dfcf]jfbLsf] Kn]gd ls s'De d]nf<
– c¿0f a/fn
g]skf -dfcf]jfbL_ sf sl/a c9fO xhf/ g]tf ;fpgsf] klxnf] ;ftfaf6} /fhwfgLdf hDdf x'g yfNb}5g\ . of] hd36 s'g} cfGbf]ngsf nflu geP/ ;fpg !^ af6 z'? x'g] elgPsf] kf“rf}+ lj:tfl/t a}7s -Kn]gd_ sf nflu xf] . ljb]zaf6 k|r08–afa'/fdsf] l9nf] cfudgn] Kn]gdsf] ltly cem} ;g{;Sg] klg atfO“b}5 . @)%% ;fndf ;DkGg dfcf]jfbL kf6L{sf] rf}yf] lj:tfl/t a}7s / @)%& ;fndf ;DkGg bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngkl5 dfcf]jfbLåf/f 8flsPsf] of] g} ;a}eGbf 7"nf] lj:tfl/t a}7s cyf{t\ j}wflgs ;ef xf] . @)$* ;fndf ;DkGg Pstf dxflwj]zgb]lv xfn;Ddsf] !^ jif{] cjlwdf dfcf]jfbLn] Psk6s klg dxflwj]zg u/]sf] 5}g . To;a]nfb]lv clxn];Dd dfcf]jfbLsf] g]t[Tj cgj/t\ ¿kdf k|r08s} xftdf /x“b} cfPsf] 5 . kl/l:ylta; dxflwj]zg jf /fli6«o ;Dd]ng ug{ g;s]sf] cj:yfdf 7"nf] j}rfl/s lg0f{o lng'k¥of] eg] o;/L Kn]gd af]nfOG5 . o:tf] Kn]gddf s]Gb|, If]q / lhNnf:t/sf g]tfx¿n] k|ltlglwsf ¿kdf efu lng] x'“bf o;sf] Ifdtf em08} dxflwj]zgs} hlQsf] x'g ;Sb5 . t/, dxflwj]zgdf lgjf{lrt k|ltlglwx¿ x'G5g\ / pgLx¿sf] ef]l6Ë clwsf/;d]t x'G5, Kn]gddf eg] To:tf] x'“b}g .
Pstfs]Gb|l;t cnu eO;s]kl5 dfcf]jfbLn] hgo'4sf] k"j{;GWofdf t];|f] /fli6«o ;Dd]ng u/]/ bL3{sfnLg hgo'4sf] vfsf sf]/]sf] lyof] . @)%% ;fndf ;DkGg rf}yf] lj:tfl/t a}7sdfkm{t p;n] cfwf/Onfsf lgdf{0fsf] of]hgf agfPsf] lyof] . To;kl5 )%& sf] bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngaf6 dfcf]jfbLn] kf6L{, hg;]gf / hg;/sf/af/] 7f]; lg0f{ox¿ u/]/ bL3{sfnLg hgo'4nfO{ g} lg/Gt/tf lbg] gLlt to u¥of] . To;kl5sf lbgx¿df dfcf]jfbL x]8Sjf6{/n] dxflwj]zg, /fli6«o ;Dd]ng jf lj:tfl/t a}7sx¿ljg} 7"N7"nf /fhgLlts lg0f{o ub{} cfPsf] 5 . h:t}M– PSsfO;f}+ ztfAbLsf] hgjfbsf gfddf ax'bnLo k|lt:kwf{nfO{ dfGg], dfcf]jfbsf cfwf/df z'? ul/Psf] hgo'4nfO{ la;fP/ ;z:q ljb|f]xsf] ¿;L sfo{lbzfsf] gf/f nufpg], kl5Nnf] ;dodf cfP/ zflGt ;Demf}tfdfkm{t hg;]gfnfO{ Aof/]sdf yGSofpg], /ut aufP/ :yflkt ul/Psf hg;/sf/ / hgcbfntx¿ lj36g ug{] clg nf]stflGqs u0ftGqsf] a'h'{jf gf/fdf kf6L{nfO{ cNdNofpg] cflb . dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo ;ldltaf6 ePsf oL ;a} lg0f{on] kf6L{leqaf6 j}wflgstf kfpg eg] af“sL g} 5 .
dfcf]jfbL kf6L{sf] ljwfgcg';f/ kf6L{sf] ;a}eGbf 7"nf] j}wflgs cË eg]sf] dxflwj]zg xf] . s]Gb|Lo ;ldlt, :yfoL ;ldlt, kf]ln6Ao"/f] jf kf6L{ cWoIfn] u/]sf lg0f{ox¿nfO{ dxflwj]zgn] j}wflgstf lbg'kg{] x'G5 . cl3Nnf] dxflwj]zgsf] Dof08]6nfO{ s]Gb|Lo ;ldltn] sf6\g kfp“b}g . t/, Pstf dxflwj]zgn] to u/]sf] bL3{sfnLg hgo'4nfO{ oltv]/ dfcf]jfbL x]8Sjf6{/n] sfl6;s]sf] cj:yf 5 . To;}u/L dfcf]jfbL kf6L{sf] bf];|f] 7"nf] j}wflgs c¨ eg]sf] /fli6«o ;Dd]ng xf] . )%& ;fnsf] bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngn] dfcf]jfbL s]Gb|Lo sld6LnfO{ bL3{sfnLg hgo'4, hg;]gf / hg;/sf/ -df]rf{_x¿nfO{ ;'b[9 ug{ Dof08]6 lbPsf] lyof] . ef/tLo lj:tf/jfblj?4 ;femf ;+3if{sf nflu blIf0f PlzofnL km]8/];g agfpg bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngn] k|r08nfO{ Dof08]6 lbPsf] lyof] . t/, oL Dof08]6x¿ klg xfn s]Gb|Lo ;ldltaf6 pNn+3g eO;s]sf 5g\ . dfcf]jfbLsf] t];|f] j}wflgs lgsfo eg]sf] lj:tfl/t a}7s -Kn]gd_ xf] . )%% ;fnsf] rf}yf] lj:tfl/t a}7sn] 5fkfdf/ Onfsfx¿ ;'b[9 kfg{ k|r08nfO{ Dof08]6 lbPsf] lyof] . 5fkfdf/ Onfsfx¿ oltj]nf lj;h{g ul/Psf 5g\ . k|r08sf] g]t[Tjdf /x]sf] s]Gb|Lo ;ldltn] u/]sf oL ;a} lg0f{on] ca j}wflgstf kfpnfg\ ls gkfpnfg\ < o; ljifodf cf;Gg kf“rf}+ lj:tfl/t a}7sdf ax; x'g] / x'g}kg{] b]lvG5 .
zflGtk"0f{ /fhgLlts k|lqmofdf cfPsf] !% dlxgfkl5 dfcf]jfbLn] dxflwj]zg ug{] xf] ls eGg] cg'dfg ul/“b} cfPsf a]nf p;n] Kn]gd dfq} af]nfPsf] 5 . ljrf/wf/fTds b[li6sf]0faf6 dfcf]jfbLsf] of] Kn]gdsf] dxŒj dxflwj]zghlQs} x'g] cg'dfg nufpg ;lsG5 . t/, dxflwj]zg gaf]nfP/ Kn]gd lsg af]nfOof] < of] k|Zg eg] cfkm}df /x:odo 5 . tyflk j}rfl/s Pj+ ;}4flGts ¿kdf Pslsl;dsf] cndnh:t} b]lvPsf a]nf dfcf]jfbLn] cfof]hgf ug{ nfu]sf] of] kf“rf}+ lj:tfl/t a}7sdf dxŒjk"0f{ d'2fx¿ p7\g] cg'dfg ug{ eg] ;xh} ;lsG5 .
d'Vou/L dfcf]jfbLsf] cf;Gg Kn]gddf ljljw d'2fdf rsf{] ax; eof] / ljjfbx¿ ;'lNemPgg\ eg] dxflwj]zgdf hfg] lg0f{o klg of] Kn]gdn] gunf{ eGg ;ls“b}g . cem} dxŒjk"0f{ s'/f s] 5 eg] k|r08–afa'/fdsf] nfOg Kn]gddf c;kmn eof] eg] Aof/]sdf ylGsPsf aGb"s / hg;]gfx¿ aflx/ lg:sg ;Sb5g\, zflGt ;Demf}tf e¨ x'g ;Sb5 / lj3l6t hg;Qfx¿ k'g:yf{lkt klg x'g ;Sb5g\ . o; cy{df dfcf]jfbL kf6L{sf] of] Kn]gdn] kf6L{ut dfq} geP/ ;du| /fhgLlts cy{ /fVb5 . ljz]ifu/L cf;Gg Kn]gddf dfcf]jfbLn] lgDg ljifox¿df ax; ug'{kg{] b]lvG5 .
