgjf{rgsf] dfWodaf6 ;du| /fli6«o ;d:ofsf] ;dfwfg u/L bL3{sfnLg :yfoL zflGt;Fu} /fhg}lts l:y/tf k|fKt x'g] cfd g]kfnL hgtfsf] ljZjf;dfly ulx/f] z+sf pTkGg ePsf] 5 .

dfcf]jfbL kIfaf6 !@ a'Fb] ;xdltb]lv lj:t[t zflGt ;Demf}tf / ;/sf/df ;+nUg x'Fbf ;d]t ul/Psf sltko ;Demf}tfx¿ kfngf ePsf 5}gg\ . ;dfhdf 8/ / qf;sf] jftfj/0f ;dfKt eO{ ;b\efj / d]nldnfksf] jftfj/0f aGg''sf] ;§f dfcf]jfbL–jfO{;LPnsf sfo{stf{x¿sf] hah{:tL, 8/ / qf; a9\bf] 5 . !@ a'Fb] ;xdltb]lv g} sAhf ul/Psf ;DklQ lkmtf{ ug]{ k|ltj4tfsf] kfngfsf] t s'/} 5f]8f}F, s]xL lkmtf{ ePsf ;DklQ k'gM sAhf ug]{, afnLgfnL n'6\g] cflb sfo{ sfod} 5g\ . lj:yflktx¿ 3/ kms{g ;s]sf 5}gg\, 3/ kms]{sfx¿ k'gM lj:yflkt x'g jfWo 5g\ . ev{/} nfdf] k|jf;kl5 3/ kms]{sf kfFry/sf g]kfnL sf+u|];sf sfo{stf{ >L ldqnfn sf]O/fnfnfO{ /ftL lgd{dtfk"j{s xTof ul/of] . af/f, k;f{, slknj:t', /fd]5fk, sflnsf]6 tyf cGo sltko lhNnfdf >[v+nfj4 xTof, s'6lk6 / ckx/0fsf 36gf ePsf 5g\ . dfcf]jfbLaf6 dfl/Psf, lj:yflkt kfl/Psf s}og 6'x'/f, gfafns, ljwjf / j[4x¿sf] sf¿l0fs cj:yf oxfF zAbdf pNn]v ug{ ;lsGg . lj:yflktx¿n] k'g:yf{lkt Pj+ /fxt k|fKt ug{ ;s]sf 5}gg\ / ljjz eP/ sf7df8f}F / cGo efudf tyf ljb]zL e"lddf ckdfg / cefjsf] hLjg afFRg jfWo ePsf 5g\ . sf+u|]; ePs} sf/0f cem} klg ;Gqf; / eosf] hLjg afFRg jfWo ePsf xfd|f ;fyLx¿sf] ;'/Iff / ;+/If0f ug]{ jftfj/0f agfpg ;lsPsf] 5}g eg] lj:yflkt / d[tsx¿sf] jf:tljs tYofÍ ;a} ;+u[xLt 5}g . s]xL tYof+s d}n] oxfF k|:t''t u/]sf] 5'' . csf{tkm{ t/fO{sf ljleGg lhNnfdf ljleGg gfdsf ;z:q ;d"xx¿åf/f ;j{;fwf/0f hgtf, ljleGg /fhg}lts bnsf sfo{stf{, sd{rf/L, lzIfs, k|x/L;d]tsf] xTof ePsf] 5 . jftf{åf/f ;d:ofsf] ;dfwfg ug{ g]kfn ;/sf/n] u/]sf] k|of; cem} ;kmn x'g ;s]sf] 5}g . oL ;a} lx+;fTds ultljlw lgoGq0f ug{ ;a} /fhg}lts bnx¿sf] ;xdltsf ;fy ;/sf/n] ca s8fOsf] ;fy ;'/Iff k|aGw ldnfpg ;Sg'kb{5 . zfGt, lgikIf, eo/lxt / :jtGq lgjf{rgsf nflu klxnf] cfjZostfsf] ¿kdf /x]sf] zflGt ;'/Iffsf] l:ylt ;'b[9 Pj+ ;an agfpg' k/]sf] 5 . ljleGg /fhg}lts bnx¿ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg k|rf/–k|;f/df lglj{£g ¿kn] ;xefuL x'g] / dtbftfnfO{ ;'/lIft dtbfg ug]{ cj:yf lgdf{0f ug'{ k/]sf] 5 . ev{/ slknj:t' / bfËdf ePsf 36gfn] zflGt ;'/Iffsf] l:yltnfO{ 7f8f] r'gf}tL lbPsf] 5 . ;fdflhs ;b\efj / cfk;L d]nldnfkdf ;lbof}+b]lv rln/x]sf] xfd|f] ;dfhdf s]xL ;fDk|bflos efjgfn] ;fdflhs ;b\efj e8\sfpgsf] ;fy} /fli6«o PstfnfO{ g} vnn kfg]{ t xf]Og < eGg] lrGtf pTkGg ePsf] 5 . To;}n] ;fdflhs ;b\efj / Pstf sfod /fVg g]kfnL sf+u|];n] b]zJofkL ¿kdf cleofg ;+rfng ug'{ cfhsf] cfjZostf ePsf] 5 .

ofjt\ c;dembf/L Pj+ cGof}nsf jfah'b b]znfO{ o; ;+qmd0f / cl:y/tfaf6 d'lQm lbnfpg lgwf{l/t ;dodf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;DkGg ug'{sf] s'g} ljsNk g/x]sf] s'/fdf sf+u|]; ljZj:t 5 . o; ;Gbe{df s] :d/0f u/fpg rfxG5'' eg] o; b]zdf s:tf] lsl;dsf] /fHo k|0ffnL ckgfpg] eGg] s'/fsf] lgwf{/0f hgtfaf6 lgjf{lrt ;+ljwfg;efn] dfq ug{ ;Sg] ut hgcfGbf]ngsf] hgfb]z xf] . of] hgfb]znfO{ afx| a'Fb] ;xdltb]lv xfn;Dd dfcf]jfbL;Fu ePsf ;a} ;Demf}tfx¿n] :jLsf/ u/]sf] 5 . o; kl/k|]Iodf hgtfsf] efUosf] lgwf{/0f ug]{ k4ltsf] ljsNk vf]Hg'' hgcfGbf]ngsf] efjgf ljk/Lt x''G5 . To;}n] g]kfnL sf+u|];n] cfufdL d+l;/ ^ ut] x'g] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ cfˆgf] Ps dfq p2]Zo 7fg]sf] 5 . t;y{ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ x/ lsl;dn] ;kmn kfg{ csf]{ P]ltxfl;s cfGbf]ngsf] ¿kdf kl/0ft ug]{ xfd|f] lgolt / jlnbfgk"0f{ lhDd]jf/L ePsf] 5 . o;nfO{ ;Dk"0f{ ;fx; / pmhf{;lxt ;DkGg u/]/ /fli6«otf / /fli6«o cv08tfnfO{ lr/sfn;Dd :yfoL t'Nofpg' k/]sf] 5 . d cfh tkfO{;Fu oxL clkn ub{5' .

