Nepalnews Search

Web nepalnews
Powered By:
Google
Budget 2006-07
 Publication


Fortnightly
 
 
 Font Download
  Kantipur
Preeti
Gauri
More Nepali Font
 Others
 

Old Publications
China Radio

Hits FM 91.2
Municipal Poll 2062
Nepal Khabar
Nepal Stock Exchange
Nepali Headlines
Weekly Pollution Watch

 
 
 
dxflwa]Zfg
 

g]kfnL qmflGtsf] l;4fGt

hgtfsf] ax'bnLo hgjfb

z+s/ kf]v/]n

utfª\sb]lv qmdzM

o;/L pxf“n] cl3 ;fg'{ePsf ts{, ljZn]if0f / ljrf/x¿sf cfwf/df hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf k|d'v cfwf/x¿nfO{ lgDg ¿kdf k|:t't ug{ ;lsG5 M

dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u M g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] ;'?b]lv g} gLlt / ljrf/sf] k|dfl0fstfsf nflu sDo'lg:6 cfGbf]ngsf k|flwsf/ k|fKt 7flgPsf g]tfsf ljrf/x¿nfO{ h:tfsf To:t} p4/0f ug]{ k|j[lQ xfjL /x\of] . To;dfly kl5Nnf] ;dodf t lrlgof“ sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] cGwfg's/0fsf] k|j[lQ xfjL eP/ uof] . olt;Dd ls ;kmn 7flgPsf] cfGbf]ngx¿n] k"j{dfGotfx¿df kl/dfh{g / ljsf; u/]/ xfl;n u/]sf] ;kmntfaf6 7Ls 9ª\un] kf7 l;Sg] sfd;d]t ePg . ;DalGwt d'n'ssf] ljBdfg kl/l:yltdf cfwfl/t ljlzi6 cg'ejx¿nfO{ ;d]t …;fj{ef}dÚ dfGg] k|j[lQ ljsl;t eP/ uof] . cf–cfkm\gf] d'n'ssf] ljlzi6tfdf cfwfl/t /x]/ dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf; ug'{kg]{ s'/fsf] dxŒjnfO{ vf;} Wofg lbOPg . olt;Dd k|To]s s'/fsf] åGåfTds 9ª\un] cWoog / ljZn]if0f ug'{kb{5 eGg] dfS;{jfbL b[li6sf]0fnfO{ ;d]t cGt/f{li6«o cg'ejnfO{ u|x0f ug]{ ;Gbe{df cfTd;ft\ ul/Pg . dfS;{jfb cfkm}“df lj1fg ePsfn] k|of]usf qmddf unt 7flgPsf kIfx¿ kl/dfh{g x'G5g\, ul/G5 . t/, k|of]usf qmddf unt k|dfl0ft ePsf sltko kIfnfO{ ;d]t x6fp“bf …u}/dfS;{jfbLÚ cf/f]k nfUg] eo Toltv]/ Hofb} anzfnL lyof] . o; k|sf/sf] l:yltdf dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf;sf] s'/f cfkm}“df r'gf}tLk"0f{ sfo{ lyof] .

To;}n], hgg]tf dbg e08f/Ln] g]kfnsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngdf b]lvPsf] h8tf, cGwfg's/0f / ;ª\sL0f{tfnfO{ abNgsf nflu …l;4fGtsf] /ª v}/f] x'G5 / hLjgsf] /ª xl/of], efiffn] Jofs/0fnfO{ k5\ofp“b}g, Jofs/0fn] efiffnfO{ k5\ofpg afWo x'G5Ú h:tf v/f ljrf/x¿ k|s6 u/]/ dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf;sf] dfGotfnfO{ :yflkt ug]{ sf]l;; ug'{eof] . ;f]leot ;ª\3, rLg, leotgfd, sf]l/of, So'afnufotsf d'n'sx¿df ;DkGg qmflGtn] cjnDag u/]sf gof“ / l;h{gfTds ;f]rx¿nfO{ dxŒjsf ;fy cl3 ;fb}{ g]kfnL qmflGtsf] cfkm\g} df}lns af6f] agfpg'kg]{ s'/fdf pxf“n] hf]8 lbg'eof] . …zf:qLo /rgfsf] cGwfg's/0f u/]/ dfS;{jfbnfO{ vf]kfsf] eLd;]g agfpg vf]Hg]Ú k|j[lQsf] hgg]tf e08f/Ln] tLvf] cfnf]rgf ug'{eof] . o; cy{df dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf; g} hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] ljsf;sf] d'Vo cfwf/ xf] .

…g]skf -Pdfn]_ Zff:q / ;"qx¿sf nflu hLjgsf] alnbfg lbg] xf]Og, hLjgsf lglDt ;"q / zf:qx¿sf] /rgf ug]{ kf6L{ xf] . uNtL x'G5 ls eg]/ sfd} gyfNg] jf uNtL gxf];\ eg]/ zf:qdf eg]h:tf] dfq ug]{ / uNtL ePkl5 To;sf] lhDdf nufP/ cfkm" kG5g] kf6L{ xf]Og . sfd ug]{ cf“6 ug'{k5{, /rgfTds 9ª\un] sfd ug]{ z}nL ckgfpg' k5{ / uNtL eP ;Rofpg] tTk/tf / ;fx; b]vfpg'k5{ .Ú

– hgg]tf dbg e08f/L

;f]leot df]8]nsf] ;dfhjfbsf] c;kmntf M ;f]leot ;ª\3nufot k"jL{ o'/f]kdf Pskl5 csf]{ ub}{ ;dfhjfbL ;Qfx¿ c;kmn aGb} uO/x]sf ;dodf hgg]tf dbg e08f/Ln] cToGt cfTdljZjf;sf ;fy lgisif{ lgsfNg'ePsf] lyof]– …of] dfS;{jfbsf] c;kmntf xf]Og, ;f]leot df]8]nsf] ;dfhjfbsf] c;kmntf xf] .Ú ;f]leot df]8]nsf] ;dfhjfb o'4sfnLg cj:yfdf hlGdPsf] / o'4sfnLg ;dodf x'ls{Psf] lyof] . ljZjd} klxnf] of] ;dfhjfbL ;f]leot ;QfnfO{ ljZjo'4sf] cGTokl5 nf]stfGqLs/0f ul/g' kb{Yof] . ljZj k'“hLjfb;“usf] k|lt:kwf{df 9f]sf aGbsf] gLlt cjnDag ul/g', ;dfhjfbL cy{tGqsf] ljsf;sf ;Gbe{df >d l;h{gfTdstfsf] kIfnfO{ pk]Iff ul/g' / cfkm}“leqsf] nf]stfGqLs/0fsf] cefjdf zlQmsf] clt s]Gb|Ls/0f x'gfn] ;f]leot ;dfhjfb hgtfaf6 cnu–ynu eof] / hgc;Gt'li6sf] lg;fgf aGg k'Uof] . hgg]tf dbg e08f/Lsf] ljZn]if0f
lyof] M

…;dfhjfb lgdf{0fsf] k|lqmofdf lgoGq0f / ;Gt'ngsf] l:ylt sfod ug{ g;Sg', ;a} s'/fdf /fHosf] clts]lGb|t lgoGq0fsf] k|0ffnL sfod ug'{, pTkfbgsf k|To]s PsfOx¿df pQ/bfloTj ljsf; ug{ g;Sg', pTkfbsTj a9fpgsf lglDt k|f]T;fxg gx'g', gof“ gof“ k|ljlwsf] cg';Gwfg tyf ljsf; ug{ g;Sg', k'“hLjfb;“usf] k|lt:kwf{sf qmddf pTkGg x'“b} uPsf] gof“ kl/l:yltsf] d"Nofª\sg u/L /rgfTds 9ª\un] cl3 a9\g g;Sg', pTkfbg k|lqmofdf cGt/If]qLo k|lt:kwf{ ug]{ jftfj/0f l;h{gf ub}{ ;fwgx¿sf] kl/rfng ug]{ s'/fdf Wofg lbg g;Sg', ;d:t /fhsLo tyf cfly{s dfldnfdf ;d]t hgtfsf :jtGq OR5fx¿nfO{ cleJoQm x'g glbg', k|hftfGqLs/0f, sfg'gL /fh tyf kf6L{ Pjd\ /fHoaLrsf] ;DaGwsf] plrt Joj:yfkg gx'g' / cem /fHosf] s]Gb|Lo lgsfosf OR5fx¿nfO{ JolQm–JolQmsf] tx;Dd nu]/ anft\ :yflkt Pjd\ lgolGqt ug]{h:tf ljzfn gf]s/zfxLtGqsf clts]lGb|t lgoGq0f k|0ffnLn] ;f]leot ;dfhjfbsf] cfGtl/s hLjgnfO{ sdhf]/ agfof] . ;do 5“b} / 7Ls 9ª\un] o:tf sdhf]/Lx¿ x6fpg] sfd ePg .Ú

:jfefljs 5, hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] ljsf;df pQm 36gfsf] ulx/f] k|efj /x]sf] 5 .

dfS;{jfbL bz{gsf] ;xL k|of]u M hgtfsf] ax'bnLo hgjfb dfS;{jfbL bz{gdf cfwfl/t 5 . dfS;{jfbL bz{gsf ;Gbe{df :yflkt sltko dfGotfnfO{ ;d]t gof“ ;Gbe{df JofVof ug]{ / To;sf cfwf/df /fhgLlts ljrf/–l;4fGtnfO{ kl/isf/ ug]{ sf]l;; o;n] u/]sf] 5 . sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] ljsf;sf qmddf …¿k / ;f/aLrsf] cGt/;DaGwÚ / kl/jt{gsf] k|lqmofdf …lgif]wsf] lgif]w;DaGwL lgodsf] k|efj / e"ldsfÚsf ;Gbe{df /x“b} cfPsf] unt a'emfO, dfGotf / k|of]unfO{ :ki6 kfg]{ / ;Rofpg] sf]l;; ul/Psf] 5 . /, dfgj hfltn] ;Eotfsf] ljsf;sf qmddf cfh{g u/]sf hLjGt / d"Nojfg\ pknlAwx¿nfO{ k'/fgf] ;dfh Joj:yfsf] pkhsf ¿kdf lgif]w ug]{ / k"0f{tM c:jLsf/ ug]{ dfGotfnfO{ vl08t u/]sf] 5 .

hgg]tf dbg e08f/Lsf] dfGotf lyof]– …;dfh ljsf;sf qmddf dfgj hfltn] cfh{g u/]sf pknlAwx¿nfO{ ;j{xf/f >dhLjL ju{sf] d'lQm / ;d[l4sf nflu k|of]u ug{ ;lsG5 .Ú h;/L dfS;{n] x]u]nsf] åGåjfb / kmfo/afvsf] ef}ltsjfbsf] bz{g–l;4fGtdf /xg uPsf sdhf]/Lx¿nfO{ ;RofP/ åGåfTds ef}ltsjfb / P]ltxfl;s ef}ltsjfbsf] j}1flgs lrGtg k|0ffnLsf] ljsf; ug'{ eof], To;/L g} k'“hLkltju{n] cfkm\gf] ju{sf] ;]jf / :jfy{sf nflu k|of]u ub}{ cfPsf] dfgj hfltn] cfh{g u/]sf hLjGt / d"Nojfg pknlAwx¿nfO{ ;j{xf/f >dhLjL ju{sf] d'lQm / ;d[l4sf nflu k|of]u ug{ ;lsg] dfGotf cl3 ;fg'{eof] .

hgtfsf] ax'bnLo hgjfbn] /fHo;Qfsf] ¿k / ;f/sf] cGt/;DaGw / dxŒjsf af/]df gof“ b[li6sf]0f cl3 ;f/]sf] 5 . hgg]tf dbg e08f/L eGg'x'G5– …ax';ª\Vos hgtfsf] /fHo;Qf clwgfosjfbL /fHo;Qf xf]Og / x'g'x“'b}g .Ú o;n] ;j{xf/fju{sf] clwgfosTjsf] gfddf x'g] u/]sf] zlQmsf] clts]Gb|Ls/0fsf] cEof;nfO{ ;d]t abNg ;xof]u k'¥ofpg] 5 / ;f]leot df]8]nsf] ;dfhjfbn] h:tf] lgolt a]xf]g'{kg]{ b'Mvb cj:yfaf6 g]kfnsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngnfO{ hf]ufpg] 5 .