!= cGt/f{li6«o kl/l:yltaf/]
dfcf]jfbLsf] bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngsf] b:tfj]hdf elgPsf] lyof]– …cfh bL3{sfnLg hgo'4df ;z:q ljb|f]x / ;z:q ljb|f]xdf bL3{sfnLg hgo'4sf /0fgLltx¿sf] gof“ ;+of]hg-km\o'hg_ clgjfo{ aGg uPsf] 5 . o;k|sf/sf] ;+of]hgljgf cfh ljZjsf s'g} klg b]zdf qmflGt c;+ej 5 .Ú-x]g'{xf];\–bf];|f] /fli6«o ;Dd]ngsf] b:tfj]h, k[–@)_ To;}u/L ;f]xL b:tfj]hdf elgPsf] lyof]– …ljZjqmflGtdf dfcf]sf of]ubfgx¿nfO{ cfTd;ft\ gu/L tyf dfn]dfnfO{ o;sf] j}rfl/s sdf08sf ¿kdf :yflkt gu/L of] P]ltxfl;s sfo{ef/ k"/f x'g ;Sb}g .Ú pQm b:tfj]hdf dfcf]jfbLsf] lgrf]8 lyof]– …;fDojfbL cfbz{sf] :yfkgfsf nflu ef}lts kl/l:ylt emg\emg\ kl/kSj alg/x]sf] 5 . PSsfO;f}+ ztfAbL ljZj qmflGtsf] ztfAbL x'g]5 .Ú
t/, olta]nf dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo ;ldltn] cfkm"nfO{ cGt/f{li6«o kl/l:yltsf] ;jfndf Pdfn]sf] lsQfdf pEofPsf] 5 . lxhf] kf6L{ ;fgf] / sdhf]/ ePsf a]nf p;n] g]kfndf qmflGtsf nflu ljZj kl/l:ylt tof/ /x]sf] ljZn]if0f u/]sf] lyof] t/ olta]nf kf6L{ zlQmzfnL ePsf a]nf p;n] ljZj kl/l:ylt tof/ gePsf] / qmflGt hf/L /fv]df lkmlnlkG; jf k]?s} h:tf] xf/ ef]Ug'kg{] ts{ ug{ yfn]sf] 5 . r'gafË a}7sd} k|r08n] n]v]sf] b:tfj]hdf elgPsf] lyof]–…cfh ljZjsf] s'g} klg b]zsf] /fli6«o d'lQm, hgjfbL jf ;dfhjfbL cfGbf]ng Tolta]nf;Dd ;kmn x'g ;+ej 5}g, hlta]nf;Dd Tof] ljZjJofkL hgk|lt/f]wsf] cleGg lx:;fsf ¿kdf cl3 a9\g ;Sb}g . -x]g'{xf];\, r'gafË a}7ssf] /fhgLlts k|ltj]bg _
h;/L cGt/f{li6«o kl/l:yltsf ;jfndf dfcf]jfbL x]8Sjf6{/sf] ljZn]if0f Pdfn]sf] glhs k'u]sf] 5, blIf0f Plzof / ljz]ifu/L ef/tsf] ;jfndf klg p;n] lnPsf] kl5Nnf] gLlt Pdfn]kysf] glhs kfOG5 . hgo'4 ef/tLo lj:tf/jfbsf lj?4df klg 5]l8Psf] xf] . t/, olta]nf k|r08n] …ef/tLo lj:tf/jfbÚ geg]/ …ef/tLo lxGb" cltjfbÚ dfq} eGg yfn]sf 5g\ . o;nfO{ pgn] s"6gLlts efiff atfP klg Pdfn]n] klg lxhf] …ef/tLo lj:tf/jfbÚ zAbnfO{ ltnf~hnL lb“bf …ef/tLo k|e'TjjfbÚ eGg] s"6gLlts zAb k|of]u u/]sf] lyof] . zAbsf] lx;fan] eGg] xf] eg] t …ef/tLo lxGb" cltjfbÚ eGbf …ef/tLo k|e'TjjfbÚ qmflGtsf/L kbfjnL xf] . dfcf]jfbL g]tfx¿sf] ef/tLo …/cÚsf sd{rf/Ll;tsf] p7a; klg pb]snfUb} lsl;dsf] 5 .
hgo'4 ef/tsf lj?4 dfq} xf]Og, …lrlgof“ k|ltqmflGtÚ / …;+zf]wgjfbÚsf lj?4df klg 5]l8Psf] atfOPsf] lyof] . r'gafË a}7s;Dd cfOk'Ubf klg k|r08n] o;/L rLgnfO{ ufnL ul//x]sf lyP– …ahf/sf] rfaL cd]l/sL ;fd|fHojfbnfO{ a'emfP/ cfly{s j[l4 ul//x]sf lrlgof“ ;+zf]wgjfbL zf;sx¿ klg blIf0f Plzofdf cfkm\gf] k|efj lj:tf/ ug{] s'l6n k|lqmofdf nfu]sf 5g\ .Ú-P]ltxfl;s b:tfj]hx¿, k|;lj k|sfzg, k[ #)(_ t/, ltg} k|r08 kl5Nnf] ;dodf rLgn] g]kfndf k|efj a9fcf];\ eGg yfn]sf 5g\ . dfcf]jfbL g]tfx¿ wdfwd rLg hfg klNsPsf 5g\ / Toxf“ t]ªsf] wf/n] u/]sf] ljsf;af6 5Ss k/]/ Pdfn]nfO{ pl5Gb} rLgsf] u'gufg ufpg Jo:t 5g\ . pgLx¿n] …Uofª ckm kmf]/ÚnfO{ lal;{Psf 5g\ .
o;/L g]skf dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo ;ldltn] qmflGtsf nflu cGt/f{li6«o kl/l:ylt tof/ ePsf] 5}g eGg]b]lv lnP/ p;s} efiffdf …lj:tf/jfbL ef/t,Ú …;fd|fHojfbL cd]l/sfÚ / …;+zf]wgjfbL rLgÚl;t s"6gLltsf gfddf ;Demf}tfjfbL gLlt lng yfn]sf] 5 . cGt/f{li6«o kl/l:yltsf af/]df dfcf]jfbLdf cfPsf] of] ;+zf]lwt ljrf/nfO{ cfufdL Kn]gdn] j}wflgstf b]nf < ;+ejtM dfcf]jfbLleq o;af/]df uDeL/ ax; x'g]5 . of] cGt/f{li6«o k|Zgdf k|r08s} ljrf/n] k"0f{tf kfof] eg] dfcf]jfbLdf qmde¨ x'g]5 / pm klg t]ª :ofcf]lkªs} :s"nsf] …gj–;+zf]wgjfbLÚ kf6L{df kl/0ft x'g hfg]5 .
@=3/]n" kl/l:yltsf af/]df
cGt/f{li6«o kl/l:yltsf] ;jfndf h:t} /fli6«o kl/l:yltsf ;jfndf klg dfcf]jfbLsf] Kn]gddf rsf{] ax; x'g] ;+efjgf 5 . t];|f] lj:tfl/t a}7ssf] b:tfj]hdf elgPsf] lyof]– …o'4sf] sfdnfO{ k|fyldstf b]pm t/ hgcfGbf]ngsf] sfdnfO{ klg g5f]8 .Ú t/ olta]nf dfcf]jfbLn] o'4nfO{ 5f8]sf] 5 / gof“ hgjfbL ;Qf gcfp“b} hgcfGbf]ngsf] sfdnfO{ klg 5f8]sf] 5 . ;f]xL ;Dd]ngsf] b:tfj]hdf elgPsf] lyof]–…cfkm\g} ;+u7g / zlQmdf e/ kg{] s'/fnfO{ k|fyldstf b]pmÚ t/ p;n] olta]nf ;ft bnsf] km]/ ;dfP/ dfq} a}t/0fL tg{ ;lsG5 eGg] sfo{gLlt lnO/x]sf] 5 . o:tf] cj:yfdf ;ft bnsf] ;xsfo{eGbf klg cfkm\g} qmflGtsf/L kxn–sbdLdf cufl8 a9\g'k5{ eGg] dfcf]jfbLsf] k'/fgf] dfGotf elTsPsfn] dfcf]jfbL kf6L{ klg ;+;bLo bnbndf hflsg k'u]sf] 5 . /fli6«o kl/l:yltnfO{ x]g{] ;jfndf p;sf] b[li6sf]0f cGt/f{li6«o ;jfndf h:t} ;Demf}tfjfbL–cfTd;dk{0fjfbL aGb} uPsf]h:tf] b]lvPsf] 5 . of] nfOgnfO{ Kn]gdn] ;b/ u5{ jf ab/ < of] klg x]g{ af“sL 5 . lxhf] sdhf] /x'~h]n dfcf]jfbL kf6L{n] sf+u|];, b/af/ ;a}l;t PSn} n8\of], cfh pm lul/hfsf] xft g;dfP kfOn} ;fg{ g;Sg] dfGotfdf k'u]sf] 5 .