;fyLx¿,

cfufdL ;+ljwfg;efdf hgtfdfem g]kfnL sf+u|];n] /fVg] cfˆgf] k|:tfljt 3f]if0ffkq tkfO+{x¿sf] 5nkmn / lg0f{osf nflu oxfF k|:t't ul/Fb} 5 . o; 3f]if0ffkqdf g]kfnL sf+u|];sf] P3f/f}F dxflwj]zgn] /fh;+:yfaf/] lg/k]If /xg] lg0f{o u/]kZrft /fh;+:yfk|lt g]kfnL sf+u|];sf] wf/0ff s] x'g] eGg] cGof}n ;dfKt ePsf] 5 . g]kfnL sf+u|]; s]Gb|Lo sfo{ ;ldltsf] efb| !(, @)^$ sf]] lg0f{ocg';f/ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf / ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLnfO{ d"n ;}4flGts cfwf/ dfgL hgtfsf] ;Dk|e'tf, hgtfsf cfwf/e"t dfgj clwsf/, ljlwsf] zf;g, cfjlws lgjf{rg, :jtGq / lgikIf Gofokflnsf, cs'l07t k|]; :jtGqtf, zlQm k[ysLs/0f, zlQm ;Gt'ng / lgoGq0fsf] l;4fGt, ;+ljwfgjfb, /fli6«o cv08tfsf] ;'/Iff, ;xdlt / d]nldnfksf] cfwf/– /fli6«o Pstf, ;a} hflt, hghflt, blnt, dw];L, dlxnf, pk]lIft kLl8t hfltsf] pTyfg Pj+ lk5l8Psf] / ef}uf]lns b'u{d If]qsf] ;Gt'lnt ljsf;nufotsf d'2fx¿ ;dfj]z df}lns / gjLg gLlt tyf sfo{qmdsf ;fy cufl8 a9\g] c7f]6 u/]sf] 5 .

cfb/0fLo ;fyLx¿,

b]z cfh clt g} t/n cj:yfaf6 u'lh|/x]sf] 5 . Oltxf;sf] nfdf] sfnv08df /fli6«o /fhgLltsf] s]Gb|Lo zlQmdf /xL slxNo} k/flht gePsf] g]kfnL sf+u|];n] b]zdf ljBdfg låljwf / cGof}nnfO{ cGt ug]{ P]ltxfl;s lhDd]jf/L k"/f ug'{k/]sf] 5 . ;Qfdf /xFbf xf];\ jf k|ltkIfsf] e"ldsfdf /xFbf xf];\ sf+u|];n] cjnDag u/]sf l;4fGt zfZjt / ;fj{sflns k|dfl0ft ePsf] uf}/jdo Oltxf; xfd|f] 5 . xfd|f cfb/0fLo ;efkltHo"n] b]zsf] ;fj{ef}d;Qf, :jtGqtf tyf /fli6«o Pstfsf nflu d s;};Fu ;Demf}tf ulb{g eg]/ lbg'ePsf] cleJolQmn] xfdL ;a}nfO{ dfu{ lgb]{zg ePsf] 5 . d o; cj;/df :j= hgg]tf aL=kL= sf]O/fnfn] cfˆgf] clGtd ;Gb]zdf lbg'ePsf] dd{:kzL{ dfu{ lgb]{zg oxfF :d/0f ug{ ;a}df cg''/f]w ub}{ cfb/0fLo ;fyLx¿nfO{ a[xb\ ljj]rgfsf nflu cfu|x ub{5' . :j= aL=kL= sf]O/fnfn] eGg'ePsf] lyof]—

æolb tkfO{+x¿nfO{ s'g} ;dodf cfˆgf] st{Josf k|lt låljwf pTkGg eP o; b]zsf] Ps d'7L df6f] xftdf lnP/ zxLbx¿nfO{ ;Dem]/ ;f]r, o; b]z / ul/a hgtfk|ltsf] lhDd]jf/Lsf nflu tkfO{+sf] ljj]sn] s] eGb5 ToxL ug"{ .Æ

cfh xfd|f cufl8 hgg]tf aL=kL= sf]O/fnf tyf qmflGtsf/L g]tf u0f]zdfgsf] pkl:ylt 5}g . t/ o; sl7g 38Ldf xfdL;Fu /fli6«o ;+s6nfO{ cbDo ;fx; / b""/b[li6sf ;fy ;dfwfg ug{ ;Sg] ;+:s[lt 5 . To;}n] cfhsf] o; hl6n cj:yfaf/] /fli6«o :jfwLgtf k|hftGqsf] :yfloTjsf] nflu Pp6f ;fxl;s lg0f{o u/f}+ / Oltxf;sf] lg/Gt/tf / uf}/j sfod /fvf}+ eGg] cfu|x ug{ rfxG5'' . cfj]u, pQ]hgf, pu|tf Pj+ JolQmut :jfy{eGbf dfly p7]/ of] dxf;ldlt a}7sn] g]kfnL hgtfsf] ;fj{ef}d Pj+ k|hftflGqs xs clwsf/sf] :yfloTjsf] kIfdf lg0f{o n]cf];\ egL ;a} ;fyLx¿df xflb{s clkn ub{5'' .

cfb/0fLo ;fyLx¿,

g]kfnL sf+u|]; ;a} /fhg}lts bnx¿;Fu nf]stflGqs d"No dfGotfsf cfwf/df ;dembf/L Pj+ ;xdlt lgdf{0f ub}{ b]zdf ljBdfg ;a} ;d:ofx¿sf] ;dfwfg ug{ rfxG5 . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgn] g} jf:tljs cy{df b]zdf lbuf] zflGt / :yfloTj axfnL x'g ;S5 eGg] xfd|f] b[9 ljZjf; 5 . :jtGq, lgikIf / eo/lxt jftfj/0fdf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;DkGg ug]{ lbzfdf cu|;/ x'g g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ nufot ;j} /fhg}lts bnx¿nfO{ d clkn ug{ rfxG5' .

cfb/0fLo ;fyLx¿,

;Dk"0f{ k|hftGqjfbL g]kfnL Pj+ sf+u|];hgdf ljeflht g]kfnL sf+u|];sf] Pstf /fi6«sf] nflu clgjfo{ ePsf] d}n] bf]xf]¥ofpg' kb}{g . xfd|f cfb/0fLo ;efklt >L lul/hfk|;fb sf]O/fnfsf] k|lta4tf / k|of;df b''O{ sf+u|];sf] Pstfdf /x]sf dte]bx¿ ;xdltsf glhs k''u]sf] / kf6L{ Pstfsf] Pp6f ;''vb\ / pT;fxhgs ;Gb]z lnO{ xfdL ;a} 3/ kms{g] cj;/ k|fKt x''g]5 eGg] ljZjf; lnPsf] 5'' .

;fyLx¿,

g]kfnsf] k|hftflGqs cfGbf]ngsf] qmddf g]kfnL sf+u|];sf of]4fx¿n] k'¥ofPsf] of]ubfg Oltxf;sf] uf}/jk"0f{ ufyf /x]sf] 5 . d o; cj;/df /fli6«otf k|hftGqsf] dxfg\ ;+3if{df zxfbt k|fKt ug]{ xfd|f cd/ zxLbk|lt xflb{s ;Ddfg / >4~hnL clk{t ug{ rfxG5' / o; /fli6«o ;+s6sf] cj;/df xfd|f cfb/0fLo g]tf :j= aL=kL=sf]O/fnfn] dfu{ lgb]{zg ub}{ eGg''ePem}—

æcfh /fi6«sf] cl:tTj ;d'b|sf] t'kmfgdf lgEg nfu]sf] lbof] ;/x 5 . o;sf] /Iff ug{ xfdL ;a}sf] bfloTj 5 .Æ

cfh klg xfd|f] cj:yf oxL 5 . aL=kL= sf] cfbz{ jfSonfO{ :d/0f ub}{ of] kl/l:yltaf6 /fi6«nfO{ hf]ufpg xfdL ;a} Ps 7fFpdf pleP/ of] lhDd]jf/L k"/f ug{ ;a}df xflb{s clkn ub{5' .