…xfdL b]V5f}“, åGåjfb sfn{ dfS;{sf] cfk\mgf] cfljisf/ lyPg, ef}ltsjfb klg dfS;{sf] cfk\mgf] cfljisf/ lyPg . x]u]nsf] åGåjfb / kmfo/afvsf] ef}ltsjfbaf6 l;s]/ ltgLx¿df /x]sf a]7Ls s'/fnfO{ x6fp“b} dfS;{–Pª\u]N;n] åGåfTds ef}ltsjfbnfO{ cl3 a9fpg' eof] . ;dfhjfb / ;fDojfb klg dfS;{–Pª\u]N;sf] cfk\mgf] cfljisf/ lyPg . t/, pxf“x¿n] To;df j}1flgs b[li6sf]0f yk]/ ljsf; ug'{eof] . olb xfd|f] cNkdth:t} ;f“3'/f] j[Qdf v'lDrP/ cfk\mgf] cfljisf/ dfq cl3 a9fpg] ;f]rn] dfS;{–Pª\u]N; nfu]sf] eP cfh dfS;{jfb xfd|f] xftdf x'g] lyPg .Ú

– hgg]tf dbg e08f/L

g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftf / ljlzi6tf M g]kfnL ;dfh x/]s lx;fan] ljljwtfo'Qm 5 . g]kfnL ;dfhsf] ljsf;sf cfkm\g}vfn] P]ltxfl;s ljz]iftf /x]sf 5g\ . PSsfO;f}“ ztfAbLdf cfP/ xfdLn] cjnDag ug{ uO/x]sf] ;ª\3Lo zf;gsf] cEof; cfheGbf @^ ;o jif{klxn] n'lDagLdf zfSo u0f/fHodf k|of]udf cfO;s]sf] lyof] . clxn] klg xfd|f] ;dfhsf sltko cflbjf;L hghfltx¿df ;fdflhs l/ltlylt a;fNg nf]stflGqs 9ª\un] cfkm\gf] cu'jf 5fGg] k|rng sfod} 5 . cfw'lgs g]kfnsf] ljsf;sf ;Gbe{df Pp6f sfnv08;Dd Pp6f dfGotf ;dfhdf xfjL x'g] / csf]{ sfnv08df csf]{ dfGotf xfjL x'g] cj:yf b]lvG5 . uf]vf{sf /fhf k[YjLgf/fo0f zfxn] g]kfnsf] ef}uf]lns PsLs/0fsf] cleofg ;'? u/]kl5 ;'uf}nL ;lGw gx'Gh]n;Dd g]kfnL ;dfhsf] d"n k|j[lQ b]zeQmk"0f{ cfGbf]ng lyof] . /fHosf] /Iff / ;Ldfsf] lj:tf/sf nflu x'g] o'4 / alnbfgx¿ g} Tolta]nfsf] ;dfhsf] uf}/jsf ljifo aGby] . ;'uf}nL ;lGwkl5 Tof] k|j[lQdf kl/jt{g cfof] . To;kl5sf lbgx¿df g]kfnL ;dfhsf] k|d'v k|j[lQ dfgjtfjfb / ;fdflhs ;'wf/ aGg k'Uof] . To; qmddf b]zsf ljleGg efux¿df ;fdflhs ;'wf/sf cfGbf]ngx¿ eP . lj=;+= !((& sf] ;lxbkj{kl5 g]kfnL ;dfhsf] k|d'v k|j[lQ k|hftflGqs cfGbf]ng aGg k'Uof] . clxn];Dd klg Tof] k|j[lQ hf/L 5 . o; k|sf/sf] l:yltdf juL{o tyf ;dflhs d'lQmsf nflu ;~rfng x'g] cfGbf]ng, k|hftfGqLs/0fsf] o; k|j[lQaf6 cnu /xg ;Qm}gYof] .

…s'g} klg b]zdf ;fdGtjfb–;fd|fHojfblj/f]wL qmflGt ;DkGg u/L :yflkt ul/Psf] gof“ Joj:yfsf] zf;g k|0ffnL PsbnLo x'G5 ls b'O{bnLo jf ax'bnLo x'G5 eGg] s'/f Toxf“sf] qmflGtsfnLg / To;kl5sf] ljlzi6 /fli6«o kl/l:yltn] lgwf{/0f ug]{ ljifo xf] . of], ;DalGwt b]zsf] ljz]if kl/l:yltdf cfwfl/t ljz]if gLltsf] ljifo xf] . xfdL lg/ª\s'ztf / lgb{nLotfjfbsf lj?4 bL3{sfnLg ;ª\3if{sf] Oltxf; ePsf] xfd|f] b]z ljBdfg ljz]iftfnfO{ ljZn]if0f u/]/ ax'bnLo k|0ffnL :yfkgf ug]{ s'/fdf b[9tfk"j{s plePsf 5f}“ .Ú

– hgg]tf dbg e08f/L

hgg]tf dbg e08f/Ln] g]kfnL ;dfhsf] of] ljz]iftf / k|j[lQnfO{ ulx/f] u/L cfTd;ft\ u/]/ g]kfnL qmflGtsf] cfkm\g} df}lns sfo{qmd x'g] s'/fdf hf]8 lbg'eof] / hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] gLlt tyf sfo{qmdsf] ljsf; ug'{eof] .

g]kfnsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngsf ljlzi6 cg'ej M g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] k|f/lDes r/0fdf g} sDo'lg:6 cfGbf]ng ljsf; ePsf] xf] . !((& ;fndf ;xfbt k|fKt ug'{x'g] uª\ufnfn sDo'lg:6 ljrf/wf/faf6 k|efljt x'g'x'GYof] . g]kfnsf] klxnf] dhb'/ cfGbf]ngsf g]tf dgdf]xg clwsf/L ef/tdf cWoog/t /x“bf g} Toxf“sf] sDo'lg:6 cfGbf]ngdf cfa4 eO;Sg' ePsf] lyof] . ))& ;fnsf] hgcfGbf]ngeGbf k"j{ g} sd/]8 k'iknfnsf] g]t[Tjdf @@ clk|n !($( df sDo'lg:6 kf6L{sf] :yfkgf ePsf] lyof] . kf6L{ :yfkgfnuQ} g]skfn] hxf“lgof“ /f0ff zf;gsf lj?4sf] ;z:q cfGbf]ngnfO{ cl3 a9fpgsf nflu dxŒjk"0f{ e"ldsf lgjf{x u/]sf] lyof] . oBlk, Tolta]nfsf] sfª\u|];L g]t[Tjsf] sDo'lg:6lj/f]wL lrGtgsf sf/0fn] e"ldsf v]Ng lgs} sl7g ePsf] lyof] . To;kl5sf lbgdf g]skfn] d'lQm ;]gfsf] ljb|f]xnfO{ ;fy lbPsf] gfddf k|ltaGwsf] ;dgf ug'{ k¥of] . nfdf] ;do;Dd e"ldut ¿kdf kf6L{dflysf] k|ltaGwsf lj?4df j}wflgstfsf nflu ;ª\3if{ ug'{ k¥of] . )!) ;fndf sf7df8f“}df ;DkGg klxnf] gu/ lgjf{rgdf ;xefuL eP/ g]skfn] klxnf] :yfg xfl;n u/]sf] lyof] . ))& ;fndf /fhf lqe'jgn] cfkm}“n] u/]sf] 3f]if0ffaf6 kl5 x6\g ;'? u/]kl5 g]skfn] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf kIfdf lg/Gt/ cfjfh p7fO/x\of] . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ c:jLsf/ ub}{ )!% ;fndf cfof]hgf ul/Psf] klxnf] ;+;bLo lgjf{rgdf gLltut c;xdlt sfod /fVb} sDo'lg:6 kf6L{ ;xefuL eof] / rf/ :yfgdf ljhoL eof] . )!& ;fnsf] kmf}hL sf08kl5 g]skfn] lg/ª\s'z /fhtGqsf lj?4 /fhgLlts :jtGqtfsf nflu lg/Gt/ ;ª\3if{ u¥of] . lg/ª\s'z k~rfotsf lj?4sf x/]s ;ª\3if{df g]kfnsf sDo'lg:6 / sDo'lg:6 ljrf/wf/faf6 k|efljt ljBfyL{x¿ cu|df]rf{df g} /x] . hgdt;ª\u|x / To;kl5sf lbgx¿df /fHo;Qfsf] tLj| bdgsf afah'b nf]stflGqs ultljlwnfO{ v'n]cfd ¿kdf cl3 a9fpg] s'/fdf sDo'lg:6x¿ cu|0fL /x] . kl5Nnf] ;dodf …hgkIfÚsf gfddf ul/Psf] k~rfotL r'gfjsf] pkof]u / /fli6«o k~rfotdf k'Ug ;kmn ePsf …hgkIfLoÚx¿sf] e"ldsf k|hftflGqs cfGbf]ngsf] ljsf;df dxŒjk"0f{ /x\of] .

log} cg'ejaf6 ;d[4 aGg k'u]sf g]kfnsf sDo'lg:6x¿n] )$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngdf ;+o'Qm jfddf]rf{ u7g u/]/ dxŒjk"0f{ e"ldsf v]n] . )$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf] ljsf;df tfTsflns g]skf -dfn]_ / To;sf dxf;lrj hgg]tf dbg e08f/Lsf] e"ldsf lgs} g} dxŒjk"0f{ /x]sf] lyof] . sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] k|hftflGqs wf/sf ¿kdf g]skf -Pdfn]_sf] ljsf; / g]kfnL qmflGtsf] sfo{qmdsf ¿kdf hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] ljsf;df g]kfnsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngsf oL cg'ejx¿sf] :jfefljs ¿kdf ulx/f] k|efj /x]sf] 5 .

%= hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf ljz]iftf

hgtfsf] ax'bnLo hgjfb g]kfnL qmflGtsf] df}lns sfo{qmd x'g'sf ;fy} ljZj sDo'lg:6 cfGbf]ngsf ;Gbe{df Pp6f gof“ wf/sf ¿kdf /x]sf sf/0fn] o;sf cfkm\g}vfn] ljz]iftfx¿ /x]sf 5g\ . k|d'v ljz]iftfx¿nfO{ lgDg ¿kdf pNn]v ug{ ;lsG5 M

n of], …gof“ hgjfbL sfo{qmdÚsf] ;f/tŒj af]s]sf] ;fdGtjfb–;fd|fHojfblj/f]wL k'“hLjfbL hgjfbL u0ftGqfTds sfo{qmd xf] . ljrf/, ;ª\u7g / ;ª\3if{sf If]qdf ;d]t o; sfo{qmdn] gof“ dfGotf cl3 ;f/]sf] 5, h'g k|d'v gLlt tyf l;4fGtx¿df cGt/lglxt 5 . o; cy{df hgtfsf] ax'bnLo hgjfb sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] k|hftfGqLs/0fsf] gjLg dfGotf xf] . t;y{, of] g]kfnL ;+:s/0fsf] dfS;{jfb klg xf] .

n of] sfo{qmdn] ;dfhsf] ljsf;sf ljleGg P]ltxfl;s r/0fdf dfgj hfltn] cfh{g u/]sf hLjGt / d"Nojfg pknlAwx¿nfO{ pTkLl8t ju{, ;d'bfo / ;du| dfgj hfltsf] d'lQm / ;d[l4sf nflu k|of]u ug{ ;lsg] gof“ dfGotf cl3 ;f/]sf] 5 . pbfx/0fsf nflu hgtfsf] ax'bnLo hgjfbn] k“'hLjfbL k|hftGqsf] ljz]iftfsf ¿kdf :yflkt sltko dfGotfx¿nfO{ dfgj hfltsf] pknlAwsf ¿kdf u|x0f u/L ;j{xf/f >dhLjL ju{sf] d'lQm / ;d[l4sf nflu k|of]u ug{ ;lsg] dfGotfsf] ljsf; u/]sf] 5 . of] dfS;{n] x]u]nsf] åGåjfb / kmfo/afvsf] ef}ltsjfbaf6 l;s]/ åGåfTds ef}ltsjfbsf] ljsf; u/]h:t} cToGt dxŒjk"0f{ sfd xf] .