#= hgo'4sf k|lta4tfx¿
hgo'4sf] klxnf] of]hgfdf dfcf]jfbLn] ;ft ;"qLo k|ltj4tf ;fj{hlgs u/]sf] lyof] . ToxL k|lta4tfsf cfwf/df dfcf]jfbL g]tfx¿nfO{ kTofP/ hgtfsf 5f]/f5f]/Ln] cd"No hLjgsf] cfx'lt lbP . clxn] tL k|lta4tfx¿sf] cj:yf s] 5 < of] k|Zg pl7/x]sf a]nf dfcf]jfbLsf] Kn]gd x'g uO/x]sf] 5 . hgo'4sf] ;fta'“b] k|lta4tfdf elgPsf] lyof]– …Psk6s xltof/ p7fPkl5 To;nfO{ cGTo;Dd n}hfg] b[9tfljgf ;z:q ;+3if{sf] yfngL ug'{ ;j{xf/f ju{ Pj+ cfdhgtfk|lt ck/fw x'g] s'/fdf xfdL b[9 5f}+ . of] ;+3if{ hgtfsf] l:yltdf cf+lzs ;'wf/ ug{], k|ltlqmofjfbLnfO{ bafa lbO{ ;fdfGo ;Demf}tfdf 6'+Uofpg] ;fwg aGg sbflk lbOg] 5}g .Ú- x]g'{xf];\, P]ltxfl;s b:tfj]hx¿, k|l;j k|sfzg, k[ !#_
olta]nf hgo'4sf k|lta4tfx¿ k"/f eO/x]sf 5}gg\ . t/, ;fdfGo /fhtGqsf] cGTo / a'h'{jf u0ftGqsf] :yfkgfdf ;Demf}tf ul/Psf] 5 . ca hgo'4sf] eljio s] x'g] < hgo'4sf k|lta4tfx¿sf] sfof{Gjog s;/L ug{] < o; ljifodf dfcf]jfbLleq 7"nf] UoflkË 5 . of] UoflkËnfO{ k"/f ug{ dfcf]jfbLsf] Kn]gdn] ;s]g eg] hgo'4 b'3{6gfdf kg{ hfg]5 . o;y{ cf;Gg Kn]gdsf nflu ;a}eGbf 7"nf] r'gf}tL eg]sf] hgo'4sf k|lta4tfl;t jt{dfg gLlt tyf sfo{qmdx¿nfO{ hf]8\g' xf] .
$=qmflGtsf] sfo{lbzfaf/]
g]kfnL qmflGtsf] sfo{lbzf ca s:tf] x'g] < hg;]gf lj36g eP/ g]kfnL qmflGt cufl8 a9\5 ls < hg;]gf / ;/sf/L ;]gf ldnfP/ /fli6«o ;]gf agfO g]kfnL qmflGt cufl8 a9\5 ls < jf hg;]gfnfO{ Aof/]saf6 aflx/ lgsfNb} sG6]g/sf xltof/;d]t lems]/ g]kfnL qmflGt cufl8 a9\5 < s] s"6gLlt, jftf{ jf bafad"ns cfGbf]ngn] dfq} hgjfbL qmflGt x'g;S5 < ;+ljwfg;efsf] r'gfjkl5 zflGtk"0f{ ¿kaf6} /fhf kmflnof] eg] klg af“sL qmflGt s;/L cufl8 hfG5 < casf] qmflGt Pdfn]n] eGb} cfPsf] -xfn k|r08n] klg o;} eGb}5g\_ zflGtk"0f{ af6f] / s"6gLlts k|of;af6} cufl8 a9\5 of dfn]dfjfbL ljrf/cg';f/ ;z:q ¿kaf6 cl3 a9\5 < g]kfnL qmflGt zxl/of zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngaf6 dfq} cl3 a9\g] xf] jf u|fdL0f cfwf/ OnfsfnfO{ k'g:yf{lkt u/]/ cl3 a9\g] xf] < oL ljljw ljifodf dfcf]jfbLn] cfkm\gf sfo{stf{, z'e]R5's / hgtfnfO{ pQ/ lbg'kg{] 5 . olt dfq} xf]Og, cfkm\gf efOrf/f kf6L{x¿nfO{ klg p;n] pQ/ lbg'kg{]5 . s] ca x'g] P]ltxfl;s Kn]gdn] o;sf] pQ/ vf]Hnf < clxn] cfzf dfq} ug'{ ;fGble{s x'g]5 .
%=k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg] pkfo s] <
dfcf]jfbL kf6L{df olta]nf ljrf/wf/fTds cGof]n dfq} 5}g, g]tfx¿df k'“hLjfb xfaL x'g yfn]sf] 5 . ljZjsf] sDo'lgi6 cfGbf]ngnfO{ x]bf{ k|ltqmflGt ;a}eGbf klxn] kf6L{sf] s]Gb|Lo ;ldltaf6 x'“bf]/x]5 . !^ jif{;Dd dxflwj]zg gug{] dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo g]t[Tjrf“lx o;sf] ckjfb s;/L aGg;S5 < g]tfx¿ ;Qfdf uPkl5 lrNnf rfk'nf aGbf/x]5g\ . ljb]z 3'Dg], uf8Ldf zo/ ug{], hgtfsf em'k8LnfO{ la;{]/ xf]6nx¿df ljnf;L hLjg latfpg] clg 7"nf] g]tf klN6P/ sfo{qmdx¿df cltly eOvfg] a'h'{jf ;+:sf/sf] af6f] eP/ k'“hLjfbLs/0f x'“bf]/x]5 . ljb|f]xsf] s'/f u¥of] eg] clxn] a]nf ePsf] 5}g elg“bf]/x]5 . ;j{xf/f cfr/0fsf] s'/f u¥of] eg] a'h'jf{l;t ;¨t ug'{kg{] afWotfsf] s'/f ul/“bf]/x]5 . Pdfn] o;} u/]/ a'h'{jf kf6L{df kl/0ft eof], dfcf]jfbLleq klg clxn] oxL eO/x]sf] 5 . dfcf]jfbLsf] s]Gb|Lo ;ldlt Pdfn]h:t} aGb} uO/x]sf] 5 . hg;]gf, zxLb kl/jf/ / 3fOt]x¿ larNnL cj:yfdf /x]sf a]nf kf6L{sf lhNnf;Ddsf g]tfx¿ dgL df]afOn / df]6/;fOsnsf zf}lvg ePsf 5g\ . o;nfO{ /f]Sg] s;/L < cfufdL Kn]gdn] o;sf] plrt hjfkm lbg ;s]g eg] lglZrt 5, dfcf]jfbL kf6L{ Pdfn]eGbf klg uPu'h|]sf] x'g]5 . yfx} gkfO Pp6f qmflGtsf/L kf6L{ s;/L lau“|bf]/x]5 eGg] b]v]/ zfob olta]nf sfd/]8 ls/0f klg 5Ss kl//x]sf 5g\ .
^= hglbzfsf ;DaGwdf
oxL cj:yfdf ;+ljwfg;efsf] r'gfj eof] eg] dfcf]jfbLn] zd{gfs k/fho ef]Ug] ;+efjgf 5 . dw]zdf dfcf]jfbLsf] hg;DaGw lalu|Psf] 5 . kf6L{leq} klg k|e' ;fx / dft[sf ofbjaLr b'O{ u'6 5 . klZrdsf] yf¿jfg k|b]zdf /f]zgsf gfdaf6 ePsf] ljb|f]xn] dfcf]jfbLsf] k|efjdf gsf/fTds c;/ k/]sf] 5 . yf¿x¿ dfcf]jfbLl;t 6fl9g yfn]sf 5g\ . ;'b"/k"j{df klg ls/fdf]leqs} lnDa"x¿ dfcf]jfbLsf] ;+:yfkg kIfl;t ?i6 5g\ . kf6L{n] lnDa'jfgnfO{ :jfoQtf glbPsf] eGb} ls/fdf]df b'O{ u'6 ag]sf] 5 . ev{/} t]x|y'dsf] vfDnfn'Ëdf dfcf]jfbL g]tf uf]kfn vDa'nfO{ cfkm\g} sfo{stf{n] alxisf/ ug{] wDsL lbPsf] 36gfnfO{ sd cf“Sg ldNb}g . o;/L s] dw]z, s] kxf8, s] hghflt, ;a}lt/af6 dfcf]jfbL PlSng yfn]sf] 5 . zflGtk"0f{ /fhgLltdf cfPkl5 klg dfcf]jfbLdf dhb'/afx]s cGo kmf“6af6 ;+u7gfTds ljsf; vf;} x'g ;s]sf] 5}g . kf6L{ jl/kl/ 7]sbf/, Jofkf/L Pj+ cj;/jfbLsf] eL8 nfu]sf] 5 . kf6L{sf sfo{stf{x¿ hgk|]dLeGbf klg x's'dL kf/fsf aGb} uO/x]sf 5g\ . k|r08 cfkm}+ a]nfa]nf dw]zdf ;}lgs kl/rfng ug'{kg{] kmfl;i6 cleJolQm lbO/x]sf 5g\ . t/, a]nfdf hg;DaGw / hggLltnfO{ cjnDag ul/Pg eg] dfcf]jfbL kf6L{ s'kf]if0f nfu]h:t} u/L ;'s]/, 36]/ hfg] lglZrt 5 . cf;Gg Kn]gdn] o;af/]df uDeL/tfk"j{s lng]5 eGg] ck]Iff dfq} ug{ ;lsG5 .