-dxf;ldlt a}7sdf k|:t't k|ltj]bg_-

;z:q åGåsf] qmddf ePsf] xTof, lj:yflkt, ;DklQ sAhf÷Iflt, c+ue++u÷3fOt], ckx/0f ePsf g]kfnL sf+u|];sf sfo{stf{x¿sf] ljj/0f

qm=;+=
lhNnf
xTof ;+Vof
lj:yflkt
;DklQ sAhf÷ c·e·÷ 3fOt]ckxl/tsf] ;+Vof
kl/jf/ ;+Vof
Ifltsf] kl/jf/ ;+Vof

1

tfKn]h'ª

 

0

10

0

0

2

kfFry/

4

0

196

0

0

3

Onfd

5

11

12

0

0

4

emfkf

3

16

14

0

8

5

;+v'jf;ef

15

74

96

13

0

6

t]x«y'd

5

48

0

5

0

7

df]/ª

3

0

0

0

0

8

vf]6fª

23

56

11

13

0

9

cf]vn9'+uf

4

123

96

6

7

10

pbok'/

0

0

8

0

0

11

;Kt/L

7

 

33

 

3

12

/fd]5fk

15

154

64

19

0

13

l;Gw'nL

13

17

29

14

0

14

wg'iff

22

92

1

5

0

15

;nf{xL

0

0

24

0

0

16

g'jfsf]6

27

175

18

14

4

17

sf7df8f}F

1

0

0

0

0

18

k;f{

14

0

14

0

0

19

lrtjg

4

6

12

0

17

20

uf]/vf

24

213

18

27

20

21

nDh'ª

7

185

15

20

7

22

:ofª\hf

7

48

39

7

4

23

kfNkf

2

8

3

2

2

24

¿kGb]xL

7

22

25

2

0

25

slknj:t'

3

0

15

0

1

26

DofUbL

2

8

8

4

6

27

afUn'ª

8

0

0

2

1

28

kj{t

3

0

8

15

5

29

¿s'd

36

41

41

9

19

30

/f]Nkf

39

777

119

11

9

31

;Nofg

22

36

73

18

0

32

bfª

30

11

126

12

17

33

d'u'

1

0

4

6

3

34

h'Dnf

0

62

62

0

0

35

sflnsf]6

20

0

28

14

 

36

x'Dnf

5

84

8

31

15

37

hfh/sf]6

30

0

57

0

0

38

b}n]v

6

116

0

5

1

39

;'v]{t

9

59

59

5

0

40

afFs]

19

9

57

41

4

41

alb{of

25

103

153

32

5

42

afh'/f

21

63

27

0

0

43

c5fd

22

120

12

0

0

44

s}nfnL

19

68

61

26

17

 

hDdf

533

2477

1656

341

42

xfn;Ddsf] k|fKt tYofÍ pk/f]Qm adf]lhd 5 / cGo lhNnfsf tYofÍx¿ k|fKt x'g] qmddf 5 .


/f0ffnfO{ o'jf zflGt b"t k'/:sf/

sf7df8f}+ . The Universal Peace Federation and The Youth Federation For World Peace gfds cGt/f{li6«o ;+:yfn] Pe/]i6 OG:of]/]G; sDkgLsf ;xfos dxfk|aGws dx]z /f0ffn] o'jf zflGt b"t (The Youth Ambassador For Peace) k'/:sf/ k|fKt u/]sf 5g\ . lghL If]qaf6 ljleGg sfo{s|ddfkm{t g]kfnsf] lbuf] zflGt, cfly{s ;fdflhs ljsf; tyf lghL If]qsf] Jofj;flos ;+:yfx¿df sfo{/t sd{rf/Lx¿df dfgjclwsf/;DaGwL sfo{ pTs[i6 ¿kdf ;Dkfbg u/]sf] ;Ddfg :j¿k k'/:sf/ k|bfg ul/Psf] xf] . The Universal Peace Federation, India sf dxf;lrj Dr. Robert S. Kittel n] Ps eJo ;df/f]xsf aLr lgo'lQmsf] k|df0fkq k|bfg u/] .

g]kfnL sf+u|]; PsLs/0fsf a'“bfx¿

@)%( c;f}h @ ut] lgjf{rg cfof]uaf6 ¿v lrx\g g]kfnL sf+u|];sf] g} /x]sf] egL cf}krfl/s lg0f{o ePkl5 ljlwjt\ ljefhg ePsf] sf+u|]; % jif{kl5 @)^$ c;f}h * ut] ljlwjt\ Psfsf/ ePsf] 5 . o;} lbgb]lv g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ Oltxf;sf] ue{df ljnLg ePsf] 5 . @)%( h]7 * af6 ;'? eP/ pQm bnaf6 lg:sf;g, k|wfgdGqLaf6 klg b'O{–b'O{ k6s avf{:t x'g'ePsf z]/axfb'/ b]pjf c;f}h * b]lv g]kfnL sf+u|];sf] jl/i7tf qmddf t];|f] gDa/df /xg] u/L g]kfnL sf+u|]; k|hftflGqs g]kfnL sf+u|];df ljno eP/ of] gfp“ Oltxf;sf] cWoogsf] ljifo aGg k'u]sf] xf] . o:tf 5g\– pQm kf6L{ g]kfnL sf+u|];df ;dflxt x'“bfsf ;xdltsf a'“bfx¿ M

!= k|:tfjgf

/fli6«o Pstf, :jfledfg / cv08tfnfO{ cIf'00f /fVb} zflGt / nf]stGqsf ;j{dfGo d"No / dfGotf, ax'n ljrf/df cfwfl/t k|lt:k|wfTds nf]stflGqs k|0ffnL, ljlwsf] zf;g, :jtGq / lgikIf Gofokflnsf, ;Dk"0f{ g]kfnL hgtfsf] df}lns, gful/s / dfgjclwsf/sf] lgjf{w pkef]u, k|]; / cleJolQm :jtGqtf ;'lglZrt ub}{

;dfj];L / ;dfgtfsf] l;4fGtdf cfwfl/t /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs, ;f+:s[lts gLlt / sfo{qmddfkm{t hft–hftL, efiff–efifL, wd{, ln+u, ju{ / If]qLonufot ljleGg klxrfgdf cfa4 ;a} g]kfnLsf] xs, lxt ;+/If0f ug{,

cfly{s ;+j[l4, o;sf] k|ltkmn / ;+;fwgsf] :jfldTjsf] Gofok"0f{ ljt/0f / ljljw sf/0faf6 lk5l8Psf ;a}nfO{ ;fdflhs ;'/Iff k|bfg ug{,

ljBdfg /fhgLlts r'gf}tLsf] ;fdgf / cj;/sf] ;b'kof]u ug]{ lbzfdf kf6L{ PsLs/0faf6 ;+rfl/t x'g] pmhf{af6 zflGt k|lqmof, ;+ljwfg;ef / ;du| /fhgLltnfO{ :ki6 j}rfl/s lbzfjf]w ug{] tYo x[bo+ud ub}{,

d'n'ssf] k|hftflGqs Oltxf;df :yfkgf sfnb]lv g} g]kfnL sf+u|];n] lgdf{0f u/]sf] uf}/jzfnL ;femf Oltxf;af6 clek|]l/t eO{,

o'ufGtsf/L hgcfGbf]ngdfkm{t g]kfnL hgtfaf6 cleJoQm cfb]znfO{ d't{¿k lbg,

zflGtk"0f{, eo/lxt, lgikIf Pj+ lglj{£g ¿kdf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;DkGg ug]{ P]ltxfl;s lhDd]jf/L k"/f ug]{ lbzfdf 7f]; of]ubfg k'¥ofpg] k'lgt p2]Zoaf6 clek|]l/t eO{,

b'j} kf6L{sf ;a} ;fyLx¿, ;Dk"0f{ sf+u|];hg / cfdhgtfåf/f PsLs/0fsf kIfdf k|s6 k|an rfxgfsf] ;Ddfg ub}{,

g]kfnL sf+u|];sf ;efklt >L lul/hfk|;fb sf]O/fnf / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ sf ;efklt >L z]/axfb'/ b]pjfn] PsLs/0fsf nflu ug'{ePsf] cu|;/tf / cys k|of;nfO{ kl/0ffdd'vL agfpg,

;Dk"0f{ sf+u]|;sf sfo{stf{x¿sf] ;xeflutf, ;Ddfg / cfTdan clej[l4 ug{ clek]|l/t x“'b},

sf+u|];åf/f cjnDag u/]sf] nf]stflGqs d"No, dfGotf / kf/blz{tfsf] cfwf/df kf6L{ ;+rfng x'g] k|lta4tf JoQm ub}{,

PsLs/0fsf] o; k|lqmofdf d'n's / nf]stGqsf] kIfdf Tofusf] efjgf k|blz{t ug'{x'g] ;fyLx¿sf] pRr d"Nof+sg ub}{,

d'n'sdf ax'nbjfbdf cfwfl/t ax'bnLo k|lt:kwf{Tds ;+3Lo nf]stflGqs u0ftGq / ;dfj]zL /fHo Joj:yf :yfkgf ug{] k|lta4tf;lxt,

lgDglnlvt ;xdltsf cfwf/df g]kfnL sf+u|]; / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ PsLs[t ePsf] 3f]if0ff ub{5f}+ M

@= kf6L{sf] gfd, em08f / r'gfj lrx\g

PsLs[t kf6L{sf] gfd g]kfnL sf+u|]; /xg] 5 . o;sf] em08f ;fljscg';f/sf] rf/tf/] em08f x'g]5 . r'gfj lrx\g ¿v x'g]5 .