n of] sfo{qmd, dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf;sf] dfGotfdf cfwfl/t 5 . …h8;"qjfb / lj;h{gjfbsf] lj/f]w u/f}“, dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u u/f}“Ú eGg] pb\3f]ifsf ;fy o; sfo{qmdsf] ljsf; ePsf] xf] . dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf;sf ;Gbe{df hgg]tf dbg e08f/Ln] eGg' ePsf] 5– …sfd ug]{ cf“6 ug'{k5{, /rgfTds 9ª\un] sfd ug]{ z}nL ckgfpg' k5{ / uNtL eP ;Rofpg] tTk/tf / ;fx; b]vfpg' k5{ .Ú hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] sfo{qmd o:t} ;fx;sf] kl/0ffd xf] .Ú

n of] sfo{qmdn] dfgj ;dfhsf] kl/jt{g, ljsf; / cu|ultsf nflu ;dflhs lgoGq0f / ;Gt'ngsf] l;4fGtnfO{ cfTd;ft\ u/]sf] 5 . kf6L{ lgdf{0f, g]t[Tjsf] ljsf; / qmflGtdf ;d]t o;n] hgtfsf] ;r]tg e"ldsfnfO{ :yflkt ug{ vf]h]sf] 5 . o;n] zflGtk"0f{ ;ª\3if{sf ofjt\ ¿k / tl/sfnfO{ k|of]u ub}{ anft\ kl/jt{gnfO{ ;xh agfpg rfx]sf] 5 . qmflGtk"j{ dfq xf]Og, qmflGtkl5sf] cj:yfdf ;d]t o;n] cu|ufdL ;'wf/ / cfd"n kl/jt{gnfO{ ;dlGjt 9ª\un] cl3 a9fpg vf]h]sf] 5 . of] sfo{qmdn] åGåjfbsf] clgjfo{tf / ;j{JofkstfnfO{ ;}4flGts ¿kdf :jLsfg]{ dfq xf]Og, Jofjxfl/s ¿kdf ;d]t k|of]u ug{ vf]h]sf] 5 .

n of] sfo{qmdn] hgtf g} zlQmsf ;|f]t x'g\, /fHo Joj:yfsf] ;f/ g} hgtf / /fi6«sf] lxt Pjd\ sNof0f xf] eGg] dfGotfsf cfwf/df /fHo;QfnfO{ k|hftflGqs 9ª\un] ;ª\ul7t / kl/rflnt ug{ rfx]sf] 5 . o;n] ;a} vfn] ljz]ifflwsf/nfO{ cGTo ub}{ ju{, JolQm, kf6L{ / ;+:yf ;a}nfO{ ;+ljwfgsf] cwLg:y /fVg] / sfg'gsf] zf;g ;~rfng ul/g'kg]{ dfGotfnfO{ cjnDag u/]sf] 5 . To;sf cfwf/df k|lt:kwf{ / kxnsbdLsf] k|0ffnLnfO{ :yflkt ug{ rfx]sf] 5 . hahn] zlQmsf] clt s]Gb|Ls/0fnfO{ c:jLsf/ ub}{ zlQm k[ysLs/0f / ljs]Gb|Ls/0fsf] l;4fGtnfO{ cjnDjg u/]sf] 5 . /fhtGqsf] cGTokl5 ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGqnfO{ ;+j}wflgs / sfg'gL ¿kdf :yflkt ug]{ k|lqmof cl3 a9\g nflu/x]sf] cj:yfdf o; s'/fsf] ;RrfOnfO{ ulx/f] u/L cfTd;ft\ ul/g'kb{5 .

n of] sfo{qmdn] b]z, sfn, kl/l:ylt cg'¿k :yflkt d"No / dfGotfx¿ ablnG5g\ / kl/dflh{t x'G5g\ eGg] dfGotfsf cfwf/df g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftf Pjd\ ljlzi7tfnfO{ cl3 a9fpg vf]h]sf] 5 . o;n] lgif]wsf] lgif]w;DaGwL cjwf/0ffnfO{ ulx/fOsf ;fy cfTd;ft\ ub}{ ultzLn j:t'sf] ktgzLn kIfnfO{ 5f]8]/ ;'l:y/ kIfnfO{ sfod /fVb} ultzLn / ljsf;jfg kIfnfO{ cl3 a9fpg] ;Gt'ngsf/L dfGotf cl3 ;f/]sf] 5 . jt{dfg ;Gbe{df ;ª\3Lotf / ;dfj]zLsf] gLltsf] cf}lrTo / k|f;ª\lustfnfO{ klg o;} kl/k|]Iodf x]l/g'kb{5 .

n o; sfo{qmdn] ljZj kl/l:ylt cg'¿k sDo'lg:6 cfGbf]ngnfO{ /fli6«o :jfwLgtf / ;fdflhs d'lQm cfGbf]ng;“u uf“;]/ cl3 a9fpg rfx]sf] 5 . /fi6«jfb, dfgjtfjfb / hgjfbnfO{ g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftf / ljlzi7tf cg'¿k cl3 a9fpg rfx]sf] 5 . hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] sfo{qmdn] cl3 ;f/]sf gLlt tyf l;4fGtx¿;DaGwL dfGotfx¿ ;ª\qmd0fsfnLg g]kfnL /fhgLltsf ;Gbe{df cem a9L ;fGble{s aGg k'u]sf 5g\ .

rf}w yk ljz]iftfx¿

– ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf .

– ax'njfbL v'nf ;dfh .

– zlQm k[ysLs/0f .

– dfgj clwsf/sf] /Iff .

– ax'bnLo k|lt:kwf{sf] k|0ffnL .

– cfjlws lgjf{rg .

– ax'dtsf] ;/sf/, cNkdtsf] k|ltkIf .

– sfg'gsf] zf;g .

– hgtfsf] hgjfbL Joj:yfsf] ;'b[9Ls/0f .

– ljb]zL k'“hL / k|ljlw .

– Ifltk"lt{ .

– /fli6«o lxt cg'¿ksf] ljb]z gLlt .

– g]t[Tj / clwgfosTj .

– hgtfsf] ax'bnLo hgjfb .

^= hgtfsf] ax'bnLo hgjfbL qmflGtsf] l;4fGt

pTkfbs zlQm / pTkfbg ;DaGwaLrsf] cGt/lj/f]waf6 qmflGtsf] hGd x'G5 / qmflGtn] pTkfbs zlQmsf] ljsf;sf] :t/ cg'¿ksf] k|ultzLn pTkfbg ;DaGw sfod ub{5 . ;fdfGotof qmflGt;DaGwL cfdcjwf/0ff oxL xf] . ;fdGtjfbsf lj?4df o'/f]k / cd]l/sfdf k'“hLkltju{sf] g]t[Tjdf qmflGt ;DkGg eP/ k“'hLjfbsf] :yfkgf eof] . t/, >ddflysf] k'“hLklt ju{sf] lgd{d zf]if0f / >dhLjL hgtfdfly k'“hLjfbL ;Qfsf] lje]b / pTkL8gn] k“'hLjfblj?4sf] dfS;{jfbL lrGtg / qmflGtsf] gof“ l;4fGt hGd eof] . !(!& sf] ;f]leot ?;df ;DkGg ePsf] klxnf] ;dfhjfbL qmflGtsf] ;kmntfn] k'/fgf] vfn] k'“hLjfbL qmflGtsf 7fp“df ;fd|fHojfbsf lj?4sf] ;j{xf/f qmflGtsf] gof“ o'usf] yfngL ul/lbof] . ljZj zlQm ;Gt'ngdf cfPsf] x]/km]/ / kl/jt{g;d]tn] k5f}6] d'n'sx¿df ;d]t qmflGtsf] gof“ l;4fGtsf] ljsf; ckl/xfo{ aGb} uof] .

qmdzM


hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf cfwf/x¿

/fh]Gb| uf}td

;dfhdf ax'ntf 5, hLjgdf ax'ntf 5, k|s[ltdf ax'ntf 5, ax'ntflagf åGå x'“b}g / åGålagf k|ult jf ljsf; x'“b}g . ljsf; / cu|ultsf nflu k|s[ltaf6 k|lt:kwf{ ;'? x'G5 . /, k|lt:kwf{ eg]sf] ax'ntfdf g} x'g] s'/f xf] . k|lt:kwf{af6 g} >]i7tf xfl;n x'G5 . k|s[lt, hLjg / ;dfhsf] of] åGåfTds ;To /fhgLltdf klg nfu" x'G5 eGg'x'g] hgg]tf dbg e08f/Ln] g]kfnL ;dfhdf /x]sf ju{x¿sf] jf:tljs cGt/;DaGw / lj/f]wsf] ljBdfg :j¿knfO{ b[li6ut u/L ;dfhdf ju{x¿ /x];Dd ljBdfg ju{x¿sf leGgfleGg} /fhgLlts :jfy{ x'g' :jfefljs xf] . /, juL{o ;dfhdf juL{o b[li6sf]0f / /fhgLltx¿ x'G5g\ Pjd\ Pp6} ju{df klg /fhgLltdf ljljwtf / dte]b x'g;S5 eGg] lgisif{ lgsfNg'eof] . oxL lgisif{sf] 7f]; cleJolQm xf]– hgtfsf] ax'bnLo hgjfb .

kf6L{sf] rf}yf] /fli6«o dxflwj]zgåf/f kfl/t g]kfnL qmflGtsf] sfo{qmddf /fHo;Qf ;~rfngdf ax'bnLo k|lt:kwf{sf] cfjZostfsf] j}rfl/s jLhf/f]k0f u/L of] ;}4flGts cjwf/0ff k|:t't ePkl5 kf6L{sf] kf“rf}“ /fli6«o dxflwj]zgåf/f hahn] sfo{qmdsf] ¿k lnof] . /, 5}6f}“ /fli6«o dxflwj]zgaf6 g]kfnL qmflGtsf] df}lns l;4fGtsf ¿kdf :jLsf/ u/]kl5 cfh hah g]kfnL qmflGtsf] sfo{qmd / df}lns l;4fGtsf ¿kdf g]kfnL ;dfhdf :yflkt 5 . of] dfS;{jfbsf gfddf c“ufNg] u/]sf k'/fgf dfGotf / sfo{z}nLx¿sf] ljkmntfkl5 g]kfnsf] gof“ kl/l:yltsf] dfu cg'¿k dfS;{jfb–n]lggjfbsf] k'gMJofVof lyof] . of] dfS;{jfbnfO{ ;dsfnLg kl/l:yltdf k'gMkl/eflift ug'{kg]{ cfjZostfsf] tLj| cg'e"ltaf6 hGd]sf] gjLg lrGtg xf] . …l;4fGtsf nflu hLjg xf]Og, hLjgsf nflu l;4fGtÚ x'g'k5{ eGg'x'g] hgg]tf dbg e08f/Ln] dfS;{jfb / n]lggjfbsf cfwf/e"t s'/fx¿sf] dfu{bz{gdf dfS;{jfbsf] l;h{gfTdstfdf hf]8 lbg'eof] .

g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngnfO{ d'n'ssf] k|hftflGqs cfGbf]ng;“u uf“:g'k5{ . sDo'lg:6 cfGbf]ngnfO{ k|hftflGqs cfGbf]ngaf6 k[ys\ /fVg ;lsGg . k|hftflGqs cfGbf]ng;“u guf“;Lsg d'n'ssf] sDo'lg:6 cfGbf]ng cufl8 a9\g ;Sb}g eGb} hgg]tf e08f/Ln] sDo'lg:6 cfGbf]ngleq /x]sf] h8tfnfO{ tf]8]/ zf:qLo dfS;{jfbL /rgfx¿leq l;h{gfTdstf vf]Hg'eof] / eGg'eof]– …h8;"qjfb / lj;h{gjfbsf] lj/f]w u/f}“ / dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u u/f}“ .Ú oxL qmddf ljsl;t ePsf] ljZjsf] kl/jlt{t l:ylt, ;dfhsf] ljsf;qmd, sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] k|hftfGqLs/0f / g]kfnsf] kl/jlt{t gof“ kl/l:yltsf] dfucg'¿k hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] k|fb'ef{j eof] .

g]skf -Pdfn]_sf] /fhgLlts sfo{qmd / g]kfnL qmflGtsf] df}lns l;4fGt eg]sf] hgtfsf] ax'bnLo hgjfb xf] . of] ax'bnLo k|lt:kwf{ ePsf] /fhgLlts zf;g k|0ffnL;lxtsf] hgjfbL /fHo;Qf xf] . d'n'ssf] ljBdfg ;fdflhs–cfly{s Joj:yfsf] ¿kfGt/0fsf nflu qmflGtsf/L ljsNksf ¿kdf cl3 ;fl/Psf] hgtfsf] ax'bnLo hgjfbL sfo{qmddf cfly{s, /fhgLlts, ;fdflhs / ;f+:s[lts kIfsf ;fy} /fHoJoj:yfsf ljljw kIfx¿nfO{ ;d]l6Psf] 5 . o;df ax'bnLo k|lt:kwf{sf] /fhgLlts k|0ffnL;d]tsf df}lns ljz]iftf ;dfj]z ul/Psf 5g\ . of] ;fdGtjfb tyf ;fd|fHojfblj/f]wL sfo{qmd xf] . of] k'“hLklt ju{sf] clwgfosTj ePsf] Joj:yf xf]Og, hgtfsf] hgjfbL clwgfosTj ePsf] Joj:yf xf] .