em08} uf]b]gg\ ;fyLx¿n] dnfO{
– o'j/fh ljb|f]xL
g]kfn kqsf/ dxf;+3sf zfvf tyf Pzf]l;P6 ;efkltx¿sf] ;f}/fxf e]nf ;s]/ sf7df8f}+ kmls{Pkl5 kf] yfxf eof]– Toxf“ s]–s] lvr8L kfs]5g\ eg]/ . sflGtk'/ klqsfdf …u0ftGq cNkdtdfÚ eGg] ;dfrf/ 5flkof] . ^@ zfvfsf ;efkltx¿ u0ftGqsf] ljkIfdf lyP eGg] s'/fnfO{ sflGtk'/sf lrtjg ;+jfbbftfn] hah{:tL k'li6 u/]sf] b]Vbf dh:tf w]/} zfvf ;efklt cfZro{rlst aGof}+ .
ljwfg e]nfdf z'?b]lv cGTo;Dd d]/f] ;xeflutf lyof] . e]nfdf s;n] s] k|:tfj /fVof] / s;n] s] efif0f u¥of] eGg] s'/fsf] hfgsf/L dnfO{ /fd|f];“u 5 . ;xefuL s]Gb|Lo kbflwsf/L tyf ;b:o / zfvf ;efkltx¿nfO{ kf“r ;d"xdf ljefhg u/L ljwfg ;+zf]wgdfly 306f}+ 5nkmn u/L cWoIfd08nnfO{ ;a} ;d"xn] ;j{;Ddt ;'emfj lbPsf lyP . s]xL ;d"xn] k|:tfjgfdf u0ftGq /fVg] ls eg]/ ;d"xleq ;fdfGo 5nkmn;Dd u/]sf] kfOof] t/ s'g} klg ;d"xaf6 xndf u0ftGqsf] k|:tfj /flvPg . u0ftGqsf] kIf / ljkIfdf dtbfg klg u/fOPg . t/, xndf k|:t't g} gul/Psf] ljifonfO{ PsfPs /fhwfgL NofP/ ;8sdf 5tf5'Nn agfOof] .
/fd]5fk zfvfsf ;efklt lxdfn 9'Ë]n, g'jfsf]6sf ;efklt ljZjldq vgfnnufot xfdL s]xL ;efklt lgs} g} cfZro{rlst eof}+ . sflGtk'/ zfvfsf ;efklt o'j/fh cfrfo{n] x:tfIf/ cleofgsf] z'?jft u/]/ u0ftGqsf] ljjfb gePsf] :ki6 kfg]{ k|of; eof] t/ olQsf lbg lalt;Sbf klg s]Gb|Lo ;ldltn] cf}krfl/s a}7sdfkm{t wf/0ff aflx/ NofPsf] 5}g .
dxf;lrj dx]Gb| lai6n] Ps jQmJodfkm{t o;af/] k|li6s/0f lbg'eof] t/ of] dfq} kof{Kt xf]Og eGg] xfdLnfO{ nfu]sf] 5 . s]Gb|Lo ;ldltdf a;]sf lhDd]jf/ kbflwsf/L tyf ;b:ox¿n] ;f}/fxf e]nf alxisf/ ug'{sf] sf/0f u0ftGq g} xf] egL 5ftL lk6Llk6L s/fO/x]sf 5g\ . s]Gb|Lo ;ldltdf a:g]x¿n] g} of] s'/f u/]kl5 lglZrt ¿kdf e|d k}bf ePsf] 5 . of] e|d ;w}+ kfln/xg] ls lgjf/0f ug]{ < s]Gb|Lo ;ldltn] uDeL/ eP/ ;f]Rg] ljifo xf] . lxhf] lhNnf zfvf ;efkltnfO{ uw{gdf k|xf/ ug{ hlt ;lhnf] eof], cfh s]Gb|df a:g]x¿nfO{ k|xf/ ug{ ufx|f] x'g;S5 . cg'zf;g / lgod–sfg"g lhNnfdf a:g]nfO{ dfq} nfu' x'“b}g, s]Gb|df a:g]nfO{ klg nfu' x'g'k5{ .
jfdkGyL k[i7e"ldsf dx]Gb| lai6n] c8fg lng g;s]sf sf/0f u0ftGq cNkdtdf k¥of] / sf+u|];sf] ;]/]df]lgon nfOg kf; eof] eGg];Ddsf jflxoft k|rf/ eof] . lai6dflysf] cfqmd0f r'gfjL xf] eGg] s'/f xfdLnfO{ a'em\g Tolt ufx|f] x'“b}g t/ cd"s–cd"s JolQmdfly 5fgL5fgL k|xf/ x'“bf s]Gb|Lo g]t[Tj 6'n'6'n' x]/L a:g'rflx“ cf7f}+ cfZro{ ePsf] 5 .
sf7df8f}+ zfvfdf ;b:o ;+Vof w]/} ePsfn] @) a/fa/ Pshgf s]Gb|Lo k|ltlglw 5fGg] Joj:yf ug{ nfUbf dxf;+3sf qmflGtsf/Lx¿ df}g a:g'nfO{ xfdLn] s] eGg] < ljwfgdf sf7df8f}+nfO{ Pp6f sfg"g / u}/sf7df8f}+nfO{ cs}{ sfg"g nufpg vf]lhPsf] lyof] Toxf“ . pv/dfpnf] lj/f]w gu/]sf] eP sf7df8f}+ zfvf aRg] cj:yf lyPg . af]Ng]sf] kL7f] klg laS5 / gaf]Ng]sf] rfdn klg laSb}g eGg] pbfx/0f oxf“ 7\ofSs} nfu' x'G5 . d}n] xn alxisf/ u5'{ eGbf sf7df8f}+sf] tfgfzfxL ;efklt eGb} ;+ul7t cfqmd0fsf] k|of; eof] t/ d}n] cfkm\gf] c8fg 5fl8g . 7"nf] zfvf x'g' ck/fw xf]Og eGg] s'/f ;fyLx¿n] l9n} eP klg a'em] . dnfO{ o;}df v'zL nfUof] .
;+zf]lwt ljwfg lgs} ;dfj]zLvfnsf] 5 eGg] dnfO{ nfu]sf] 5 . zfvfb]lv lhNnf;Dd ;dfj]zL l;4fGtnfO{ cu|;/ u/fOPsf] 5 . ;b:otf k|flKt ljlwb]lv s]Gb|Lo g]t[Tjsf] :j¿ksf af/]df lrQ a'emfpg] k|z:t 7fp“ 5g\ . ;dfj]zLsf] s'/fnfO{ zfvf ;efkltx¿n] lbn vf]n]/ :jLsf/ u/] . t/, Ps ;L6sf] 7fp“df b'O{ ;L6 rflxof] eg]/ s]xL ;fyLn] c•L s;]kl5 ljjfbsf] z'?jft ePsf] xf] . s]Gb|Lo g]t[Tjdf a;]sfx¿n] ;f}/fxf e]nfdf ljjfb a9fpg lgs} dnhn u/] .
;efkltx¿sf] e]nfdf l/kf]l6{Ë ug{ uPsf Pshgf ;fyLn] hghfltlj/f]wL ;efkltx¿ d"bf{jfb eGb} l:yltnfO{ pQ]lht agfpg] k|of; u/] t/ ;efkltx¿sf] e]nfdf pgsf] cj}wflgs pkl:yltnfO{ 6'n'6'n' x]/]/ a:g'sf] ljsNk xfdL;“u lyPg . elgG5, lzjhL gfË} gfr] klg k'hgLo x'G5 t/ c¿ gfË} gfRbf Toxf“ s]xL klg af“sL /x“b}g . d]rLb]lv dxfsfnL;Ddsf ;efkltnfO{ ljeflht u/L hfltut ¿kdf s]xL ;fyLn] sf7df8f}+df cfP/ k|:t't u/] jf:tjdf To;sf] hlt lgGbf u/] klg sd} x'G5 .
s]Gb|Lo g]t[TjnfO{ o;/L x]Kg' eg]sf] ^ xhf/ kqsf/sf] ckdfg ug'{ xf] . c;Gt'i6sf] g]t[Tj ug]{x¿n] ;dfj]zL / u0ftGqsf] lj/f]wdf s'g–s'g zfvfsf ;efkltx¿ 5g\ eg]/ gfd ;fj{hlgs ug{ ;S5g\ < u0ftGqaf/] ax; x'“bf Ps}hgf klg zfvf ;efklt / s]Gb|Lo kbflwsf/L ljkIfdf plePsf lyPgg\ .