#= ljwfg / lgodfjnL

g]kfnL sf+u|]; / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_sf] ljwfgnfO{ PsLs/0fsf] efjgfcg'¿k ;dfof]hg u/L Ps¿ktf k|bfg ug{ tyf o; 3f]if0ffdf plNnlvt lg0f{ox¿nfO{ ;dflji6 ug{ b'j}tkm{sf b'O{–b'O{ hgf /x]sf] ;ldltn] ljwfgdf cfjZos kl/dfh{g u/L cg'df]bgsf nflu s]Gb|Lo sfo{;ldltdf k|:t't ug]{5g\ . s]Gb|Lo sfo{;ldltn] cg'df]bg u/]kl5 PsLs[t kf6L{sf] dxflwj]zg geP;Dd kf6L{ ;f] ljwfgadf]lhd ;+rfng ul/g] 5 .

$= ;+u7g PsLs/0fsf] :j¿k

kf6L{sf] ufp“b]lv s]Gb|;Dd PsLs[t kf6L{sf] ;+u7gsf] :j¿k lgDgk|sf/sf] / lgDgcg';f/ rNg]5 M

$=!= b'j} kf6L{sf ;Dk"0f{ ;fwf/0f / lqmofzLn ;b:ox¿ PsLs[t kf6L{df ;fwf/0f ;b:o / lqmofzLn ;b:o /xg] 5g\ .

$=@= ufp“, gu/ / j8f ;ldltx¿

ufp“, gu/ / j8f ;ldltx¿sf] ;DaGwdf b'j} ;ldltx¿sf] ufp“, gu/ / j8f ;ldltsf ;efkltx¿ PsLs[t kf6L{sf] ;+o'Qm ;efklt /xg] 5g\ . kbflwsf/L / sfo{;ldltsf ;b:ox¿ PsLs[t kf6L{df oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . ;+o'Qm ;efkltx¿n] kf6L{sf] a}7sdf kfnf]–kfnf] u/L cWoIftf ug]{5g\ . sfo{;ldltdf b'j} kf6L{sf a/fa/ ;+Vof /xg] 5g\ . ufp“, gu/ / j8f ;ldltx¿df b'j} ;efkltsf] ;xdltdf Ps ;efklt x'g rfx]df ;f] cg';f/ x'g]5 . of] ;Dk"0f{ k|lqmofnfO{ Jojl:yt / cg'udg ug]{ sfd lhNnf ;efkltn] ug]{5 .

$=#= If]qLo ;ldlt

If]qLo ;ldltsf] xsdf lgjf{rg If]qdf If]qLo ;ldltsf b'j} ;efkltx¿ PsLs[t kf6L{df ;+o'Qm ;efkltsf] ¿kdf /xg] 5g\ / kfnf]–kfnf] u/L a}7ssf] cWoIftf ug]{5g\ . af“sL kbflwsf/L / sfo{;ldltsf ;b:ox¿ oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . PsLs[t If]qLo ;ldltx¿df b'j} kf6L{af6 a/fa/L ;+Vofdf k|ltlglwTj x'g]5 . If]qLo ;ldltx¿df ;DalGwt If]qdf v8f ul/Psf] ;+ljwfg;efsf kf6L{ pDd]bjf/n] ;ldltsf] ;dGjo ug]{5g\ . lgjf{rg If]qdf r'gfj n8\g] pDd]bjf/n] r'gfj k|rf/–k|;f/ ;ldlt u7g u/L lgjf{rg cleofgnfO{ ;+rfng ug]{5 .

$=$= lhNnf ;ldlt

lhNnf ;ldltsf] xsdf jl/i7tf, lg/Gt/tf, ;lqmotf / cfGbf]ngdf ;xeflutfnfO{ oyf;Dej cfwf/ agfO{ ;efkltsf] rog ul/Psf] 5 . ;f] ubf{ csf]{ ;efklt lgjt{dfg ;efkltsf] x}l;ot;lxt ;x–;efklt /xg] 5g\ . af“sL kbflwsf/L / sfo{;ldltsf] xsdf b'j} ;ldltsf kbflwsf/L / ;b:ox¿ PsLs/0fkl5sf] kf6L{df klg oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . PsLs[t lhNnf ;ldltx¿df klg b'j} kf6L{af6 a/fa/L ;+Vofdf k|ltlglwTj /xg] 5 .

pko'{Qm cfwf/df PsLs[t kf6L{df g]kfnL sf+u|];af6 $) / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ af6 #% lhNnfdf ;efklt rog ul/Psf] 5 .

$=%= clwj]zg, dxflwj]zg / dxf;ldlt M b'j} kf6L{sf ufp“, gu/, If]qLo / lhNnf clwj]zgx¿, s]Gb|Lo dxflwj]zg / dxf;ldltsf ;b:ox¿ PsLs[t kf6L{df oyf:yfgdf sfod /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 .

‑ $=^= s]Gb|Lo ;ldlt

b'j} kf6L{sf xfn /x]sf s]Gb|Lo ;b:ox¿ PsLs[t kf6L{df oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . ljBdfg b'j} kf6L{sf] s]Gb|Lo ;b:o ;+Vofafx]s g]kfnL sf+u|];tkm{af6 % hgf yk ul/g] 5 eg] g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_sf] tkm{af6 !) yk ul/g] 5 .

$=&= kf6L{ PsLs/0fkl5 kf6L{sf] ;efklt >L lul/hfk|;fb sf]O/fnf g} /xg'x'g]5 . jl/i7tfsf] cfwf/df g]kfnL sf+u|];sf ;+:yfks ;b:o >L s[i0fk|;fb e§/fO{ bf];|f] :yfgdf / >L z]/axfb'/ b]pjf t];|f] :yfgsf ;fy s]Gb|Lo ;b:o x'g'x'g]5 . >L ;'zLn sf]O/fnf rf}yf] :yfgdf /xL kf6L{ sfo{afxs ;efklt;d]t /xg'x'g]5 . g]kfnL sf+u|];sf tkm{af6 # hgf kbflwsf/Lx¿ g]kfnL sf+u|];sf ;DdfggLo ;efklt >L lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] lbPadf]lhd x'g]5 . g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_sf] tkm{af6 xfn /x]sf af“sL # hgf kbflwsf/Lx¿ PsLs[t kf6L{df oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 .

$=*= s]Gb|Lo sfo{ ;Dkfbg ;ldlt

s]Gb|Lo sfo{ ;Dkfbg ;ldltdf g]kfnL sf+u|];af6 !% hgf / g]kfnL sf+u|];

-k|hftflGqs_ af6 !@ hgf ;b:o /xg] 5g\ . sfo{ ;Dkfbg ;ldltdf /xg] ;b:ox¿ b'j} kf6L{sf ;efkltx¿n] lbPadf]lhd x'g]5 .