@)$^ ;fndf ;DkGg g]skfsf] rf}yf] dxflwj]zgn] hgjfbL Joj:yfsf] :yfkgfkl5 klg bnsf] :jtGqtfsf] cjwf/0ffnfO{ cf}krfl/s ¿kdf :jLsf/ u¥of] . ax'ntf;lxtsf] gof“ hgjfbL k|0ffnLsf] sfo{qmd cufl8 ;f¥of] . /, hah ToxL ax'bnLo k|lt:kwf{ ePsf] /fhgLlts zf;g k|0ffnL;lxtsf] hgjfbL /fHo;Qf xf] . hgtfsf] ax'bnLo hgjfb, b]zsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngdf k|s6 eO/x]sf] ;ª\sL0f{, s§/kGyL, b':;fxl;s, gSsnjfbL pu|jfdkGyL cfTd;dk{0fjfbL / blIf0fkGyL cj;/jfbL k|j[lQlj?4 k|:t't dfS;{jfb tyf n]lggjfbsf] g]kfnL df}lnstfdf cfwfl/t l;h{gfTds k|of]u xf] . t;y{ klg of] l;4fGtsf s]xL bfz{lgs cfwf/x¿ 5g\ . hgtfsf] ax'bnLo hgjfbn] klxnf]rf]l6 qmflGtkl5 klg ;dfh Joj:yfdf x'g] åGånfO{ / To;sf] ax'njfbL rl/qnfO{ cf}krfl/s dfGotf k|bfg u/]sf] 5 . ;dfhdf x'g] zq'jt\ / ldqjt\ cGt/lj/f]wx¿ 5'6\ofPsf] 5 / zq'jt\ cGt/lj/f]wnfO{ klg ;+ljwfgdfkm{t g} tx nufpg] jf cfjZos k/] /fHosf] an k|of]u ug]{ / ;dfwfg vf]Hg] / ldqjt\ cGt/lj/f]wx¿nfO{ :jfefljs ¿kdf rNg lbg] / k|lt:kwf{ x'g lbg] s'/f hahsf] d'Vo s'/f xf] . o;n] hgtfsf] ;jf]{Rrtf / hgtfsf] ;fj{ef}d;Qfsf] ;Ddfg u/]sf] 5 . hah hgjfbL /fHoJoj:yfnfO{ k|hftfGqLs/0f ug]{, ax'bnLo k|lt:kwf{sf] Uof/]G6L ug]{ / sDo'lg:6 kf6L{n] s'g} klg axfgfdf clgjf{lrt ;Qf rnfpg gkfpg] s'/fsf] Uof/]G6L u/]sf] 5 . o;sf cnfjf hgtfn] hgjfbL ;dfhsf åGåsf ;jfndf, hgjfbL /fHosf] ;f/ cg'¿ksf] ax'bnLo k|lt:kwf{sf] ;jfnh:tf ljifodf cfkm\gf bfz{lgs ;f]rx¿ cufl8 ;f/]sf] 5, h;nfO{ lgDgfg';f/ ;"qa4 ul/Psf] 5 M

-s_ hahn] b]zsf] ljlzi6 kl/l:ylt cg';f/sf] qmflGtsf] df}lns l;4fGtsf] lg¿k0f u/]sf] 5 .

-v_ sDo'lg:6 cfGbf]ngnfO{ oxf“sf] k|hftflGqs cfGbf]ng;“u ljlwjt\ ¿kdf ;+:yfut u/]sf] 5 .

-u_ hgjfbL Joj:yfleqsf cGt/lj/f]wx¿nfO{ cf}krfl/s dfGotf k|bfg u/]sf] 5 .

-3_ ax'njfbsf] kIfkf]if0f u/]sf] 5 .

-ª_ hgtfsf] ;fj{ef}d;Qfsf] pRr sb/ u/]sf] 5 .

-r_ o;n] dfS;{jfbsf] /Iff / ljsf; ug]{ sfddf of]ubfg u/]sf] 5 .

-5_ hahn] clwgfosTj / /fHo;Qfsf] k'/fgf] Joj:yfnfO{ k'gMJofVof u/]sf] 5 . hahsf] d"n bfz{lgs cfwf/x¿ log} x'g\ .

hgtfsf] ax'bnLo hgjfb g]kfnL ;dfhdf ;~rflnt /fli6«otf / ;fdflhs Gofosf cfGbf]ngx¿, k|hftflGqs cfGbf]ng, g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ng tyf cfkm\g} kf6L{leq ;~rflnt ljrf/wf/fTds sfd, kf6L{sf] k|hftfGqLs/0fsf lglDt rflnPsf k|oTg / cGt/f{li6«o sDo'lg:6 tyf ;dfhjfbL cfGbf]ngsf cg'ejx¿sf] ljZn]if0fdf cfwfl/t 5 . of] dfS;{jfbnfO{ g]kfnL ;dfhdf l;h{gfTds 9ª\un] k|of]u ug]{ qmddf ljsl;t ePsf] df}lns l;4fGt xf] . o;sf cfºg} ;}4flGts tyf j}rfl/s cfwf/x¿ 5g\ . ltgnfO{ o;/L k|:t't ul/Psf] 5 .

-s_ o;n] dfS;{jfb, n]lggjfb / hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ g]kfnL qmflGtsf] dfu{bz{s l;4fGtsf ¿kdf :jLsf/ u/]sf] 5 .

-v_ o;n] cfºgf] 5'§} klxrfgsf ;fy k5f}6] d'n'sx¿sf] dfS;{jfbL k4ltsf cfwf/df ljZn]if0f cufl8 ;fb}{ ;DalGwt b]zsf] 7f]; l:ylt cg'¿k cfwf/e"t ;fdflhs rl/qsf] lg¿k0f u/]sf] 5 .

-u_ o;n] qmflGtsf] nIosf] ¿kdf ;fdGtjfb, bnfn gf]s/zfxL k'“hLjfb / ;fd|fHojfbdfly k|xf/ s]lGb|t ug]{ / To;sf] pGd"ng ug]{ s'/fnfO{ :ki6 u/]sf] 5 .

-3_ ;fdflhs d'lQm / /fli6«o :jfwLgtf xfl;n ug'{ o;sf] csf]{ nIo xf] .

-ª_ qmflGtsf] g]t[TjbfoL ju{ / zlQmsf ¿kdf ;j{xf/f >dhLjL ju{ / To;sf] dfS;{jfb– n]lggjfbsf] dfu{bz{gdf rNg] /fhgLlts kf6L{åf/f g]t[Tjsf] cleef/f axg u/L tbg'¿k ljsf; ug]{ s'/f :ki6 ul/Psf] 5 .

-r_ qmflGtsf] cfwf/e"t tyf lg0ff{os zlQmsf ¿kdf dhb'/, ls;fgx¿ / b[9 ;xof]uLsf ¿kdf lgDg k'“hLklt ju{sf cGo txx¿sf] e"ldsf Pjd\ dWod ju{ / /fli6«o k'“hLklt / wgL ls;fgx¿sf] bf]xf]/f] e"ldsf rl/qsf afah'b ;xof]uL e"ldsf :jLsf/ / pQm juL{o e"ldsfs} cfwf/df ;DalGwt ju{x¿nfO{ k|ltlglwTj ug]{ /fhgLlts, ;fdflhs jf juL{o ;ª\3x¿;“u ;DaGw lgwf{/0f ug]{ s'/f :ki6 ul/Psf] 5 .

-5_ hgtfsf] ax'bnLo hgjfbL qmflGtåf/f k'“hLklt ju{sf] clwgfosTj ePsf] k'“hLjfbL /fHo xf]Og / ;j{xf/f >dhLjL ju{sf] clwgfosTj ePsf] ;dfhjfbL /fHo klg xf]Og, ;fdGtjfb, ;fd|fHojfblj/f]wL ljleGg ju{, txsf cfdhgtfsf] ;+o'Qm hgjfbL clwgfosTj ePsf] t];|f] vfnsf] /fHo;Qfsf] :yfkgf ug'{kg]{ s'/f :ki6 ul/Psf] 5 .

-h_ o;df jt{dfg o'usf] gof“ qmflGt k'/fgf] o'usf] k'“hLjfbL hgjfbL qmflGth:tf] xf]Og / ;j{xf/f ;dfhjfbL qmflGt klg xf]Og, ;fd|fHojfb / ;j{xf/f qmflGtsf] gof“ o'udf ul/g] gof“ vfnsf] k'“hLjfbL hgjfbL qmflGtsf ¿kdf qmflGtsf] rl/q :jLsf/ ul/Psf] 5 .

-em_ ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbsf] zf]if0f, pTkL8gsf cfwf/x¿ ;dfKt kf/]/ pTkfbs zlQmx¿nfO{ zf]if0faf6 d'Qm ub}{ cfly{s If]qdf lghL xf]Og . ;/sf/sf] k|wfg e"ldsfsf cfwf/df Psflwsf/ k'“hLjfbnfO{ ;dfKt ub}{ k'“hLnfO{ lgolGqt ¿kdf ljsf; ug]{ s'/fnfO{ p7fPsf] 5 .

-`_ cy{tGqdf /x]sf] /fhsLo If]qsf] e"ldsfnfO{ plrt 9ª\un] j[l4 ub}{ ;dfhjfbdf ;ª\qmd0f ug]{ ef}lts tyf ;f+:s[lts tof/Lsf af/]df :ki6 ul/Psf] 5 .