s/f]8f}+sf] s]s v/fgLdf kl/0ft
– /fddl0f l;6f}nf
ef/tsf k|Voft jfdj'l4hLjL ;Ao ;frL eG5g\– …Psflt/ d'¶Le/sf dfG5] olt ckr x'g]u/L vfG5g\ ls To;nfO{ krfpgnfO{ bafO vfg'k5{ . /, csf]{lt/ k]6sf] ef]s dfg{ cfOdfO{n] z/L/ a]Rg'k5{ . ;–;fgf s]6fs]6Ln] l/S;f rnfp“5g\ . a"9fa"9Ln] eLv dfUg'k5{ . uf]a/af6 cGgsf] bfgf lgsfNg', ¿vsf] af]qmf / kft vfg' tyf d/]sf] s's'/sf] df;'df d'v uf8\g' ca ;fwf/0f 36gf aGb} uO/x]5 .Ú ;Ao ;frLsf] of] ljZn]if0f oltv]/ g]kfnsf lglDt cToGt} ;fGble{s x'g cfPsf] 5 . g]kfndf nf]stGq axfnL ePsf] jiff}{+ lalt;s] tfklg o:tf 36gf cem} /f]lsPsf 5}gg\ . xfn;fn} Pp6f bb{gfs ;dfrf/ k|sfzgdf cfPsf] 5– b}n]vdf s'lxP/ kmfn]sf] rfdn xf/fn'5 . of] ;dfrf/ d'n'ssf] jf:tljs lrq xf] ls @#* jif{sf] zfxj+zLo /fhtGqn] slt;Dd r/d ul/aL yf]k/]sf] 5– of] d'n'sdf † g]kfndf cem} klg To:tf ;d'bfox¿ 5g\, hf] ¿vsf af]qmf / kft vfP/ cfkm\gf] k]6 e5{g\ . g]kfndf cem} klg To:tf ;d'bfo 5g\, hf] /5\ofgaf6 cGgsf] bfgf lgsfN5g\ .
;do ;fKtflxsn] ab|Lg/l;+x s];Lh:tf] dxfd08n]sf] n]v 5fKof] t/ d]/f] qmflGtsf/L n]vnfO{ 7fp“ lbPg eg]/ u'gf;f] ug]{ d]/f Pshgf qmflGtsf/L kqsf/ ldq 5g\, h;n] sf]7fef8f ltg{sf nflu dfq} krf;k6s /ut a]lr;s]sf 5g\ . cem} klg pgL /ut a]Rg] ;'/df nflu/x]sf 5g\ . pgL dfq tL; jif{sf eP . t/, x]bf{df krf; jif{sf h:tf b]lvG5g\ . pgsf] cg'xf/df xf85fnf dfq 5 / kt]/fn] r';]h:tf] km'Ë p8]sf] 5 . t/, lj8Dagf † pgsf] qmflGtsf/L n]vnfO{ sflGtk'/, g]kfn, ;dfrf/kq, ;doh:tf kqklqsfn] k6s–k6s l/h]S6 ul//x]sf 5g\ hals tL ldl8ofx¿n] cem} klg ;]gfsf 7"N7"nf hg]{nx¿, b/afl/of / d08n]x¿sf] n]v 5flk/x]5g\ . pgL u'gf;f] u5{g\– …ldl8ofx¿df klg 7"N7"nfx¿nfO{ dfq nf]stGq cfPsf] 5, xfdLnfO{ kf] slxn] cfpnf <Ú
ul/ax¿ lbg÷k/lbg ul/a x'“b} uO/x]5g\ . wgLx¿ lbglbg} wgL x'“b} uO/x]5g\ . b}n]vdf s'lxPsf] rfdnsf lglDt n8fO“ ePem}+ ef]ln d/]sf] s's'/sf] df;'sf lglDt n8fO“ eof] eg] klg To;nfO{ cgf}7f] 36gf gdfg] x'G5 . o;/L s'lxPsf] rfdndf xf/fn'5 ug{ afWo b]zdf cGtl/d ;+ljwfgn] lgnlDat ul/;s]sf] 1fg]Gb| zfxn] xL/s hGdf]T;jsf gfddf s/f]8f}+sf] s]s sf6]/ nf]snfO{ x“;fpg';Dd x“;fP . …/f]d hln/x]5, gL/f] af“;'/L ahfO/x]5Úsf] pvfgnfO{ km]l/ rl/tfy{ ul//x]5g\ . hGdf]T;jsf gfddf km]l/ /fhgLltdf ;lqmo x'g vf]h]/ uf]uf]nsf] xf“:ogf6ssf xf“:okfq Pn] :6fsf]jh:tf] hf]s/ ;flat ePsf 5g\ . hf]s/ Pn] :6fsf]j s'g} hdfgfdf hldGbf/sf] 5f]/f] lyof] . Tof] 7fp“df hldGbf/L k|yfsf] cGTo eO;s] tfklg pm cfkm"nfO{ hldGbf/sf] 5f]/f] g} ;f]RYof] . /, ;8s lsgf/fsf] kmnfd sdf]8df a;]/ rsf]{ :j/df eGYof]– …x]/ dflg;x¿ xf], hldGbf/sf] 5f]/fn] ;'gsf] rkL{df xUbf]/x]5 ls /x]g5 <Ú p;sf] kf/f b]v]/ af6f] lx“8\g] dflg;x¿ k]6 ldlrldrL xf“:y] . 1fg]Gb| zfxn] klg clxn] o:t} kf/f k|:t't u/]sf 5g\ .
pbfx/0fsf] ¿kdf pgn] af“8]sf] lgDtf] sf8{nfO{ lng ;lsG5 . cGtl/d ;+ljwfgn] pgnfO{ >L % 1fg]Gb|af6 1fg]Gb| agfO;s]sf] 5, t}klg pgL >L % dxf/fhflw/fh n]v]/ sf8{ af“l8/x]5g\ . 1fg]Gb|n] /fhb"tx¿nfO{ lgDtf] af“8] . t/, /fhb"tx¿n] ;fj{hlgs ¿kd} ghfg] 3f]if0ff u/] . 1fg]Gb| zfxsf] Pp6f tL/ ToxL+ km]n vfof] . k|wfg;]gfklt cfpnf, d¨n w'g ahfpnf, cfkm\gf] hohosf/ xf]nf, km]l/ cfkm\gf] huhuL sfod xf]nf eG7fg] . t/, hgtf l/;fpg] 8/n] ?SdfËb\ s6jfn kf]xf]/h;/L o;kfln Toxf“ pkl:yt ePgg\ . ;]gfn] d¨nw"g klg ahfPg . 1fg]Gb| zfxsf] bf];|f] tL/ km]n eof] . pgL csf]{ a'd¥ofËsf] lzsf/ eP . 6'“l8v]naf6 /fhf cfpm b]z arfpmsf] gf/f;lxt gf/fo0flx6L k|j]z ug]{ h'n';n] xhf/f}+ hgtf cfkm\gf] kIfdf /x]sf] b]vfp“nf eGg] ;f]r]/ slyt\ gful/s clegGbg ;df/f]x ;ldltsf] Jofks 9f]n lkl6of] . t/, pQm ;ldltn] klg jfO{;LPnsf] qf;df ;'?jfndf …;'Ú u¥of] .
xfd|f] /fhf, xfd|f] b]z k|f0feGbf Kof/f] 5 eg]/ lrRofpg] /jLGb|gfy zdf{sf] bnn] klg o'jf ljBfyL{sf ;fd' df6f] ;'“£of] . 1fg]Gb| zfxsf] t];|f] tL/ oxf“g]/ klg km]n vfof] . xL/s hGdf]T;jsf] lj/f]wdf h'n'; lgl:sP . d;fn ;lNsP . cGtlqm{of / uf]i7L eP . s'lxPsf] rfdn vfg afWo b]zdf o;kfln kf“r s/f]8sf] ay{ 8] s]s sf§f]df ¿kfGtl/t eof] .