$=( s]Gb|Lo ljefux¿

PsLs[t kf6L{sf @! s]Gb|Lo ljefu / ;ldltdf g]kfnL sf+u|]; / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_sf] tkm{af6 lgDglnlvt ljefu / ;ldltdf ;efkltx¿ /xg]5g\–

;DalGwt ljefu / ;ldltdf /xg] ;efkltsf] gfdfjnL b'j} kf6L{sf ;efkltx¿n] lbPadf]lhd x'g]5 .

g]kfnL sf+u|];

;+u7g ljefu

ljb]z ljefu

gLlt tyf sfo{qmd ljefu

;dGjo ljefu

;+;bLo tyf :yfgLo ljefu

;+f:s[lts ljefu

lzIff tyf :jf:Yo ljefu -dfgj ;+zfwg ljefu_

;fdflhs ;]jf ljefu

cg';Gwfg tyf clen]v ljefu

pBf]u, Jofkf/ tyf Joj;fo ljefu

s[lif tyf ;xsf/L ljefu

;+j}wflgs tyf sfg'g ;ldlt

g]kfnL sf+u|]; k|hftflGqs

k|lzIf0f ljefu

k|rf/ ljefu

dlxnf ljefu

ljBfyL{ tyf t?0f;DaGwL ljefu

k]zfut tyf a'l4hLjL ljefu

cflbjf;L tyf hghflt ljefu

cg'udg tyf d"Nof+sg ljefu

v]ns'b tyf cltl/Qm lqmofsnfk ljefu

k|fs[lts ;|f]t ljefu

$=!)= s]Gb|Lo cg'zf;g ;ldlt

PsLs[t kf6L{sf] s]Gb|Lo cg'zf;g ;ldltdf g]kfnL sf+u|];sf # hgf / g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ sf @ hgf u/L hDdf % ;b:o /xg] 5g\ . ;ldltsf ;b:ox¿ b'j} kf6L{sf ;efkltn] lbPadf]lhd x'g]5 .

$=!!= ;+;bLo ;ldlt -;+;bLo af]8{_

PsLs[t kf6L{sf] ;+;bLo af]8{df ^ hgf g]kfnL sf+u|]; / $ hgf g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_ sf tyf g]kfnL sf+u|]; ;+:yfks g]tf >L s[i0fk|;fb e§/fO{;d]t hDdf !! ;b:oLo ;+;bLo af]8{ aGg]5 . af]8{sf ;b:ox¿sf] gfdfjnL b'j} kf6L{sf ;efkltn] lbPadf]lhd x'g]5 . o; af]8{n] cfufdL ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf pDd]bjf/ rog ug]{5 .

$=!@= ;dfg'kflts k|0ffnLcGtu{t ;"rLdf k/]sf pDd]bjf/dWo]af6 kf6L{n] k|fKt u/]sf] dtsf lx;fan] kf6L{n] rog ug]{ pDd]bjf/nfO{ ;+;bLo af]8{n] u/]sf] l;kmfl/;df s]Gb|Lo ;ldltn] ;a{;Ddtaf6 rog ug]{5 .

$=!#= eft[–elugL ;+u7gx¿

g]kfn ljBfyL{ ;+3, g]kfn t?0f bn, dlxnf ;+3, g]kfn ls;fg ;+3, g]kfn e"tk"j{ ;}lgs ;+3, g]kfn blnt ;+3, g]kfn cflbjf;L hghflt ;+3sf] s]Gb|Lo ;+u7g ;dfof]hg ubf{ ;efkltsf] xsdf b'j} kf6L{sf eft[ ;+u7gsf ;efkltdWo]af6 Ps ;efklt rog ul/Psf] 5 . csf]{ ;efklt lgjt{dfg ;efkltsf] x}l;ot;lxt ;x–;efklt x'g]5g\ . b'j} ;+u7gsf af“sL kbflwsf/L / sfo{;ldltsf ;b:ox¿ PsLs[t ;+u7gdf oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . b'j}tkm{sf eft[ ;+u7gaf6 PsLs[t eft[ ;+u7gdf a/fa/Lsf] ;+Vofdf kbflwsf/L / sfo{;ldltsf ;b:ox¿ /xg] 5g\ .

g]kfnL sf+u|];sf eft[ ;+u7gx¿dWo]af6 lgDglnlvt ;+u7gsf ;efkltx¿ PsLs[t kf6L{sf] eft[ ;+u7gsf ;efkltx¿ x'g]5g\–

g]kfn ljBfyL{ ;+3, g]kfn dlxnf ;+3, g]kfn ls;fg ;+3, g]kfn e"tk"j{ ;}lgs ;+3 .

g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_sf eft[ ;+u7gx¿dWo]af6 lgDglnlvt ;+u7gsf ;efkltx¿ PsLs[t kf6L{sf] eft[ ;+u7gsf ;efkltx¿ x'g]5g\–

g]kfn t?0f bn, g]kfn cflbjf;L hghflt ;+3, g]kfn blnt ;+3 .

dfly plNnlvt ;+u7gsf] s]Gb|eGbf tnsf lhNnf / cGo OsfOx¿df b'j} ;+u7gsf kbflwsf/L / sfo{;ldltsf ;b:ox¿ oyf:yfgdf /xg] u/L ;dfof]hg ul/g] 5 . ;efkltsf] xsdf ;+o'Qm ;efklt jf cfk;L ;xdltsf cfwf/df Pp6f ;efklt / csf]{ ;x–;efklt x'g ;Sg]5 . eft[ ;+u7gn] ;+u7g ;dfof]hg ePadf]lhd c:yfoL ljwfgsf] Joj:yf ug]{5g\ .

$=!$= z'e]R5's ;+u7g

z'e]R5's ;+u7gx¿ ;xdltsf] cfwf/df PsLs[t x'g]5g\ .

%= ;+;bLo bn / ;+;bLo ;ldltx¿sf] ;+/rgf ;xdltadf]lhd x'g]5 .

^= ;/sf/ / ;+;bdf k|ltlglwTjnufot ;+u7g;DaGwL ;a} lg0f{ox¿ ;xdltsf cfwf/df x'g]5 .

&= b'j} kf6L{sf] ;+/rgf / To; ;DalGwt tYofs+x¿nfO{ ;dfof]hg / PsLs[t ug{ b'j} kf6L{sf s]Gb|Lo ;lrjfnosf d'Vo ;lrjx¿;d]t /x]sf] ;ldltnfO{ sfo{lhDdf lbOg] 5 . PsLs[t kf6L{df b'j} kf6L{sf d'Vo ;lrj, ;lrj tyf sd{rf/LnfO{ ;dfof]hg ul/g] 5 .

>L lul/hfk|;fb sf]O/fnf, ;efklt, g]kfnL sf+u|];
>L z]/axfb'/ b]pjf, ;efklt, g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_


ef/tåf/f ;':tfdf k]ml/ ;Ldf cltqmd0f

– hfGxjLk|;fb hf]zL

gjnk/f;L . lhNnfsf] blIf0fk"jL{ If]q ef/tsf] ljxf/ ;Ldfl;t hf]l8Psf] lqj]0fL ;':tf uf=lj=;=jf8{ g+= $ df kg]{ ;':tf If]qsf] hUuf ef/tLo laxf/Lx¿n] cltqmd0f u/]kl5 ;':tfjf;L kLl8t ag]sf 5g\ .

ut efb| @* ut]b]lv laxf/Lx¿n] ;Ldf ;'/Iffsf nflu v6fOPsf PdP;aL kmf];{sf] cf8df ;':tf If]qsf] sl/a % ;o laufxf hUufdf cltqmd0f u/]kl5 ;':tfjf;Lx¿ cfkm\gf] hUuf s;/L cltqmd0faf6 arfpg] eGg] lrGtfdf 5g\ .