-6_ ju{;ª\3if{nfO{ cfwf/ agfP/ ;fdGtjfb / ;fd|fHojfblj/f]wL cfdhgtfsf] qmflGtsf/L ;ª\3if{dfkm{t qmflGtsf] ljho ug]{ af6f] lng' cfd¿kdf gof“ qmflGtsf l;4fGt x'g\ .

pTkfbs zlQm / pTkfbg ;DaGwaLrsf] cGt/lj/f]waf6 qmflGtsf] hGd x'G5 / qmflGtn] pTkfbg zlQmsf] ljsf;sf] :t/ cg'¿ksf] k|ultzLn pTkfbg ;DaGw sfod u5{ . ;fdfGotof qmflGt;DaGwL dfS;{jfbsf] cfdwf/0ff oxL xf] egL hgg]tf dbg e08f/Ln] l;4fGt;DaGwL cfºgf] b[li6sf]0f cufl8 ;fg'{ePsf] lyof], h'g s'/f cfh klg TolQs} ;fGble{s / pkof]uL /x]sf] 5 / hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] ;}4flGts / j}rfl/s cfwf/ klg oxL g} xf] .

hgtfsf] ax'bnLo hgjfb ;fdGtjfb, bnfn, gf]s/zfxL k'“hLjfb / ;fd|fHojfblj/f]wL sfo{qmd xf] . of] g]kfnL df}lnstfdf cfwfl/t qmflGtsf] sfo{qmd xf] . hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ g]kfnL qmflGtsf] df}lns sfo{qmd / l;4fGtsf ¿kdf :jLsf/ ul/Psf] 5 . hgg]tf dbg e08f/Lsf] g]t[Tjdf )$( df3 dlxgfdf ;DkGg kf6L{sf] kf“rf}“ /fli6«o dxflwj]zgaf6 xfdLn] hgtfsf] ax'bnLo hgjfbL sfo{qmdnfO{ g]kfnL qmflGtsf] df}lns sfo{qmdsf ¿kdf :jLsf/ u¥of}“ . …h8;"qjfb / lj;h{gjfbsf] lj/f]w u/f}“, dfS;{jfbsf] l;h{gfTds k|of]u / ljsf; u/f}“Ú eGg] d"n gf/fsf ;fy xfdLn] ;dfhjfb jf ;fDojfbnfO{ clwstd nIosf ¿kdf / Go"gtd sfo{qmdsf ¿kdf hahnfO{ cufl8 ;f/]sf xf}“ . To;} u/L )%$ df3df ;DkGg kf6L{sf] 5}6f}“ /fli6«o dxflwj]zgaf6 hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ g]kfnL qmflGtsf] df}lns l;4fGtsf ¿kdf :jLsf/ ug]{ 7x/ u¥of] / kf6L{sf] kf“rf}“ / 5}6f}“ /fli6«o dxflwj]zgotfsf cEof; / cg'ejsf cfwf/ / k[i7e"lddf )%( ;fndf cfof]lht kf6L{sf] ;ftf}“ /fli6«o dxflwj]zgn] hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ g]kfnL qmflGtsf] df}lns sfo{qmd / l;4fGtsf ¿kdf k'gMk'li6 ub}{ To;af6 lgb]{lzt eO/xg] k|lta4tf JoQm u/]sf] 5 . d'n'ssf] ljBdfg ;fdflhs, cfly{s cj:yfsf] ¿kfGt/0fsf nflu qmflGtsf/L ljsNksf ¿kdf cl3 ;fl/Psf] hgtfsf] ax'bnLo hgjfbL sfo{qmddf cfly{s, /fhgLlts, ;fdflhs, ;f+:s[lts kIfsf ;fy} To;df ax'bnLo k|lt:kwf{sf] /fhgLlts k|0ffnL;d]tsf df}lns k|s[ltsf ljz]iftf ;dfj]z ul/Psf 5g\ . h'g lgDgadf]lhd /x]sf 5g\ . /, cfhsf r'gf}tL / xf“sx¿nfO{ ;dfwfg ug]{ yk s]xL ljz]iftfx¿nfO{ ;d]t ;dfj]z ug'{ ;do ;fGble{s x'G5 .

-s_ ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf M ;+ljwfg b]zsf] d"n sfg'g xf] / b]zsf] ;Dk"0f{ /fhgLlt, cfly{s lqmofsnfkx¿ / ju{sf] e"ldsf Pjd\ cGt/;aGwx¿sf] JofVof ug]{ b:tfj]h xf] . s'g} klg ju{, JolQm, ;+:yf jf kf6L{ ljz]if ;+ljwfgeGbf dfly /xGg . qmflGtsf/L ;Qf, hgtfsf] ;Qf klg ljwfgljxLg x'g'x'Gg . ;dfhsf] lg/Gt/ k|ultnfO{ ;+ljwfgn] lgsf; lbg'k5{ / ;+ljwfg ;jf]{Rr x'g'k5{ .

-v_ ax'njfbL v'nf ;dfh M of] hahsf] bf];|f] ljz]iftf xf], hah ax'njfb / v'nf ;dfhsf] kIfdf 5 . k|To]s JolQmnfO{ hgtf / /fi6«sf lglDt ;f]Rg] / af]Ng] tyf cleJolQm ug]{ :jtGqtf lbg'kg]{ s'/fdf hahn] :ki6 u/]sf] 5 .

-u_ zlQm k[ysLs/0fsf] l;4fGt M JolQm jf s'g} klg ;+:yfsf] xftdf zlQmsf] clt ljs]Gb|Ls/0f x'g'x'“b}g— . /fHo / kf6L{sf] aLrsf] leGgtf / cGt/;DaGwnfO{ 7Ls 9ª\un] ;~rfng ul/g'k5{ . /fHosf clwsf/nfO{ k|of]u ug]{ s]Gb|df k[ys\ lgsfox¿ x'g'k5{ .

-3_ dfgj clwsf/sf] /Iff M hahn] dfgj clwsf/sf] /IffnfO{ Pp6f dxŒjk"0f{ tŒjsf ¿kdf ;dfj]z u/]sf] 5 .

-ª_ ax'bnLo k|lt:kwf{sf] k|0ffnL M ax'bnLo k|lt:kwf{sf] k|0ffnL ;ª\ul7t ¿kdf ljrf/, sfo{qmd / gLltx¿sf cfwf/df kf6L{x¿aLr k|lt:kwf{ ug{ kfpg] / hgtfsf] lg0f{o ;jf]{kl/ x'g] k|0ffnL xf] . of] k|0ffnLnfO{ Pp6f lg0ff{os dxŒjsf ¿kdf hahn] cfºgf] sfo{qmddf ;dfj]z u/]sf] 5 .

-r_ cfjlws lgjf{rg M hgtfn] g} klg Psk6s u/]sf lg0f{o ;w}“sf lglDt zfZjt x'g ;Sb}gg\ . To;sf/0f ax'bnLotfsf cfwf/df cfjlws lgjf{rg ug]{ k|0ffnL o;sf] csf]{ dxŒjk"0f{ ljz]iftf xf] .

-5_ ax'dtsf] ;/sf/ / cNkdtsf] ljkIf M ax'bnLo k4ltsf] Pp6f d"ntŒj ;ª\ul7t k|ltkwf{ xf] eg] csf]{ d"n tŒj ax'dtsf] ;/sf/ / cNkdtsf] ljkIf x'g] ;+j}wflgs Joj:yf xf] .

-h_ sfg'gsf] zf;g M s'g} klg JolQmdfly sfg'g cg';f/ clwsf/ k|fKt lgsfosf] cf}krfl/s lg0f{oaf6 dfq bl08t ug{ ;lsg], ;/sf/ / zlQm xftdf ePsf] s'g} klg lgsfo jf JolQmn] :j]R5frf/L 9ª\un] ug{ gkfpg] Joj:yf ul/Psf] 5 .

-em_ hgtfsf] hgjfbL Joj:yfsf] ;'b[9Ls/0f M s'g} l;4fGt cfu|x jf cg'lrt 9ª\un] s'g} klg gof“ Joj:yfnfO{ ;'b[9 ug{ ;lsGg . To;sf nflu ;do rflxG5, hgtfsf] hgjfbL ;Qfn] klg d"ne"t ¿kdf tLgj6f ljz]if cjlw kf/ ug'{k5{ M

klxnf] M k'/fgf] Joj:yfsf zf]if0f–pTkL8gsf cjz]ifx¿ ;a} If]qaf6 cGTo ug]{ sfddf s]lGb|t eP/ nfUg] cjlw .

bf];|f] M gof“ pTkfbg ;DaGwsf cfwf/df ;dfhdf ;a} If]qdf ef}lts / ;f+:s[lts b'j} lx;fan] ljsf; ug]{ s'/fdf s]lGb|t eP/ nfUg] cjlw . /,

t];|f] M ;dfhjfbdf ;ª\qmd0fsf lglDt s]lGb|t eP/ ef}lts tyf ;f+:s[lts tof/L ug]{ cjlw .

t/, o;f] ul//x“bf klg xfdL gof“ hgjfbL Joj:yfdf klg ax'bnLo k4lt ckgfpg k|lta4 5f}“ .

-`_ ljb]zL k'“hL / k|ljlw M /fli6«o lxtnfO{ Vofndf /fv]/ ljb]zL k'“hL / k|ljlwsf] nufgL ;+/If0f / pkof]u ug]{ gLlt lnOg]5 . kl/jlt{t cj:yfdf 9f]sf aGb u/]/ ;Dej 5}g .

-6_ g]t[Tj / clwgfosTj M qmflGt ;DkGg ug{ ;j{xf/f >dhLjL ju{sf] dfS;{jfbL–n]lggjfbL kf6L{sf] g]t[Tj clgjfo{ 5 t/ Tof] ;ª\3if{, ;]jf, kxnsbdL / k|lt:kwf{af6 dfq xftdf lng'k5{ . ;fdGtjfb / ;fd|fHojfb ;fdflhs d'lQm / /fi6«n] :jfwLgtf k|fKt ug]{ cfGbf]ngsf] dfu{bz{s l;4fGt dfS;{jfb–n]lggjfb xf] . o; qmflGtsf] g]t[Tj klg ;j{xf/f >dhLjL ju{n] dfq ug{ ;S5 .

-7_ Ifltk"lt{ M ;fdGtL zf]if0f, ;fdGtL e";DklQ / ;fdGtjfbnfO{ ;dfKt kfg]{ xfd|f] qmflGtsf] Pp6f cfwf/e"t p2]Zo xf] . ;fdGtL e":jfldTj ;dfKt ug]{, sfg'gåf/f gof“ xbaGbL lglZrt ug]{, qmflGtsf/L e"ld;'wf/ ug]{, o; qmddf qmflGtsf] ;dy{g ug]{x¿ wgL / dWod ls;fgx¿sf] xbaGbL hldg / bf]xf]/f] :jfldTjsf] cGt/n] ubf{ ;fgf e":jfdLx¿sf] hldgsf] sfg'g;Ddt oyf]lrt Ifltk"lt{ lbg] gLlt cufl8 ;fl/Psf] 5 .

-ª_ ljb]z gLlt M d'n'ssf] qmflGt / lgdf{0fnfO{ k|ToIf ;xof]u–;dy{g ug]{ b]zx¿ / c¿ ldq b]zx¿sf cfwf/df qmlds dxŒj lbP/ k~rzLnsf] l;4fGtsf cfwf/df ;DaGw :yfkgf / ljsf; ug]{ gLlt cufl8 ;fl/Psf] 5 .

-9_ nf]stflGqs u0ftGq M hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] cfdsfo{lbzfnfO{ nfu" ub}{ cufl8 a9\g] qmddf clxn] d'n'sdf nf]stflGqs u0ftGqsf] :yfkgf ePsf] 5 . hah g]kfnsf] nf]stflGqs qmflGtsf] cfdsfo{lbzf xf] eg] nf]stflGqs u0ftGq To;sf] cleGg cª\u xf] . cyf{t\, nf]stflGqs u0ftGq hahsf] /0fgLlts nIos} cleGg / clgjfo{ cª\u xf] . of] hahsf] dftxt x'G5 . nf]stflGqs u0ftGqn] g]kfnL ;dfhdf ;fdGtjfbsf] clw;+/rgfsf ¿kdf /x]sf] /fhtGqnfO{ ;dfKt u¥of] .

-0f_ ;dfj]zL nf]stGq M ljljwtfk"0f{ ;dfhdf lk5l8Psf ;fdflhs ;d"xx¿nfO{ klg /fHosf] d"n k|jfxdf ;fd]n ug{ nf]stflGqs ;dfj]zL agfpg clgjfo{ 5 . ;a} ju{ / hfltsf hgtfnfO{ cfºgf juL{o, hftLo, eflifs, ;f+:s[lts / If]qLo clwsf/x¿ pkof]u ug]{ / pgLx¿sf] klxrfg, k|ltlglwTj / kx'“r a9fpg ;dfj]zL nf]stGq a9L pko'Qm x'G5 .

-t_ ;ª\3fTds /fHo ;+/rgf M k'/fgf] ;fdGtL ;sf/fTds / s]Gb|Ls[t /fHo 9f“rfnfO{ Jofks ¿kdf k'gM;+/rgf u/L /fHooGq :jod\nfO{ nf]stfGqLs/0f ug]{ / ;a} ju{ / hfltsf hgtfnfO{ df}lns clwsf/sf] Uof/]G6L u/L If]qLo, hftLo, eflifs, juL{o, n}ª\lus / ;f+:s[lts clwsf/nfO{ ;'lglZrt ug'{k5{ . /, To;sf] ;+/rgfTds 9f“rf eg] d'n'ssf] ef}uf]lns, hg;fª\lVos, cfly{s, hftLo, eflifs, P]ltxfl;s / ;f+:s[lts jf:tljstfsf cfwf/df d'n'snfO{ ;ª\3fTds 9f“rfdf k'gM ;+/rgf ug'{k5{ .