cfnf]ssf] d[To' / /rgfsf] :ki6Ls/0f
dfcf]jfbL g]tf cfnf]s -ofgk|;fb uf}td_sf] d[To' sxf“ / s;/L eof] eGg]af/]df dfcf]jfbLn] clxn];Dd cf}krfl/s ;"rgf ;fj{hlgs u/]sf] 5}g . cfnf]ssL >LdtL s[i0fdfof elG5g\– …d/] /] eGg] ;'g]sL x'“, pxf“sf] af/]df s'g} vf]hL g} ePsf] 5}g . o:tf]–o:tf] eP/ d/]sf] eG5g\ .Ú cfnf]ssL 5f]/L sljtf cfkm\gf afa'sf] d[To'sf af/]df o;f] elG5g\– …kf6L{n] o;af/]df s]xL eGg klg rfx]sf] 5}g . sldnf] df/];/L efÚ5 . /fd|f] gfd klg rn]sf] 5}g . clxn] cfdL{n] df/]sf] eGg] 5 t/ cfdL{n] df¥of] ls dfcf]jfbLn] df¥of] yfxf ePg .Ú cfnf]ssf gfjfns h]7f 5f]/f ls/0fsf] syg 5–…pgLx¿ -dfcf]jfbL_ n] t 3/df al;/x]sf a]nf cfdL{ cfP/ aflx/ lgsfn]/ df/]sf] eg]sf 5g\ . t/, d]/f] ljrf/df s]xL uNtL sfd gu/]sf] x'gfn] kf6L{n] g} df/]sf] xf], xf]Og eg] xfd|f] a'afnfO{ zxLb 3f]if0ff ug'{k5{ .Ú o;}u/L cfnf]ssf a[4 lktf k/dfgGb eG5g\–…kf6L{sf dfG5]n] dnfO{ s]xL eg]gg\ . kl5–kl5 ljZjsfdL -afa'/fd uhd]/ _ cfP/ kf6L{n] xf]Og, k|zf;gn] df/]sf] xf] eGof] . t/, k|zf;gn] df/]sf] xf] egf}+ eg] klg >4f~hnL;ef s]xL u/]gg\ . zxLb 3f]if0ff klg u/]gg\ . k|zf;gn] df¥of] egf}+ eg] uf]7fnf]nfO{ dfbf{ klg kf6L{n] ;fj{hlgs u5{, cfnf]snfO{ ;fj{hlgs lsg u/]gg\ < Toqf] dfG5] df/]sf] . k'ln;n] eP km'nL kfp“5 . To;f]x'“bf kf6L{s} st{Jo k¥of] eGg] d]/f] dgdf 5 .Ú
k/dfgGbnfO{ 5f]/fsf] d'To'sf] klxnf] va/ lbg] JolQm x'g\– :yfgLo s[i0fk|;fb rf}nfufO{+ . gftfn] ef~hf] kg{] / cfnf]ssf ;fyL;d]t /x]sf rf}nfufO“nfO{ pb\w[[t ub{} k/dfgGb eG5g\– …d eft ksfpg nfu]sf] lyP“, ;f“emdf s[i0fk|;fb cfP/ dfdf, dfdf ofgk|;fb d¥of], eGof] .Ú kfqf] kN6fP/ lrx\g nufPsf] 7fp“ vf]Hb} k/dfgGbn] ltly ;Demg] k|of; u/]– …@)%* ;fn a}zfv @@ ut] d¥of] eg] .Ú
cfnf]ssf a'af, >LdtL / 5f]/f5f]/Ln] pgsf] d[To'df kf6L{s} xft /x]sf] cfz+sf u/] klg To;nfO{ k'li6 ug{] cfwf/x¿ 5}gg\ . /, kf6L{sf cflwsfl/s dflg;x¿;“u a'em\bf cfnf]ssf] d[To' …b'ZdgÚs} uf]nLaf6 ePsf] a'lemG5 . t/, kf6L{n] cfnf]snfO{ zxLb 3f]if0ff gubf{, pgsf] ab\gfd ub{} lx“8\bf / d[To'sf ;DaGwdf kfl/jfl/s ;b:ox¿nfO{ cf}krfl/s hfgsf/L glb“bf kLl8t kl/jf/df JofKt :jfefljs c;Gt'li6sf ¿kdf oL cf/f]kx¿nfO{ lng ;lsG5 . of] cfkm\gf] dfG5]sf] d[To'sf af/]df kf6L{n] :ki6 gubf{ pTkGg ePsf] kfl/jfl/s u'gf;f] xf] .
cfnf]ssf l5d]sL tyf dfcf]jfbL sfo{stf{ x]d rf}nfufO{ cfnf]snfO{ >d lzlj/df /fv]sf a]nf vl6g] hgd'lQm ;]gfnfO{ cfkm"n] k|ToIf e]6]sf] / pgLdfkm{t cfnf]ssf] lgwg s;/L eof] eGg]s'/f yfxf kfPsf] atfp“5g\ . rf}nfufO+{sf cg';f/ cfnf]snfO{ Knf6'gåf/f lu/km\tf/ u/L g'jfsf]6lt/af6 /f]Nkf k'¥ofOPsf] lyof] . sl/a b'O{ jif{hlt pgL kf6L{sf] sAhfdf /x] . /f]Nkfsf] vf/fdf hn]sf 3/x¿ k'glg{df{0f ubf{ cfnf]sn] ;d]t HofdL sfd ub{} u/]sf] t:jL/ g]kfnu~h PS;k|]; klqsfdf 5flkPsf] lyof] eGg] rf}nfufO{+sf] syg 5 .
rf}nfufO+{n] s] klg ;'g]sf 5g\ eg] /f]Nkfdf x'“bf cfnf]sn] tLgk6s;Dd kf6L{sf] lgoGq0faf6 efUg] k|of; u/]sf lyP . klxnf]k6s efu]/ pgL cf]8f/df n's]sf lyP . t/, Hofb} ef]s nfu]kl5 vfg]s'/f vf]Hg lgl:sPsf a]nf ufp“n]x¿n] pgnfO{ ;dft]/ kf6L{df a'emfOlbP . bf];|f]k6s efUg vf]Hbf vf]nfdf n8]/ pgsf] v'§f] ef“lrof] . /, t];|f]k6s efu]/ hnhnfsf] n]sdf n's]sf a]nf hgd'lQm ;]gfn] cfnf]snfO{ km]nf kf/]sf lyP . rf}nfufO{+n] ;'gfPsf] of] sxfgL s] ;tk|ltzt ;To xf] < jf cfnf]snfO{ u2f/ ;flat ug{ ;+:yfkg kIfn] u/]sf] k|rf/dfq} xf] < o;af/]df k'i6\ofO“ ug{] cfwf/x¿sf] vf]hL ug{ cem} af“sL g} 5 . t/, rf}nfufO+{n] atfPsf dflysf s'/fx¿n] cfnf]ssf af/]df kf6L{leq s]–s:tf rrf{x¿ rNg] u/]sf 5g\ eGg] emNsf] eg] cjZo} lbG5g\ . cfnf]ssf] b'O{ jif{] >dhLjgsf af/]df oyfy{ ljj/0f aflx/ Nofpg] ;fdYo{ dfcf]jfbLafx]s c¿;“u 5}g .
cfnf]ssf] d'To'sf ;DaGwdf ;'gL hfGg] x]d rf}nfufO{sf cg';f/ /f]Nkfsf] ufddf ^ hgfsf] ;d"xdf lx“l8/x]sf a]nf cfnf]ssf] 6f]nL / ;]gfjLr hDsfe]6 ePsf] lyof] . To;kl5 Ps ;o dL6/sf] b"/Laf6 cfnf]sn] xft p7fP . pgs} ;fydf /x]sf b'O[–tLghgf ToxL+ 9n] . c¿ eg] 3]/f tf]8]/ efUg ;kmn eP . >d s}bdf /x]sf a]nf cfnf]s c;fWo} sd af]Ng] ub{y] . pgL k9\g] / n]Vg] sfddf a9L v6\y] . pgn] To;aLrdf w]/} 8fo/Lx¿ n]v]sf lyP . t/, pgsf tL ;a} ;fdu|L ;]gfn] xft kf¥of] / nUof] .
cfnf]sn] >d lzla/af6 efUg] k|of; u/]sf] eGg] rf}nfufO{+sf] egfOnfO{ dfcf]jfbLsf s]Gb|Lo g]tf b]j]Gb| kf}8]n -;'lgn_ n] klg k'li6 u/]sf 5g\ . cfnf]ssf] d[To'sf af/]df yfxf kfpg] txsf g]tf kf}8]nsf cg';f/ cfnf]s /f]Nkfsf] ufddf ePsf] d'7e]8df dfl/Psf x'g\ . Tof] u|'kdf !% hgfhlt ;fyLx¿ lyP . b'O{hgf ;fyL rf“lx cfnf]snfO{ 5f8]/ efUg gldn]sfn] -cfnf]ssf] ;'/Iff ug{] lhDdf kfPsfn]_ cfnf]s;“u} dfl/P . Pp6f 3/df ;]N6/ lnPsf a]nf ;]gf;“u pgLx¿sf] hDsfe]6 ePsf] lyof] . To;a]nf cfnf]sn] …d slGeG; u5'{Ú eGb} b'a} xft prfn]/ ;]gfnfO{ …d cfnf]s x'“Ú dfq s] eg]sf lyP, ToxLa]nf ;]gfn] 8\ofË uf]nL rnfof] / cfnf]s;lxt cGo b'O{hgfsf] klg Ps};fy d[To' eof] . ;'lgnsf cg';f/ cfnf]sn] b'O{÷tLgk6s kf6L{sf] lgoGq0faf6 efUg] k|of; u/]sf lyP . o;}qmddf pgsf] v'§f] dls{Psf] lyof] . dfgl;s ¿kdf klg kl5Nnf] ;dodf cfnf]sdf l8k|];gh:t} b]lvPsf] lyof] . pgn] c:jfefljs / 3gnfUbf] ¿kdf bfx«L kfn]sf lyP . bfx|L sf6\g af/Daf/ cg'/f]w ubf{ klg pgL dfGb}gy] . pgsf] >d sf/afxL cjlw klg k"/f x'g} nfu]sf] lyof] . o;}aLr x]8Sjf6/ -k|r08_ åf/f cfnf]snfO{ dfgl;s tyf zf/Ll/s pkrf/ u/fpg] cfb]z eof] . /, …PrSo"Ún] pkrf/ u/fpg] ePsf] 5, pkrf/ ug{ hfg' eGg] va/ cfnf]s;dIf k7fOof] . t/, Tof] va/ pgL;dIf k'Ug} gkfO cfnf]s uf]nL nfu]/ dl/xfn] . sf/afxL cjlw ;lsg nfu]sf cfnf]s o;/L b'3{6gfdf gk/]sf eP zfob pgL oltv]/ kf6L{df k'gM:yflkt eO;s]sf x'g] lyP .
cfnf]snfO{ ;xh xf];\ eg]/ bLjfs/sf] sfo{If]qdf k7fOPsf] lyof] . klxn] bLjfs/ / cfnf]saLr cToGt} 3lgi7tf lyof] . cfnf]snfO{ kf6L{n] ;dfp“bf klg bLjfs/n] g} pgnfO{ …l6«sÚ u/]sf] dfcf]jfbLsf Pshgf k"j{ s]Gb|Lo g]tf atfp“5g\ .