o;/L g} ut jif{ klg ef/tLo laxf/Lx¿n] ;':tf If]qdf sl/a xhf/f}+ laufxf hUuf cltqmd0f u/L vghf]t u/L afnL nufpg] k|of; u/]kl5 l:ylt lgs} ;+j]bgzLn ag]sf] lyof] . @)^# ;fn d+l;/ !$ ut] ;f] ljjfb ldnfpgsf nflu g]kfn / ef/t ;/sf/aLr a}7s a;L ;':tf If]qdf /x]sf] ljjflbt hUufdf b'j} kIfsf hgtfn] x:tIf]k gug]{ ;xdlt ePsf] lyof] . ;f] ;xdltnfO{ tf]8\b} xfn k'gM laxf/Lx¿n] hUuf cltqmd0f u/L ljjfb a9fPsfn] hgtf 7"nf] df/df k/]sf 5g\ . o;/L ;':tf If]qdf laxf/Lx¿n] k6s–k6s hUuf cltqmd0f ug]{ k|of; ul//xG5g\ . ;':tfsf hgtf ef/tsf] e};fnf]6g -jflNdsL gu/_ If]qaf6 cfjthfjt ug'{kg]{ / b}lgs vfBfGg tyf nQfsk8fsf nflu ef/tLo ahf/df g} k'Ug'kg]{ afWotf ePsfn] cfjthfjtdf klg P;P;aL kmf];{n] ;do;dodf /f]s nufpg], ;fdfg vf]:g] / nfg glbg] ugf{n] hgtf jiff}{+b]lv kLl8t /x]sf 5g\ . ut d+l;/ !$ ut] ePsf] ;+emf}tfljk/Lt ef/tLox¿n] k'gM hUuf cltqmd0f ubf{ / ;':tfjf;LnfO{ cfjthfjt ug{ cK7\of/f] l:ylt agfp“bf klg g]kfn ;/sf/ df}g /x]sf] 5 .

;':tfjf;Lx¿n] lqj]0fLl:yt u08s Aof/]hdf @ 306f wgf{ lbO{ cfjthfjtdf /f]s nufO{ lj/f]w hgfPsf lyP eg] lhk|sf gjnk/f;Ldf 3]/fp u/L lj/f]w hgfpg] s'/f ;':tf If]q arfpm ;ldltsf cWoIf uf]kfn u'¿ªn] hfgsf/L lbPsf 5g\ .


:df/ssf nflu ;xof]u

sf7df8f}+ . cd]l/sfsf] elh{lgof kf]ln6]lSgs OlG:6Ro'6 P08 :6]6 o'lgel;{6L -elh{lgof 6]s_ sf] ;fem]bf/Ldf lqe'jg ljZjljBfnosf] jglj1fg cWoog ;+:yfg
-OlG:6Ro'6 ckm km/]:6«L_ df æpTs[i6tfsf] s]Gb|Æ :yfkgfsf nflu cd]l/sL cGt/f{li6«o ;xof]u lgof]u -o"P;P8_ n] $,))))) cd]l/sL 8n/ ;xof]u:j¿k k|bfg ug]{ u/]sf] 5 .

;]K6]Da/ @#, @))^ sf] x]lnsK6/ b'3{6gfdf lbj+ut JolQmTjx¿sf] ;Ddfgdf :yflkt pQm s]Gb|n] ;+/If0fsf] If]qdf :t/Lo tflndx¿ ;~rfng ug]{5 tyf eljiosf nflu g]kfndf jftfj/0fLo ;+/If0fsf] If]qdf sfd ug]{] g]t[Tj lgdf{0fdf ;3fp k'¥ofpg] 5 .

s~rgh+3f If]qdf ;]K6]Da/ @#, @))^ df ePsf] b'Mvb\ x]lnsK6/ b'3{6gfdf g]kfnsf cu|0fL jftfj/0fsdL{x¿sf] lgwg ePsf] lyof] . of] g]kfnsf] ;+/If0f If]qdf sfo{/t ;d'bfon] ef]Ug'k/]sf] ck|Tofl;t Iflt lyof] . pQm 36gfdf Hofg u'dfpg] @$ hgfdWo] g]kfn ;/sf/sf ljlzi6 clwsf/Lx¿, ljZj jGohGt' sf]if -8An" 8An" Pkm_ sf ljz]if1x¿ tyf s"6gLlt1x¿ lyP . o"P;P8sf pklgb]{zs dfu{/]6 cn]Sh]G8/ tyf sfo{qmd ljz]if1 8f= lj1fg cfrfo{ klg pQm x]lnsK6/df x'g'x'GYof] .

pQm pTs[i6tfsf] s]Gb|n] jglj1fg cWoog ;+:yfgsf] Ifdtfdf ljsf; u/L jglj1fg tyf k|fs[lts ;|f]t;fwg ;+/If0fdf sfo{/t cu|0fL cg';Gwftf, cWofks, tyf k]zfsdL{x¿sf] k|lzIf0fdf ;xof]u k'¥ofpg] ljZjf; o"P;P8÷g]kfnn] lnPsf] 5 . ljZj jGohGt' sf]ifn] klxrfg u/]cg';f/ sd df}sf kfPsf ;d'bfosf dlxnf tyf ljBfyL{x¿nfO{ k|lzlIft u/L pgLx¿nfO{ jglj1fg cWoog ;+:yfgdf ;dfj]z u/fpg]tkm{ pQm s]Gb|n] ljz]if Wofg k'¥ofpg] 5 .

pQm s]Gb|dfkm{t ljZjljVoft cGt/f{li6«o cWofksx¿nfO{ kf]v/fdf n}hfg] / pgLx¿åf/f cWofkg tyf k|of]ufTds cg';Gwfgsf] sfo{df ;xof]u lng] cfzf /flvPsf] 5 . elh{lgof 6]s / lqe'jg ljZjljBfnoaLrsf] ;DaGwsf] pkof]u u/L k]zfut cfbfgk|bfg tyf k|lzIf0f;DaGwL lqmofsnfkx¿af6 k|z:t} nfe lng] jftfj/0f agfOg] 5 .

o;sf cltl/Qm o"P;P8n] x]lnsK6/ b'3{6gf:yn 3'G;fdf :df/ssf] ¿kdf Pp6f n3' hnljB't kl/of]hgf lgdf{0fsf nflu !%),))) cd]l/sL 8n/a/fa/sf] ;xof]u k|bfg ug]{5 . of] kl/of]hgfn] sl/a *) 3/df lah'nL pknAw u/fpg] 5 . o"P;P8÷g]kfnn] g]kfnL hgtfnfO{ zflGt k|lqmof, nf]stGq, ;'zf;g, :jf:Yo, kl/jf/ lgof]hg, cfly{s a[l4 tyf cGo dfgjLo If]qdf ljut %^ jif{b]lv ;xof]u pknAw u/fp“b} cfPsf] 5 . of] jif{ cd]l/sL ;/sf/n] ;ft s/f]8 8n/eGbf a9L a/fa/sf] ;xof]u g]kfnL hgtfnfO{ pknAw u/fpg] 5 .


g]lj;+3sf] lrofkfg

sf7df8f}+ . b'O{ sf+u|];aLr Pstf ePsf] v';LofnLdf g]lj;+3n] zlgaf/ lrofkfg sfo{qmdsf] cfof]hgf u¥of] . kb\dsGof SofDk;df ePsf] sfo{qmddf sf+u|];sf s]Gb|Lo ;b:ox¿, dxf;ldlt ;b:ox¿, e"tk"j{ ljBfyL{ g]tfnufotsfsf] pNn]Vo pkl:ylt /x]sf] lyof] . cfk;L ;b\efj lj:tf/ ug]{ x]t'n] lrofkfg sfo{qmd ul/Psf] cfrfo{sf] egfO lyof] .

To;}u/L g]lj;+3n] k|hftGq / zflGtsf nflu Dofgdf/df ePsf] leIf'x¿sf] cfGbf]ngdf P]Soa4tf hgfp“b} z'qmaf/ nlntk'/l:yt Dofgdf/ b"tfjf;dfkm{t Toxf“sf] ;/sf/nfO{ 1fkgkq a'emfPsf] 5 . cWoIf k|bLk kf}8]nsf] g]t[Tjdf uPsf] g]lj;+3sf] 6f]nLn] leIf'x¿dfly ePsf] aa{/ bdg /f]Sg Toxf“sf] ;/sf/nfO{ cfu|x u/]sf] 5 . k|hftGq axfnL ug{;d]t dfu ul/Psf] g]lj;+3n] hgfPsf] 5 .