-y_ nf]stflGqs cy{tGq M g]kfnL ;dfhaf6 ;fdGtjfbnfO{ ;dfKt kfg{ gof“ cfwf/df nf]stflGqs cy{tGqsf] lgdf{0f ug'{kb{5 . nf]stflGqs cy{tGq cfd¿kdf ldl>t cy{tGq x'g]5 . To;sf cfwf/x¿ /fhsLo If]q, lghL If]q / ;xsf/L If]q x'g]5g\ .

-b_ hgtfsf] ax'bnLo hgjfb M hah ;fdGtjfbnfO{ pGd"ng u/]/ k'“hLklt ju{sf] clwgfosTj ePsf] /fHo :yfkgf ug]{ geP/, ;fdGtjfb, ;fd|fHojfblj/f]wL cfdhgtfsf] ;+o'Qm /fHo :yfkgf ug]{ sfo{qmd xf] / of] g]kfnL qmflGtsf] df}lns l;4fGt klg xf] . ;doqmddf p7]sf /fhgLlts, cfly{s, ;f+:s[lts, eflifs, If]qLo, juL{o, n}ª\lus d'2fx¿nfO{ ;d]t ;Daf]wg ub}{ hahn] cufl8 a9\g'kg]{ cfjZostf /lx/xG5 .

cf7f}“ dxflwj]zg M sfo{stf{sf ;'emfjx?

-cfufdL kmfu'g %–!) ;Dd a'6jndf x'g uO/x]sf] g]skf -Pdfn]_ sf] cf7f}“ /fli6«o dxflwj]zgnfO{ Wofgdf /fv]/ xfdLn] lhNnf tx;Ddsf cu'jf g]tf–sfo{stf{x¿sf ;'emfjx? k|sflzt ug{ ;'? u/]sf 5f}+ . o; c+sdf pkTosfdf /x]sf g]skf -Pdfn]_ sf lhDd]jf/ g]tf–sfo{stf{x?nfO{ xfdLn] tLgj6f k|Zg ;f]w]sf lyof}+ M !_ kf6L{n] cl3 ;f/]sf] ;}4flGts, ;f+u7flgs / sfo{z}nLut k'gMu7gsf] d'2fnfO{ tkfO{+n] s;/L lng'ePsf] 5 < @_ g]skf -Pdfn]_ sf] dfu{bz{s l;4fGtsf ?kdf /x]sf] hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ cem ;d[4 agfpg s] ug'{k5{ < / #_ dxflwj]zgnfO{ Pstfa4 ?kdf ;DkGg ug{ s] ug'{k5{ < o; k[i7sf] ;+of]hg ;xsdL{ eb| zdf{n] ug'{ePsf] xf] ._


ljutsf ;a} u'6aGbL c;kmn eP

c?0f g]kfn

;lrj, jfudtL

) vf;u/L )^@÷^# sf] hgcfGbf]ngkl5 gof“ kl/j]zdf k|j]z u/]sf 5f}“ . /fhtGqsf] cGTo eP/ nf]stflGqs u0ftGqsf] :yfkgf ePsf] 5 . o;sf ;fydf w]/} s'/fx¿sf] kl/jt{g ePsf] 5 . xfn;Ddsf] g]kfnL Oltxf;df of] w]/} 7"nf] kl/jt{g xf] . @ ;o $) jif{b]lv /fh ub}{ cfPsf] /fhtGqsf] cGTo ePsf] 5 . :jfefljs ¿kdf o;n] ;fdflhs, cfly{s, ;f+:s[lts If]qdf klg c;/ kg{ ;S5 . clxn]sf] of] kl/jlt{t kl/l:yltdf Pdfn]n] g]t[Tj ug'{k5{ . g]t[Tjsf nflu Pdfn]n] To; cg';f/sf] ;ª\u7g lgdf{0f ug'{k5{ . o; cy{df ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nLsf] If]qdf k'gMu7gsf] gf/f lbP/ kf6L{nfO{ ;zQm agfpg'k5{ . k|:6 ¿kdf eGbf s'g} sld6Ldf s'g} dfG5] sltk6s;Dd a:g x'g] < ToxL dfG5] dGqL jf ;f+;b sltk6s;Dd eO/xg] eGg] ljifodf ax; rnfP/ ;ª\u7gnfO{ gof“ 9ª\un] n}hfg'k5{ . /fhgLltdf l/6fo8{ x'g gx'g] < of] ljifonfO{ 5nkmndf :yfg kfpg'k5{ . ;ª\u7gleqsf] hgjfbL s]Gb|LotfnfO{ kl/jt{gsf] cfjZostf kg]{ ls gkg]{ < oL ljifodfly ax; u/]/ ;ª\u7gnfO{ ;'b[9 kfg'{k5{ . lxhf] xfdL dxf;lrj k|d'v ;ª\u7gfTds :j¿kdf lyof}“ . ca xfdL s]Gb|b]lv tn;Dd ax'kbLo k4ltdf hfg'k5{ eGg] ;f]rfOdf 5f}“ .

) ;a} s'/f ultdf a'em\g'k5{, l:y/tfdf a'em\g' x'“b}g . hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ klg l:y/tfdf a'em] xfdL …8udfl6:6Ú x'G5f}“ . xfdLn] ljut !% jif{otf k|fKt u/]sf] pknlAw klg hahdf yKg'k5{ . clg dfq cfufdL r'gf}tL;“u h'Wg ;S5f}“ . To; cy{df hah uLtf xf]Og, k|of]u ug]{ l;4fGt x'g'k5{ .

) ljutdf ul/Psf u'6aGbLsf ;a} k|of]ux¿ c;kmn eP . ca xfdL u'6aGbLaf6 d'Qm eP/ kf6L{ ;ª\u7gdf Pstfa4 / ;'b[9 agfp“5f}“ . xfd|f] kf6L{leq :yfoL / ;+:yfut u'6aGbL x'“b}g . olb sf]xL u'6aGbLsf nflu cu|;/ x'G5 eGg] gof“ k':tfn] ;x“b}g . u'6aGbL Pp6f …P]h]?Ú xf], o;n] kf6L{nfO{ Wj:t kf5{ . xfdL ;a} ldn]/ gof“ kl/j]zdf of] dxflwj]zgnfO{ Pstfsf] dxflwj]zg agfpg rfxG5f}“ . lglZrt ¿kdf of] dxflwj]zgaf6 sfo{stf{n] k'gMu7gsf] ck]Iff /fv]sf 5g\ . To; cg'¿k k'gMul7t x'g g]t[Tj klg tof/ x'g'k5{ . hf] k'gMu7g x'g rfx“b}g, Tof] ;lsG5 .


g]t[Tjn] Tofu b]vfpg'k5{

/fh]Gb|k|sfz nf]xgL

;lrj, g'jfsf]6

) xfd|f] dfu{lgb]{zs l;4fGt hgtfsf] ax'bnLo hgjfb xf] . o;df s'g} kl/jt{gsf] cfjZostf 5}g . d'Vo s'/f xfd|f] ljrf/, ;ª\u7g, sfo{z}nL / lrGtgdf kl/jt{g h?/L 5 . g]tfb]lv sfo{stf{;Ddsf] sfo{z}nL abNg}k5{ . ca xfdLn] ;ª\u7g / g]t[Tj lgdf{0fdf ;f]Rg' cfjZos 5 . ;ª\u7g / g]t[Tj lgdf{0fsf nflu g]t[Tjdf gof“ k':tfsf o'jfx¿nfO{ cBfjlws gu/L x'“b}g . kf6L{ eg]sf] g} g]t[Tj xf] . g]t[Tj :jR5, TofuL / ;jn x'g'k¥of], h;n] tNnf]txsf sfo{stf{sf ;fy} cGo kf6L{df cfa4 /x]sfnfO{ klg cfslif{t ug{ ;sf];\ . xfd|f] kf6L{df oL s'/fx¿sf] sdL b]lvPsf] 5 . of] d]/f] JolQmut a'emfO dfq xf]Og . kf6L{ g]t[Tj kbsf nflu nfluk/]sf] eGg] tNnf] txsf sfo{stf{sf] aflx/L a'emfO 5 . o;f] ePsf] x'gfn] tNnf] txsf sfo{stf{x¿df ;d]t h;/L klg g]t[Tjdf k'u]/} nfesf] kb xfl;n ug'{k5{ eGg] dfgl;stf ljsl;t ePsf] 5 . g]t[Tjdf k'lu;s]kl5 cfnf]rgfn] klg s]xL km/s kfb}{g eGg] ;f]rfO JofKt 5 . To;/L g} cg'zf;gxLgtfsf] s'/f k|d'v ag]/ cfPsf] 5 . sfuh / a'sn]6df agfOPsf] cfrf/;+lxtfn] dfq kf6L{nfO{ cg'zfl;t agfpg ;Sb}g . xfd|f] kf6L{df gLltsf] sdL 5}g t/ ;f“lRrs} Jojxf/df nfu" u/fpg sl7g 5 . ;j{k|yd, g]t[Tj g} cg'zfl;t x'g'k5{ . To;kl5 dfq} sfo{stf{nfO{ cfrf/;+lxtfdf af“w]/ cg'zfl;t agfpg] xf] . sdhf]/ sfo{z}nLsf sf/0fn] Pdfn]n] cfkm\gf] df}lnskg u'dfp“b}5 . xfd|f] …:k];Ú u'Db}5 . cu|ufdL kl/jt{gsf gfddf dfcf]jfbL;“u ;xsfo{ ubf{ cfkm\gf] klxrfg u'Db} uPsf] sfo{stf{sf] cg'ej 5, h:tf] lxhf] k|hftGqsf gfddf g]kfnL sfª\u]|;;“u rflxg] eGbf a9L ;xsfo{ ubf{ s]xL ;d:of b]lvof] . t;y{, Pdfn]sf] :ki6 klxrfg h?/L 5 . dxflwj]zgn] Tof] cefjnfO{ k"lt{ u/]/ cfkm\gf]kg lbg ;Sg'k5{ .

) hgtfsf] ax'bnLo hgjfb Pp6f dfu{lgb]{zs l;4fGt xf] . o;nfO{ ;do cg';f/ cBfjlws ug{ ;lsG5 . d"n¿kdf ax'bnLo k|lt:kwf{af6 qmflGtsf/L kl/jt{g ug]{ hahsf] dfGotf xf] . d}qLk"0f{ k|lt:kwf{nfO{ cfTd;ft\ u/]/ /km\tf/df kl/jt{g ug'{k5{ . hahsf] ;}4flGts ;f/df kl/jt{g cfjZostf 5}g . t/, ;do cg';f/ sfo{z}nLdf kl/jt{g ug'{k5{ . Pdfn]df k|z:t} TofuL / ;fx;L g]tf–sfo{stf{x¿ 5g\ . xfdLn] Pdfn]sf] klxrfgnfO{ lbg ;Sg'k5{ . lxhf]sf] nf]stflGqs cfGbf]ngdf ;a}eGbf a9L Pdfn]sf g]tf–sfo{stf{ ;8sdf n8] t/ g]tf sfª\u]|;nfO{ agfOof] . cfh klg kl/jt{gsf gfddf Pdfn]sf] hah cfTd;ft\ ul/;s]sf] dfcf]jfbLnfO{ g]tf agfO“b}5 . ca hahdflysf] ax;eGbf cfkm\gf] cl:tTjnfO{ ;'b[9 ug]{ dxflwj]zgsf] h?/L 5 .

) xfdL ax'bnLo hgjfbnfO{ k|of]u ul//x]sfn] kf6L{leq klg cfGtl/s k|lt:kwf{ h?/L 5 . pTs[i6tfsf nflu of] k|lt:kwf{sf] cfjZostf kb{5 . c:j:y k|lt:kwf{nfO{ lg:t]h kfg{ Pp6f Jojl:yt cfrf/;+lxtf tof/ kf/]/ ;a}n] kfngf ug'{k5{ . dxflwj]zgkl5sf] xf/lhtnfO{ ;a}n] :jLsf/ ug'{k5{ . kl/0ffdk|lt g]tf / sfo{stf{ k"jf{u|xL x'g'x'“b}g . JolQmsf] gfddf ljrf/sf] n]k nufP/ u'6–pku'6 x'g'x'“b}g . o;f] elg/x“bf xfdL;“u cl3Nnf] dxflwj]zgsf tLtf cg'ejx¿ klg 5g\ . To; dxflwj]zgdf k/flht ePsfx¿ klg sf7df8f}“ k'u]/ s]Gb|Lo sld6L ;b:osf] x}l;otdf k'u] . t;y{, lgjf{rgsf] k|lt:kwf{df k/flht x'g]x¿nfO{ s]Gb|Lo sld6L ;b:o agfp“bf pgLx¿sf] ljkIfdf dt xfNg]x¿n] /fd|f] dfGb}gg\ . ljutsf] unt sfo{z}nL of] dxflwj]zgdf bf]xf]l/g'x'“b}g .