/rgfsf] c:jLs[lt
dfcf]jfbLn] cfnf]snfO{ sf/jfxL ubf{v]l/ ;“u;“u} /rgfnfO{ klg ^ dlxgfsf nflu sf/afxL u/]sf] lyof] . pgn] cfnf]s;“usf] zf/Ll/s ;DaGw :jLsf/ u/]sf] eGb} kf6L{sf] b:tfj]hdf To;af/] pNn]v ul/Psf] eP klg of] n]vs;“usf] e]6jftf{df /rgfn] cfkm\gf] To:tf] ;DaGw laNs'n gePsf] / cfkm"nfO{ km;fOPsf] bfaL ul/g\ .
kf6L{n] PSsf;L tkfO“ cfnf]s;“u a:g] ls ga:g] eg]/ k|Zg u/]kl5 dfq} cfkm" / cfnf]saLr o:tf] nf~5gf nufOPsf] /x]5 eGg]af/] cfkm"n] yfxf kfPsf] /rgf atfp“l5g\ . cfnf]s;“u cfkm\gf] k|]d jf zf/Ll/s ;DaGw s]xL klg lyPg . t/, To;f] xf]Og eGg;Sg] cj:yf g} Toxf“ lyPg eGb} /rgf k"jf{~rn If]qLo k|lzIf0f -hxf“ k|r08 klg lyP_ df ePsf] 36gf ;lDemlG5g\ –…cfnf]snfO{ dfq} PsfGtdf kf/]/ ;f]lwof], To;kl5 d;“u g;f]wL cfnf]s / daLr PsfGtdf s'/f ug{ nufOof] . To;kl5 cfnf]sn] d;“u PsfPs ljjfxsf] k|:tfj kf] /fv] . tkfO“sf] / d]/f] /fhgLlts hLjg/Iffs} nflu klg xfdLn] ljjfx ug'{kg]{ eof], d]/f] /fhgLlts hLjg, >LdtL / 5f]/f5f]/Lsf] eljio /Iffsf nflu eP klg d]/f] k|:tfj :jLsfl/lbgf];\ eGb} pgn] cg'go u/] .Ú
…kfl/jfl/s ;DaGw;d]t ePsf] gftfn] d}n] cfnf]ssf] cg'gonfO{ :jLsf/]+ . /fhgLltdf d}n] To:tf] pbf/tf b]vfpg gx'g] /x]5, To;}n] d]/f] hLjg Wj:t eof],Ú /rgf ljutsf] d"NofÍg ub}{ elG5g\ . s;}nfO{ sf/afxL ug'{kg]{ eP p;nfO{ of}g dfldnfdf d'l5lbg] unt ;+:sf/ kf6L{df /x]sf] pgsf] u'gf;f] 5 . Pp6L dlxnfnfO{ ¥ofv¥ofVtL kf/]/ cfnf]s;“usf] ;DaGw :jLsfg]{vfnsf] jftfj/0f agfOPsf] /rgfsf] bfaL 5 .
/rgf;“u clxn];Dd s]xL lg?Ql/t k|Zgx¿ 5g\ . oL k|Zgx¿n] cfkm"nfO{ cem};Dd em:sfpg] u/]sf] pgL atf“pl5g\– …cfnf]sn] d;“u lsg crfgs ljjfx u/f}+ eg] < s] dnfO{ km;fpg] pgsf] if8\oGq lyof] < s] cfnf]sn] dnfO{ /L;OaL ;f“w]sf lyP < d lgisif{df k'Ug ;s]sL 5}g .Ú /rgf elG5g\– …d o;af/]df ;f]Rb}5' .Ú
dfG5]x¿n] kf6L{df cfnf]s / /rgfaLr ldn]dtf] /x]sf] atfpg] u/] klg cfnf]s / cfkm"aLr lhNnfdf ePsf sltko lg0f{ox¿sf ;DaGwdf ljjfbx¿ ePsf] /rgfsf] syg 5 . st} log} sf/0fx¿n] ubf{ cfnf]sn] cfkm"nfO{ ljjfx u/f}+ eg]/ km;fPsf t xf]Ogg\ eGg] cfz+sf klg /rgfdf 5 .
olta]nf cfnf]ssf] d[To' eO;s]sf] 5 . /rgf / pgLjLr cg'lrt ;DaGw eP–gePsf] s'/fnfO{ k'gM k/LIf0f ug{sf nflu Pp6f dxŒjk"0f{ kf6f]sf] cGTo eO;s]sf] 5 . /rgfn] c:jLs[lt g} hgfP klg sltko dfcf]jfbL sfo{stf{n] eg] pgLx¿nfO{ /Ë]xft e]6]sf] xf] eg]/ kf6L{df k|rf/ ub{} lx“8\g] sfd cem} klg ul//x]sf 5g\ .
-c¿0f a/fnåf/f o;} ;ftf k|sflzt …cfnf]s zxLb ls u2f/ <Ú gfds k':tssf] Ps c+z_
g]kfnn] kfof] k'R5f/sf] gDa/
– eLd pkfWofo
ljut tLg jif{b]lv zflGtsf nflu sf]if gfds cd]l/sL cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfn] !@ j6f d'Vo ;"rsfÍ cfwf/nfO{ d"NofÍg u/]/ ljZjsf ;kmn jf c;kmn /fi6«sf] ;"rL k|sflzt ub}{ cfPsf] 5 . p;n] ;g\ @))& df !&& /fi6«sf] d"NofÍg u/]/ ;"rsfÍsf] k|fKtfÍsf] cfwf/df /fi6«x¿nfO{ ;ts{ x'g'kg]{, ;r]t x'g'kg]{, l:y/ / lbuf] u/L rf/ >]0fLdf ljeflht u/]sf] 5 . h;n] hlt a9L cÍ kfp“5 Tof] /fi6« Tolt c;kmn / h;n] hlt yf]/} cÍ kfp“5 Tof] Tolt ;kmn jf sd c;kmn /fi6« dflgG5 . () k|fKtfÍeGbf a9L cfpg] /fi6« ;ts{ x'g'kg]{ >]0fLdf k5{g\, oL #@ j6f 5g\ . () eGbf clws k|fKtfÍ kfP/ g]kfn oxL >]0fLdf k/]sf] 5 . ^) eGbf a9L t/ () eGbf sd k|fKtf+s x'g] d'n's ;r]t x'g'kg]{ >]0fLdf k5{g\, o:tf /fi6« (& 5g\ . #) eGbf clws t/ ^) eGbf sd k|fKtfÍ x'g] d'n's l:y/ d'n's dflgG5g\, o:tf /fi6« ## 5g\ . /, #) eGbf yf]/} cÍ kfpg] /fi6«x¿ lbuf] dflgG5g\ . o:tf /fi6« !% 5g\ .