:j:y d'6'sf nflu xfdL ;a} h'6f}+

x[bo/f]usf lj/fdLx¿ / ;du| hgdfg;df d'6'/f]uaf/] cfjZos hgr]tgfsf] clej[l4 ug]{–u/fpg] clek|fon] gle{s P:s6{; OG6/g]zgn xl:k6nn] lxhf] d'6'/f]u /f]syfdaf/] ljljw sfo{qmdsf ;fy Ps ljif]z sfo{qmdsf] cfof]hgf u¥of] . gle{s xl:k6ndf ljutdf x[bo3ftnufotsf cGo hl6n d'6'/f]usf] ;kmn pkrf/ u/fO{ xfn ;fdfGo hLjg latfO/x]sf x[bo/f]usf lj/fdLx¿ / x[bo/f]u ljz]if1x¿aLr cGt/lqmofTds sfo{qmd klg ;DkGg ePsf] lyof] . pQm ;df/f]xdf gle{ssf sfo{sf/L lgb]{zs tyf sG;N6\ofG6 sfl8{of]nf]lhi6 8f= e/t /fjnn] d'6'/f]usf ljljw kIfaf/] k|sfz kf/]sf lyP eg] xl:k6nsf lgb]{zs 8f= Pd=s]= dNn] :jfut efif0f u/]sf lyP .

xfn ljZje/df !% s/f]8 %) nfveGbf a9L afnaflnsfx¿ a9L tf}n, e2f / df]6f]kgaf6 kLl8t 5g\ . jo:s cj:yfdf oL b'a} x[bo/f]usf sf/stŒj aGg ;S5g\ . cfkm\gf afnaflnsfnfO{ :j:y / pko'Qm vfgf v'jfP/ tyf lgoldt zf/Ll/s Jofofd u/fP/ cgfjZos zf/Ll/s tf}nnfO{ lgoGq0fdf /fVg] / eljiodf cfOkg{ ;Sg] d'6'/f]u tyf x[boult aGb x'g] /f]usf sf/stŒjx¿af6 pgLx¿nfO{ arfpg] sfo{df cleefjsx¿n] dxŒjk"0f{ e"ldsf v]Ng ;S5g\ .


OGe]:6d]G6 a}+sn] @% k|ltzt z]o/ lbg]

g]kfn OGe]:6d]G6 a}+s lnld6]8sf] @(@cf}+ af]8{sf] a}7sn] z]o/ wgLnfO{ @% k|ltzt af]g; z]o/ lbg] lg0f{o u/]sf] 5 . cfly{s jif{ )^#÷)^$ df a}+sn] cfh{g u/]sf] d'gfkmfaf6 ;f] z]o/ lbg] lg0f{o u/]sf] a}+såf/f hf/L lj1lKtdf pNn]v ul/Psf] 5 .

% k|ltzt d'gfkmf gubd} lbg] lg0f{o klg a}+sn] u/]sf] 5 . k|lt % xsk|b z]o/ a/fa/ Ps z]o/ lbg] lg0f{o ;f] a}+sn] u/]sf] 5 .


;nf{xLdf r'gfjL rxnkxn

dn+ujf . ;+ljwfg;efsf] r'gfj glhls“b} hf“bf ;nf{xLdf r'gfjL rxnkxn a9]sf] 5 . r'gfjL ;Gbe{df ;a} bnn] cf–cfkm\gf pDd]bjf/nfO{ cl3 ;f/]sf 5g\ .

g]kfnL sf+u|];n] ^ j6} If]qaf6 pDd]bjf/x¿sf] gfd o; cl3 g} l;kmfl/; u/L s]Gb|df k7fO;s]sf] 5 . l;kmfl/;sf qmddf ;nf{xLsf g]sf ;efklt jf;'b]jz/0f sf]O/fnfn] If]q / lhNnfaf6 l;kmfl/; eP/ cfPsf nf]slk|o pDd]bjf/afx]ssf hgfwf/ gePsf JolQmsf] gfd l;kmfl/; u/]sf] u'gf;f] sfo{stf{aLr rln/x]sf] 5 .

If]q / lhNnfsf] l;kmfl/;kl5 ;Defljt pDd]bjf/x¿ /fhwfgL nfu]sf 5g\ . o; qmddf g]kfnL sf+u|];af6 a]gLaxfb'/ sfsL{, ;Tob]j l;+x, dLgf kf08], levf/L d+;'/, gfu]Gb| /fo / dGqL dxGy 7fs'/ ;jf{lws rrf{df 5g\ . o;}u/L Pdfn]af6 nId0f kf}8]n, df]= l/hjfg, s]zj 9'+ufgf, /fhgf/fo0f ;fx, dx]Gb| /fo, cjw]zk|;fb l;+x rlr{t 5g\ . o;/L g} hgdf]rf{af6 k|x\nfb a'9fyf]sL / hgclwsf/ kmf]/daf6 s[i0fb]j ofbj, czf]s ofbj / /jLGb| ofbj tyf dfcf]jfbLaf6 dlgif dfemL / ;'/]Gb| ofbj rrf{df /x]sf 5g\ . dfcf]jfbL lj/f]w eP klg ufp“–ufp“df d+l;/ ^ ut] x'g] r'gfjsf] rrf{ rln/x]sf] 5 .


;fgLdfsf] P;PdP; a}+lsª k|f/De

sf7df8f}+ . ;do;fk]If pRr:t/Lo ;]jf k|bfg ub}{ cfPsf] ;fgLdf ljsf; a}+sn] cfhaf6 P;PdP; a}+lsª ;]jf ;'? u/]sf] 5 . rf}aL;} 306f pknAw x'g] a}+lsª ;'ljwfn] cfkm\gf] a}+s lgIf]k vftf jf shf{ vftfdf ePsf ultljlwx¿sf] hfgsf/L t'¿Gt pknAw x'g] a}+sn] hgfPsf] 5 . u|fxsn] h'g;'s} ;dodf htf;'s} a;]/ cfkm\gf] vftfsf] ;DaGwdf hfgsf/L t'¿Gt k|fKt ug{ ;Sg] / shf{sf] ls:tf e'QmfgL ug]{ ;do cfPsf] hfgsf/L;d]t k|fKt ug{ ;Sg] hfgsf/L;d]t k|fKt ug{ ;Sg]5g\ . df]afOnsf] dfWodaf6 P;PdP; a}+lsªcGtu{t Aofn]G; a'em\g, vftfdf ePsf] sf/f]af/ x]g{, ljb]zL ljlgdo b/ a'e\mg, r]sa'ssf] dfu ug{, :6]6d]G6sf] nflu clu|d dfu ug{, shf{sf] Aofh tyf ls:tf e'QmfgLnufotsf hfgsf/L k|fKt ug{ ;lsg] 5 . ;fgLdfn] ut cfly{s jif{df ! ca{ *@ s/f]8 lgIf]k, ! ca{ %) s/f]8 shf{ nufgL / ! s/f]8 *& nfv d'gfkmf u/]sf] lj1lKtdfk{mt hgfPsf] 5 .


k|fOd a}+sn] sf/f]af/ ;'? u¥of]

sf7df8f}+ . lghL If]qaf6 v'n]sf] @!cf}+ afl0fHo a}+s k|fOd sdl;{on a}+s x'g k'u]sf] 5 . ;f] a}+ssf] z'qmaf/ cy{dGqL 8f= /fdz/0f dxtn] pb\3f6g u/] . pb\3f6gsf] cj;/df af]Nb} dGqL dxtn] cGt/f{li6«o a}+sx¿;“u k|lt:kwf{Tds ;fdgf ug{ g]kfnL a}+sx¿n] cfkm\gf] ;]jfsf] u'0f:t/nfO{ a9fpg'kg]{ atfP . ! ca{ %) s/f]8sf] clws[t k"“hL, ! ca{ hf/L k"“hL / &) s/f]8 r'Qmf k"“hL ePsf] k|fOd a}+s xfn;Dd lghL If]qsf ;a}eGbf w]/} # ;o %( hgf k|j4{s /x]sf 5g\ . a}+s tyf ljQLo ;+:yfx¿nfO{ ;fdflhs bfloTjk|lt hjfkmb]xL x'g cfu|x ub}{ ;dfg'kflts ljsf;sf nflu ;x/ tyf s]Gb|d'vL geO{ u|fdL0f If]qdf sf/f]af/ lj:tf/ ug'{kg]{df dGqL dxtsf] hf]8 lyof] .