Psdtsf] ck]Iff

s'nk|;fb e§

k"j{;lrj, /;'jf

) kf6L{sf] /fli6«o sfo{stf{ e]nfkZrft\ ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nLsf] If]qdf k'gMu7gsf] cfjfh pl7/x]sf] 5 . k'gMu7gsf] cfjZostf tNnf] :t/sf] sld6Lb]lv dflyNnf] :t/sf] sld6L;Dd xfdLn] b]lv/x]sf 5f}“ . lsgeg], o;f] ul/Pg eg] Ps JolQm dfq} Pp6f kbdf a;]/ lg/ª\s'z g]t[Tj ;w}“el/ /lx/x\of] eg] To;n] lg/ª\s'ztf nfb\5 . Pp6} dfG5] g]t[Tjdf eP To;sf] jl/kl/ /x]sf sfo{stf{x¿n] dfq} cj;/ k|fKt ub{5g\ . lglZrt dfG5]n] dfq} g]t[Tj rnfpg] k|of; u5{g\ . t;y{, ;du|df cGo sfo{stf{x¿ k5fl8 k5{g\ . of] sfo{z}nLdf kl/jt{g x'g'k5{ . oyfl:yltd} /xg] xf] eg] kl/jt{gsf] ;Defjgf /x“b}g . sfo{z}nL Jojxf/df g} ;'lw|g'k5{ .

) hah 7Ls 5 . o;nfO{ 7Ls 9ª\un] kl/rflnt ug{ g;s]sf] xf] ls h:tf] cfef; eO/x]sf] 5 . kf6L{af6 of] ;}4flGts ¿kdf dfq} hah eGg], sfo{stf{x¿;“u dfq /fd|f] s'/fx¿ ug{] t/ g]tfx¿ cfkm}“df hahaf/] :ki6 gePsf] xf] ls eGg] dx;'; oltv]/ eO/x]sf] 5 . o;nfO{ cem dha't agfpg'k5{ . lsgeg], aGb'ssf] gfnaf6 /fHo;Qf sAhf ug{ egL lx“8]sf dfcf]jfbLx¿ t !@ jif{kl5 hahnfO{ :jLsfg{ cfOk'u]sf 5g\ . To;sf/0f hahsf] ;fGble{stf slt 5 eGg] o;n] klg k':6\ofO{ ul/;s]sf] 5 . kf6L{nfO{ ;'b[9 agfpg hahsf] d"ndd{ a'em]/ tNnf] :t/sf hgtfsf] 3/3/df a'emfpg h?/L 5 .

) dxflwj]zgsf] ;“3f/df cfOk'Ubf u'6–pku'6n] cToGt ;d:of kfl//x]sf] 5 . o;af/] dxflwj]zgk"j{ g]tf tyf sfo{stf{aLr cGt/lqmof, 5nkmn rnfpg'k5{ . cfdsfo{stf{x¿n] g]tfx¿nfO{ u'6aGbL gu/Lsg hfg cfu|x ug'{k5{ . sfo{stf{x¿sf] s'/fnfO{ h;n] a]jf:tf u5{g\, tL g]tf x'g ;Sb}gg\ . xfd|f] rfxgf eg]sf] kf6L{sf] cf7f}“ dxflwj]zgdf g]tfx¿ Psdt eP/ hfpmg\ eGg] g} xf] .


kbdf xf]Og, ljrf/df k|lt:kwf{

;'jf; sdf{rfo{

;lrj, l;Gw'kfNrf]s

) g]skf -Pdfn]_sf] /fli6«o sfo{stf{ e]nfkl5 ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nLsf] If]qdf Jofks k'gMu7g ug]{ lg0f{o ul/Psf] 5, of] cToGt} ;fGble{s / ckl/xfo{ 5 . b]zdf /fhtGqsf] cGTokl5 Jofks kl/jt{g ePsf] 5 . kl/jt{g;“u} k|z:t ;Defjgfsf 9f]sfx¿ v'n]sf 5g\ . lxhf];Dd /fhtGqnfO{ g]kfnL qmflGtsf] k|d'v cGt/lj/f]wsf] JofVof u/]/ Pdfn]n] cfkm\gf] gLlt, sfo{qmd / of]hgf to u/]sf] lyof] . ca km/s 9ª\un] hfg'kg]{ cfjZostf 5 . ))^ ;fndf xfd|f cu|hx¿n] u/]sf] ;fdGtjfbsf] JofVof k'/fgf] eO;s]sf] 5 . To; cg'¿k kl/jt{gsf] cfjZostf b]lvPsf] xf] . xfd|f] kf6L{ hLjgleq klg k/Dk/fb]lv g} Ps JolQm zlQmzfnL x'g] Joj:yf 5 . To;nfO{ klg kl/jt{g u/]/ k|lt:kwf{Tds /fhgLlt cjnDag u/]kl5 ;fd"lxs g]t[Tjsf] cjwf/0ff klg cfjZos 5 . ca xfdLn] Ps JolQmsf] g]t[Tj xf]Og, ax'kbLo g]t[Tjsf] ck]Iff u/]sf 5f}“ . ;f/df gLlt, ;ª\u7g / sfo{z}nL abn]/ pGgt vfnsf] ax; l;h{gf x'g'k¥of] . xfd|f] sfo{z}nLdf klg w]/} vf]6 b]lvP . g]t[TjnfO{ w'/L agfP/ kf6L{ rNof] / p208tf xfjL eof] . t;y{, oL ;d:ofsf] tTsfn ;Daf]wg u/]/ kf6L{nfO{ ;xL dfu{lgb]{z ug]{ dxflwj]zgn] 7f]; kxn u/f];\ .

) hgtfsf] ax'bnLo hgjfbn] clxn]sf] qmflGtnfO{ ;Daf]wg gu/]sf] eGg] xf]Og . s]xL s'/f cBfjlws ug]{ s'/frflx“ a]Un} xf] . kl/jlt{t kl/l:yltdf s]xL km]/abn x'g' klg cgf}7f]rflx“ xf]Og . hah k|ltkflbt x'“bf /fhtGqnfO{ :jLsf/]/ To;lj?4 cfGbf]ng 5]8]sf] cj:yf lyof] . hgtf k/Dk/fut ax'bnLo k|hftGqk|lt w]/yf]/ ¿kdf ljZjf; u/]sf] cj:yf lyof] . clxn] xfdLn] dflgcfPsf] k|hftGqsf] b[li6sf]0fdf kl/jt{g cfO;s]sf] 5 . cfwf/e"tdf hah 7Ls x'“bfx'“b} klg bz jif{leq w]/} km]/abn eO;s]sf] 5 . clxn] xfdLn] /fhgLltsf ;fy} cfly{s–;fdflhs ¿kfGt/0f / e"ld clwsf/;lxt hgtfsf] clwsf/ ;'lglZrt ug{ ;Sg'k5{ .

) ljutsf] dxflwj]zgdf w]/} tLtf cg'ejx¿ eP . unt tŒjx¿ ;zQm / cb[Zo 9ª\un] k|s6 eP . casf] dxflwj]zgdf p7\g] :jtGq ljrf/nfO{ lglZrt ;do;Ddsf nflu cfpg lbg'k5{ . ax; ;lsPkl5 plrt l;4fGtnfO{ cfTd;ft ug{ ;a} kIf tof/ x'g'k5{ . o;sf nflu g]t[Tjn] ;dod} Wofg k'¥ofpg'kg]{5 . g]t[Tjn] klg of] s'/f a'em] x'G5 ls Pdfn]sf tNnf] txsf ;a} sfo{stf{x¿ ;}4flGts ¿kn] ;r]t / hfgsf/ 5g\ . h'g s'/f ev{/} ;lsPsf] /fli6«o sfo{stf{ e]nfaf6 g]t[Tjn] klg a'lem;s]sf] x'g'k5{ . kf6L{ dxf;lrjnufotsf] g]t[Tjn] To; e]nfdf s]xL s'/f :jLsf/]sf] tYon] klg ;f]sf] k'li6 u5{ . g]t[Tjaf6 unt 9ª\un] u'6–pku'6 agfpg] unt sfo{ g]t[Tjaf6} x'g] u/]sf] 5 . o;kfln klg g]t[Tjn] olb ToxL uNtL bf]xf]¥ofp“5 eg] sfo{stf{n] 5f8\b}gg\ . casf] dxflwj]zg g]t[Tjsf nflu xf]Og, ljrf/ / l;4fGtsf nflu x'g'k5{ eGg] g]tfb]lv sfo{stf{;d]tn] a'em] x'G5 .


tnsf s'/f ;'Gg] kl/kf6L sd 5

s[i0fk|;fb ;fksf]6f

;b:o, jfudtL

) k'gMu7gsf] s'/f ubf{ ;ª\u7gfTds 9f“rfdf kl/jt{gsf] h?/L 5 . lxhf] xfdL PsfTds 9f“rfsf] /fHok|0ffnLdf lyof}“ . )^@÷^# sf] hgcfGbf]ngkl5 ;+ljwfg;efn] d'n's ;ª\3Lo /fHosf] ¿kdf ljsl;t x'g] 3f]if0ff ul/;s]sf] 5 . o; kl/l:yltdf xfd|f] kf6L{ ;ª\u7g klg ;ª\u7gfTds 9f“rfd} ljsl;t x'g'k¥of] . Jofjxfl/s / ;}4flGts lx;fan] klg k'gMu7g x'g h?/L 5 . xfd|f] Jojxf/ / sfo{z}nLdf klg ;ª\3Lo cg's"nsf] x'g'k¥of] . ljrf/sf lx;fan] xfdL hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ dfu{lgb]{zg l;4fGtsf] ¿kdf lnPsf 5f}“ . clxn] cfly{s, ;fdflhs / ;f+:s[lts ¿kfGt/0fsf] s'/f p7]sf] 5 . of] klg hahn] g} k"/f u5{ . hahn] lglb{i6 u/]sf nIo xfl;n ug{ sfo{z}nLdf klg kl/jt{g ug'{kg]{ b]lvG5 . ;Dk"0f{ sfd s]Gb|n] lglb{i6 ug]{ k|0ffnLnfO{ 5f8]/ ljs]Gb|Ls/0fsf] cfjZostf 5 . :yfgLo txsf hgtfsf] s'/f klg ;'Gg] kl/kf6Lsf] sdL 5 . ;ª\u7gfTds lx;fan] kf6L{ lqmofzLntfsf] cfjZostf 5 .

) hahn] hgtfnfO{ cfwf/e"t ¿kdf lgb]{zg ul//x]sf] 5 . o;nfO{ ;d;;fk]If agfpg s]xL s'/f ck8]6 klg ug'{k¥of] . hahsf] l;4fGtdf s]xL kl/jt{g ug}{ x'“b}g eGg] klg xf]Og . d"n ¿kdf hahsf] /fhgLltdf s]xL kl/jt{g gu/]/ cfwf/e"t ju{sf hgtfnfO{ s;/L ;fj{ef}d, ;fwg;|f]t ;DkGg agfpg] / kf6L{sf] lglb{i6 nIo k|fKt ug{ sfo{gLlts x]/km]/ ug{ ;lsG5 .

) dxflwj]zgdf g]t[Tj ljleGg u'6–pku'6df kl/0ft x''G5 . dxflwj]zgdf /fd|f] ljrf/ lnP/ eP klg pku'6sf] ¿kdf x]l/G5 . /fHo ;~rfngsf] qmddf k|ltkIfsf /fd|f ;'emfjnfO{ ;d]t ;dfj]z u/]/ cl3 al9;s]sf] cj:yfdf kf6L{leq klg of] cEof;sf] h?/L b]lvPsf] 5 . /fd|f] s'/fsf] cjnDag ug{ g]t[Tj tof/ /xg'k5{ . km/s ljrf/nfO{ u'6pku'6sf] b[li6n] x]l/g'x'“b}g . o;n] gsf/fTds s'/fsf] hGd lbG5 .