;}4flGts b[li6n] k"0f{tM ;kmn /fi6« aGg z"Go cÍ / k"0f{tM c;kmn x'g !@) cÍ kfPsf] x'g'k5{ . ;a}eGbf c;kmn /fi6« aGg k'u]sf] ;'8fgn] !!#=& k|fKtf+s / ;a}eGbf ;kmn jf sd c;kmn /fi6« ag]sf] gj]{n] !&=! k|fKtfÍ kfPsf] 5 . g]kfnsf] k|fKtfÍ (#=^ 5 . ljZjdf k"0f{ ;kmn / k"0f{ c;kmn /fi6« sf]xL klg /x]sf] b]lv“b}g . ;a}eGbf ;kmntd /fi6« gj]{n] klg sl/a !) k|ltzt cÍ t kfPs} b]lvG5 . o;sf] cy{ x'G5, gj]{n] klg cfkm\gf] zf;sLo u'0f:t/df yf]/} eP klg ;'wf/ ug]{ u'~hfo; 5 . ;a}eGbf c;kmntd b]lvPsf] ;'8fgn] klg !@) eGbf % k|ltzt eP klg sd} cÍ kfPsfn] o;nfO{ k"0f{ c;kmn /fi6«sf] 8Lnd} k'u] klg k"0f{ c;kmn g} elgxfNg]] cj:yf 5}g . cj:yf cem} lau|]df pm k"0f{tM c;kmn /fi6«sf] sf]l6df kg]{ ;+efjgf eg] Ho'“bf] 5 .
cfhsf] e"d08nLs[t ljZjdf ;kmntf / c;kmntfsf] klg e"d08nLs/0f x'g uPsf] 5 . ckmuflg:tfgsf] c;kmntfn] cd]l/sfsf] jN8{ 6«]8 ;]G6/ Wj:t kf¥of] . jN8{ 6«]8 ;]G6/ Wj:t x'“bf ckmuflg:tfg / O/fssf] /fhgLltn] k"0f{tM sf]N6] km]¥of] . ckmuflg:tfg / O/fsnufot bh{gf+} clk|msL d'n's c;kmn x'g hf“bf j}b]lzs ;xfotfsf] gLltdf kl/jt{g cfP/ g]kfn klg cfly{s rk]6fdf kg{ uPsf] 5n{¨ x'G5 . zLto'4 ;dfKt x'g'cl3 ljZj ;d'bfoaf6 kfp“b} cfPsf] ljZj ;x'lnot / ;+/If0f hf/L /fVg cfh g]kfnnfO{ wf}–wf} k/]sf] ;xh} b]Vg ;lsG5 . s'g} /fi6« c;kmn x'“bf ljZjsf] l:y/tfdf slQsf] k|efj kbf]{/x]5 eGg] HjnGt pbfx/0f O/fs / ckmuflg:tfg x'g\ . oL b'O{ /fi6«sf] c;kmntfsf] b'ik|efj g} t olt zlQmzfnL eof] eg] oxL >]0fLdf k/]sf #@ /fi6«sf] ;d:of Ps}k6s laikmf]6 x'g k'u] ljZjsf] cj:yf cem s:tf] x'g k'Ug] xf]nf < c;kmn /fi6«sf] ;"rsfÍn] ljZj ;d'bfonfO{ ljZjdf l:y/tf sfod ug{, jfbljjfb Pj+ ;+jfb rnfpg, cfk;L 5nkmn jf s'/fsfgL cf/De ug{ / lbuf] ;'/Iff gLlt agfpg lgs} d2t k'¥ofp“5 .
;kmn /fi6« x'g zflGtsf nflu sf]if ;+:yfn] lgwf{/0f u/]sf] !@ ;"rssf] cj:yf klg /fd|f] x'g ;s]sf] x'g'k5{ . ;fdflhs ;"rssf] ju{df rf/j6f, cfly{s ;"rssf] ju{df b'O{j6f, /fhgLlts ;"rssf] ju{df ^ j6f ;"rs lgwf{l/t 5g\ . ;fdflhs ;"rssf] ju{df !_hg;+Vofsf] tLj| rfk, @_z/0ffyL{ Pj+ cfGtl/s hglj:yfkgaf6 l;lh{t dfgjLo cfkt\sfn, #_cfkm"nfO{ dfq dxŒjk"0f{ ;d"x 7fGg] csf{;“u abnf lng vf]Hg] ;dfhsf] ;d"x, $_slxn} gyfldg] dfgjLo knfog cflb ;"rsx¿ kb{5g\ . To:t}, cfly{s ;"rssf] ju{df %_c;dfg cfly{s ljsf;, ^_uDeL/ cfly{s cjglt ;"rsx¿ k5{g\ . o;}u/L, /fhgLlts ;"rssf] ju{df &_ /fHosf] ck/flws/0f jf cj}wLs/0f, *_ ;fj{hlgs ;]jf If]qdf a9\bf] x|f;, (_ljlwsf] zf;g ljk/Lt /fhsLo clwsf/sf] dgf]dfgL k|of]u Pj+ dfgjflwsf/sf] pNn+3g, !)_ ;'/Iff;+oGqsf] dgf]dfgL, !!_ljeflht Pj+ vl08t s'nLg ju{sf] pbo, !@_ k/fof /fHo jf afx\o /fhgLlts v]nf8Lsf] x:tIf]k k/]sf 5g\ . k|To]s ;"rssf nflu clwstd cÍ !) /flvPsf] 5 . log} !@ ;"rssf] k|fKtfÍsf] of]ukmnn] s'g /fi6« slt ;kmn jf slt c;kmn 5 eGg] b]vfp“5 .
ljutsf] ;"rsfÍsf] tflnsfsf] cWoogaf6 g]kfnsf] cj:yf emg\emg\ vl:s“b} uPsf] b]lvG5 . ljZjsf c;kmntd ;'8fg, xfO6L, O/fs, ckmuflg:tfg, ;f]dflnof, gfOh]l/of, a'?G8Lh:tf /fi6«sf] bogLo cj:Yff lbgx“' 6LeLdf b]Vbfb]Vb} klg c;kmn /fi6« aGbf ef]Ug'kg]{ kL8f slt si6bfoL x'G5, To;df g]kfnLx¿ a]va/ ePh:tf b]lvG5g\ . ljut !@ jif{b]lvsf]] /fhgLlts åGb clxn] ;dfKt ePh:tf] b]lvP klg t/fO{df csf]{ :j¿ksf] åGb b]vfkg{ yfn]sf]] 5 . hftLo, ef}uf]lns, eflifs åGb PSsf;L ;txdf cfPsf 5g\ . /fHo ;~rfng Ifdtf tyf k|efjsfl/tfdf cfPsf] x|f;n] g]kfnLn] ljutdf slxNo} gef]u]sf], g;'g]sf], gb]v]sf] cfk/flws lu/f]xx¿sf] tf08j g[To ca b]Vg–ef]Ug yflnPsf] 5 .
/fi6« ;kmn aGg p;sf] /fhsLo Ifdtf klg kof{Kt x'g cfjZos 5 . ljBdfg Ifdtfsf] k|of]u k|efjsf/L x'g h?/L x'G5 . pknAw ;|f]t;fwgn] /fi6«sf] Ifdtf bzf{pg] u5{ . /fHo ;+oGq tyf dfgj;|f]tsf] kl/df0f Pj+ u'0fjQfaf6 To;sf] k|efjsfl/tf k|s6 x'G5 . Ifdtf x“'b}df :jtM k|efjsfl/tf cfp“b}g . /fi6«sf] Ifdtf, k|efjsfl/tf clej[l4 ug{'k5{, ug{ ;lsG5 . o;sf nflu /fhgLlts k2lt / k|zf;lgs ;+oGq ;lx;nfdt x'g ;Sg'kb{5 . /fhgLlts cf:yfeGbf o;sf] k4lt dxŒjk"0f{ x'G5 . ;Rrf g]tfn] dfq ;xL k4lt :yflkt u5{ . v/fa g]tfsf] clwgdf h:t} cfbz{ /fhgLlts cf:yf klg hLljt /xg ;Sb}g . cf:yfeGbf k4ltsf] vf]hL a9L dxŒjk"0f{ xf] . k4ltsf] vf]hLdf ;Rrf g]tfsf] vf]hL k"j{zt{ xf] . df5f ha s'lxG5, Tof] hLpaf6 x}g, zL/b]lv g} s'lxg z'? eP/ uGxfp“5 . d'n's ha s'lxG5 Tof] df5fsf] 6fpsf]em}+ cyf{t\ g]tfaf6 s'lxg z'? ePsf] x'G5 . ;j{eIfL c3f]/Lx¿sf cufl8 s] ;2], s] s'lxuGw] s]xL km/s kb}{g . g]kfnLx¿df klg c3f]/Ldfem+} ;xL / unt 5'6\ofpg] ljj]s / cf“6 d/]em+} b]lv“b} cfPsf] 5 . kmn:j¿k unt, e|i6 / gfnfos g]tfx¿sf] lg/Gt/tf sfod 5, xfdL ltgs} kl5 nfUg clezKt ePsf 5f+} . ljutsf zf;sn] g]kfnnfO{ c;kmn /fi6«sf] u2Ldf cfl;g u/fpg] …axfb'/LÚ b]vfO5f8] . /fi6«nfO{ o:tf] cj:yfdf k'¥ofpg]x¿ ck/fwL / b]zb|f]xL sxlng] u5{g\ . zf;g jf ;+j}wflgs Joj:yf PsfTds xf];\ jf ;+3fTds, ljutsf log} ck/fwL Pj+ b]zb|f]xL cg'xf/sf zf;s tyf k|zf;snfO{ ca klg lgoGq0f ug{ r'Sof+} eg] d'n'snfO{ cem c;kmn gs{t'No /fi6« agfpg] j]unfO{ s'g} dfOsf nfnn] hf]ufpg ;Sg] 5}g .
bhimupadhyaya@gmail.com