/fi6« a}+ssf sfd' ueg{/ s[0faxfb'/ dfgGw/n] /fi6« a}+s tyf ;+:yfx¿nfO{ s8fO ug]{ atfP . a}+s;{ ;+3sf cWoIf /fw]z kGtn] k"jf{wf/ If]qdf nufgL ug{ cGt/f{li6«o ljQLo ;+:yfx¿sf] ;+nUgtfdf k"jf{wf/ ljsf; a}+s cfpg nfu]sf] hfgsf/L lbP . pBf]u afl0fHo dxf;+3sf cWoIf rl08/fh 9sfnn] k"jf{wf/ ljsf;, /f]hfuf/Ld"ns / pTkfbgd"ns pBf]udf nufgL s]lGb|t ug{ a}+snfO{ ;'emfj lbP . a}+ssf cWoIf g/]Gb| ah|frfo{n] l56f]5l/tf] / ljZjfl;nf] ;]jf lbg] tyf lgIf]k / shf{sf] Aofhdf nrstf ckgfpg] k|lta4tf JoQm ub}{ P;PdP;, ;GWofsfnLg sfpG6/ / # ;o ^% lbg a}+lsË ;]jf k|bfg ug]{ atfP .


ljb]zL ko{6snfO{ sfe|]df ;Ddfg

sfe|] . ljZj ko{6g lbj;sf] cj;/df cf7 /fi6«sf !$ hgf ljb]zL ko{6snfO{ laxLaf/ w'lnv]ndf ;Ddfg ul/Psf] 5 . ko{6g ;"rgf s]Gb| w'lnv]n / xf]6n P;f]l;P;g g]kfn -xfg_ sfe|]åf/f cfof]lht sfo{qmddf pgLx¿nfO{ ;Ddfg ul/Psf] xf] . g]kfnL 9fsf 6f]kL, vfbf / km'ndfnf;lxt ;Ddfg ul/Pkl5 ljb]zL ko{6sx¿ dVv dfq k/]gg\, pgLx¿ g]kfn / lz/ ;u/dfyfh:tf] pRr ePsf] cg'ej ;'gfP . ko{6s lbj;sf] cj;/ kf/]/ xfg / ko{6g ;"rgf s]Gb|n] P]ltxfl;s Pj+ ko{6sLo gu/L kgf}tL If]qsf] OGb|]Zj/ dlGb/ kl/;/df ;/;kmfO sfo{qmd u¥of] . :yfgLo lzIfs, ljBfyL{, xf]6n Joj;foL, ko{6g Joj;foL / ;"rgf s]Gb|sf k|ltlglwx¿n] dlGb/ kl/;/ ;kmfO u/]sf lyP . sfo{qmddf xfg sfe|]sf cWoIf c¿0f >]i7, kgf}tL gu/ kflnsfsf OGb| clwsf/Lnufotn] kgf}tL Pp6f k'/fgf] / P]ltxfl;s ;x/L If]qsf] ;+/If0f ub}{ ko{6s k|j4{gdf ;lqmo x'g'kg]{ atfP .

ko{6g ;"rgf s]Gb|sf ;+of]hs ;'jf;sfhL >]i7n] ko{6g;DaGwL ;fdu|L kgf}tL gu/kflnsfsf lgldQ k|d'v k|]ds'df/ ;f]gfdnfO{ x:tfGt/0f ub}{ sf7df8f}+af6 cToGt glhssf] of] lhNnfaf6 lxdfnsf] cjnf]sg /fd|f];“u ug{ kfpg'sf ;fy} P]ltxfl;stfsf] klg e08f/ /x]sfn] ko{6g If]qdf Wofg lbg h¿/L /x]sf] atfP .

– rGb| 9sfn


k"j{s} /d0fLo lxn]ahf/sf] d'xf/ k]ml/g]

– ljho;Gtf]ifL /fO{

wgs'6f . wgs'6f gu/kflnsfsf] kxndf k"j{s} /d0fLo tyf ;'Gb/ lxn]ahf/sf] d'xf/ ca km]l/g] ePsf] 5 . lbg–k|ltlbg cJojl:yt / s'¿k aGb} uPsf] wgs'6fsf] rlr{t ko{6sLo :yn lxn]ahf/nfO{ Jojl:yt 9+un] ljsf; ug{ wgs'6f gu/kflnsfdf k|sf]k lgoGq0f ;ldltsf] a}7s a;L ljleGg lg0f{o u/L cleofg ;+rfng u/]sf] 5 .

wgs'6f gu/kflnsfsf sfo{sf/L clws[t dx]Gb|s'df/ vfDofxfËsf] ;efkltTjdf ;DkGg ePsf] ;/f]sf/ lgsfox¿;“usf] pQm ;j{kIfLo a}7sn] a;kfs{ / xl6ofnfO{ Jojl:yt ug]{ tyf kmf]x/d}nfnfO{ plrt 9+un] Joj:yfkg ug]{ lg0f{o ePsf] wgs'6f gu/kflnsfsf ufp“–gu/ ;fem]bf/L sfo{s|dsf k|aGws g'if/fh >]i7n] atfP .

lxn] a;kf{sdf ;fj{hflgs zf}rfnosf] lgdf{0f ug]{, ahf/ If]qdf hL0f{ /x]sf] ;8snfO{ sfnf]kq] u/L lgdf{0f ug]{, 6«flkmssf] Joj:yf ug]{, ;8ssf] bfof“afof“df ;jf/L ;fwgx¿ kfls{Ë ug{ glbg] / k;nsf ;fdfgx¿ klg las|L–ljt/0fsf nflu /fVg glbg] lg0f{o ePsf] wgs'6f gu/kflnsfsf k|zf;g zfvfsf k|d'v 8Da/ /f]u'n] atfP .

;d'Gb| ;txb]lv nueu ^ xhf/ lkm6sf] prfO“df rf/}lt/ xl/of 8f“8fkfvfx¿nfO{ kx/] agfP/ a;]sf] ;'Gb/ lxn]ahf/ cg's"n xfjfkfgL, /d0fLo :yn clg dsfn' / s~rgh“3fnufotsf ljleGg lxdlzv/x¿ 3'Dg hfg] ko{6sx¿sf] nflu klg d"nåf/ ePsfn] o;sf] ;'Gb/tfnfO{ lalu|g glbO{ cem l;+ufg'{kg]{ ePsfn] ca lxn]ahf/af;Lx¿ ;lqmotfk"j{s o; cleofgdf nfUg] lxn]ahf/ sld6Lsf cWoIf Pj+ pBf]u afl0fHo ;+3 wgs'6fsf cWoIf nfnrg uf]ª\jfn] atfP . ko{6sLo lx;fan] w]/} ;Defjgf ePsf] lxn]ahf/sf] ljsf; / lj:tf/sf nflu ;a}n] ;xof]u ug'{kg]{ wf/0ff;d]t pgn] /fv] .

lxn]ahf/nfO{ Jojl:yt ug]{ gu/kflnsfsf] o; cleofgnfO{ lxn]ahf/ sld6L, lhNnf k|x/L sfof{no, lxn] vfg]kfgL pkef]Qmf ;ldlt, ;8s l8lehg sfof{no, g]kfn kqsf/ dxf;+3 wgs'6f, oftfot Jofj;foLnufot lxn]ahf/af;Lx¿n] cf–cf ˆgf] If]qaf6 ;xof]u ug]{ ePsf 5g\ .


 2009© Mercantile Communications Pvt. Ltd. Terms of use