;dfj]zLs/0fdf Wofg lbg'k5{

uf]ljGb g]kfnL

;b:o, jfudtL

) k'gMu7gsf] ;Gbe{df ;ª\u7gfTds z}nLsf] tf}/–tl/sfsf] cfjZostf dx;'; ul/Psf] 5 . xfd|f] kf6L{leqsf sltko :yfoL, ;Nnfxsf/, s]Gb|Lo, c~rn / lhNnf sld6Lx¿ klg lgjf{lrt geP/ dgf]gog ug]{ k|lqmof 5 . dgf]gogsf] k|lqmofn] kf6L{leq klg k|hftflGqs cEof; ePg . o;n] ubf{ sfo{If]qsf] cefj b]lvof] eg] g]tf–sfo{stf{aLrsf] ;DaGw klg 3lgi6 x'g ;s]g . k'gMu7gsf gfddf ;a} sld6Lx¿ hgtf;“u k|ToIf ;/f]sf/ /fVg] x'g'k5{ . ;ª\u7gleq ;a} ju{ / If]qsf] k|ltlglwTjsf] cfjZostf 5 . )^@÷^# sf] hgcfGbf]ngkl5 ;a} hgtfn] ;fj{ef}d ePsf] dx;'; u/]sfn] ;a}sf] k|ltlglwTjsf] ;'lglZrttf ug'{k5{ .

) xfdL hahsf] cfwf/df plePsf 5f}“ . o;nfO{ Jofjxfl/s sfof{Gjogdf Nofpg ;a} ju{sf hgtfsf] ;xeflutf rflxG5 . of] ljifo yKg'k5{ . hahn] cfjlws lgjf{rgsf] s'/f p7fPsf] 5 . lgjf{lrt lgsfodf s;/L ;a} ju{sf] k|ltlglwTj agfpg] eGg] s'/fsf] hahn] ;'lglZrt ug'{k5{ . clxn] dlxnf, blnt, hghfltsf] ;dfj]zLs/0fsf] ljifo ;dfj]z x'g'k5{ .

) ljutdf xfdLn] dxflwj]zgnfO{ Pstfsf] dxflwj]zg eg] klg of] ;Dej ePg . casf] dxflwj]zgdf g]t[Tjn] ;femf ljrf/ agfP/ sfo{stf{dfem Pstfsf] cg'e"lt u/fpg h?/L 5 . sfo{stf{x¿ klg efj'stfnfO{ 5f8]/ Jofjxfl/s aGg'kg]{ cfjZostf 5 . kf6L{ g]t[Tjn] hlxn] klg g]t[Tj ;DxfNg n'5fr'“8L u/]sf] b]lvG5 . ljrf/sf] b[li6n] sfo{stf{x¿ klg ljjfbdf kg{ ;S5g\ . ljrf/sf gfddf ljjfb ug'{x'“b}g . Pp6} ljrf/df Pstfa4 eP/ uPdf xfdL cu|ufdL /fhgLlts lbzfdf k'Ug]5f}“ .


ljrf/ ;fk6L lng'kb}{g

uf]s'n af:sf]6f

;lrj, sfe]|

) ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nLsf] k'gMu7g s]Gb|Lo sld6Låf/f /fli6«o e]nfdf dxf;lrjsf] k|ltj]bgdf plNnlvt ljifo xf] . of] h?/L ljifo klg xf] t/ o;sf] kl/efiff c:ki6 5 . k'gMu7gsf] ;Gbe{df Pp6f gf/fnfO{ ;"qa4 ug{ vf]lhPsf] 5 t/ To;n] …s] / s:tf]Ú k'gMu7g eGg] :ki6 5}g . o;n] e|d klg kfg{ ;Sg] 5 . ljrf/df kl/jt{g eg]kl5 g]skf -Pdfn]_sf] clxn]sf] ;du| hLjgnfO{ g]t[Tj ug]{ ljrf/ eg]sf] hgtfsf] ax'bnLo hgjfb xf] . o;}df k'gMu7gsf] dfu ug{ vf]lhPsf] xf] eg] of] a9\tf uDeL/ ljifo aGg hfG5 . o;sf/0f st} hah c;kmn eof] eGg] ;Gb]z lbg vf]h]sf] t xf]Og < dnfO{ nfU5, Pdfn] s;}sf] ljrf/rflx“ ;fk6L lng'kg]{ txdf k'u]sf] 5}g .

) hah s'g} wd{zf:q, s'/fg jf j]b t xf]Og . of] dfS;{jfbL lj1fgdf 6]s]/ g]kfnsf] ;Gbe{df g]kfnL qmflGtnfO{ g]t[Tj ug{sf lglDt cufl8 ;fl/Psf] df}lns ljrf/, sfo{qmd / l;4fGt xf] . sltkonfO{ ;+ljwfg;ef r'gfjdf kf6L{n] xf¥of], To;}n] of] km]n eof] eGg] nfu]sf] 5 eg] Tof] e|d xf] . Pp6f r'gfj xfg]{ / lhTg]l;t hahsf] s'g} ;fOgf] / ;DaGw 5}g . o;sf] ;DaGw t g]kfnL qmflGtnfO{ g]t[Tj ug{] ljrf/, l;4fGt, sfo{qmd, gLlt, sfo{z}nL, ;ª\3if{ / /fhgLlt;“u dfq 5 . o;sf] d'Vo r'/f] ;fdflhs / kf6L{ hLjgsf] If]qdf kxnsbdL, k|lt:kwf{ / >]i7tf xfl;n ug{df s]lGb|t 5 . r'gfj lhTg' / xfg'{df hahsf] gLltsf] s'g} vf]6 5}g . xfdL v6\b}gf}“, gLltnfO{ Jojxf/df ptfb}{gf}“, hahsf] ;ª\u7gfTds sfo{lbzfnfO{ ;dfTb}gf}“ / To;nfO{ Jojxf/df Nofpg ;Sb}gf}“ eg] Tof] g]tf / sfo{stf{sf] bf]if xf] . sfo{z}nLsf] bf]if xf] . s;}n] hahdf ;ª\3Lotf, ;dfj]zLs/0fsf] kIf 5}g eGg] s'/f p7fPsf 5g\ t/ Tof] s'g} l;4fGt xf]Og . of] t zf;gsf] :j¿kl;t ;DalGwt ljifo xf] . s;}n] oL kIfnfO{ ;dfj]z u/]/ hah k"0f{ x'G5 eGg] nfu]sf] 5 eg] Tof] a]t's xf] . s'g} 36gf;“u hahsf] ;dLIff x'g ;Sb}g . o;af6 xfdL unt lgisif{df k'U5f}“ . t;y{ kl/dfh{g g} x'“b}g eGg] s'/f unt xf] . t/, /fd|f] agfpg] gfddf hahl;t /fhgLlts ljrf/ / l;4fGtl;t ;fOgf] g} g/fVg] s'/f ylkof] eg] hahnfO{ ;'Gb/ agfpg] gfddf pm“6 agfpg k'U5f}“ xfdL .

) /fli6«o sfo{stf{ e]nfdf …u0f]z k|j[lQÚsf] s'/f p7fOPsf] 5 . sfo{stf{x¿n] u0f]z k|j[lQ u/] xf]nfg\ . t/, g]tfx¿df klg …lzj–kfj{tLÚ k|j[lQ xfjL 5 . hf] cfkm\gf] jl/kl/ 3'D5, To;nfO{ dfq} cfkm\gf] 7fGg] k|j[lQnfO{ cGTo ug'{k5{ t/ clxn];Dd To:tf] k|j[lQ cGTo ePsf] 5 ls 5}g, s]Gb|Lo sld6Laf6 vf]Hg'k¥of] . kf6L{ v'nf kl/j]zdf cfPkl5 xfn;Dd tLgj6f dxflwj]zg ePsf 5g\ . kf“rf}“ dxflwj]zgdf ljrf/, sfo{gLlt / sfo{qmdx¿sf] ljrf/wf/fTds ¿kdf :j:y k|lt:kwf{ eof] . 5}6f}“ dxflwj]zgdf hahsf] sfo{qmdnfO{ l;4fGtsf ¿kdf n}hfg] ls gn}hfg] eGg] s'/fdf ax; eof] . t/, kl/0ffddf xfdL ax;sf] pN6f] lbzf ;dfTg k'Uof}“ . /, dxfsfnL ;lGw /fi6«3ftL ls /fi6«jfbL eg]/ 5nkmn ug{ yfNof}“ . cGttM kf6L{ ljefhg ul/of] . ;ftf}“ dxflwj]zgdf kf6L{leq k|hftfGqLs/0fsf] d'2f p7fof}“ . ;+ljwfg;ef 7Ls ls a]7Ls eGg] s'/f p7\of] t/ To;df 5nkmn gu/L xfdL cWoIffTds jf dxf;lrj s'g k|0ffnLdf hfg] eGg]lt/ lx“8\of}“ . kf6L{ cflv/ rf}af6f]df pleP/ uGtJo la/fPsf] ofqLem}“ aGof] . ljifo p7fg eP t/ ;xL 9ª\un] xfdLn] cjt/0f ug{ ;s]gf}“ . x'“bf–x'“bf ax; eof] eg] kf6L{ km'6\5 eGg] gfddf ax;nfO{ /f]Sg / kf6L{ sAhf ug]{ unt rLh klg ckgfOof] . o;kN6 klg csf]{ uNtL ug{ yflnof] eg] tLgj6f If]qsf k'gMu7gsf] d'2f p7fpg] t/ To;df 5nkmn ug{ g;Sg] x'g;S5 . o:tf] unt rLhsf] k|f/De klg b]lvg yfn]sf] 5 . xfdL sxf“ k'Ug yfln;Sof}“, xfdL eg] s'grflx“ kb zlQmzfnL x'g] eg]/ ax; s]lGb|t ug{ vf]lh;Sof}“ . o:tf] eof] eg] kf6L{ vfN8f]df hfG5 . dxflwj]zg gu/] klg x'G5 .


g]t[Tj hgtfdf hfg'k5{

u'? a'nf{sf]6L

;lrj, wflbª

) d"ntM dxflwj]zg ljwfg lgdf{0f, gLlt / g]t[Tj lgdf{0fdf s]lGb|t /xG5 . kl/jlt{t kl/l:yltdf ;ª\u7g ;'b[9Ls/0fnfO{ ljz]if dxŒj lbP/ hfg'k5{ eGg] xfd|f] a'emfO 5 . ev{/} ;DkGg /fli6«o sfo{stf{ e]nfn] klg ablnPsf] o; kl/l:yltdf ;ª\u7gnfO{ r':t–b'?:t agfpg'k5{ eGg] cfjfh a'nGb ePsf] 5 . g]t[Tjdf uPkl5 dl/sf6] klg kb g5f8\g] / kl5Nnf] lk“9LnfO{ 7fp“ glbg] k|j[lQ dflyb]lv tn;Dd b]lvPsf] 5 . ;ª\u7gdf Pp6} JolQm ljut s]xL ;dob]lv /x“b} cfPsf] 5 . ca To;nfO{ cGTo ug'{k5{ . hahsf] l;4fGt cf]em]ndf 5, hals hahsf] gSsnL ¿k PSsfO;f}“ ztfAbLsf] hgjfbsf] gf/fdf dfcf]jfbL klg 3'ldlkm/L hahnfO{ cfTd;ft\ ul/;s]sf] 5 . hahsf] kof{Kt JofVof x'g kfPg . xfdL ljutdf b"/ufdL l;4fGtnfO{ gp7fP/ n6\kl6Psf] l:ylt b]lvof] . ;ftf}“ dxflwj]zgdf ;+ljwfg;efsf] d'2f p7fP klg ;dod} af]Ng ;s]gf}“ . clxn] ;+ljwfg;efdfkm{t nf]stflGqs u0ftGqsf] :yfkgf ePsf] 5 . o; cj:yfdf kf6L{sf] g]t[Tj g]tf–sfo{stf{x¿dfem hfg] kl/l:ylt l;h{gf ug'{k5{ . g]t[Tjdf uO;s]kl5 tn gemg]{ k|j[lQ 5 . Pdfn]df tNnf] txsf] jf:tljstf ga'em]/} g]t[Tjn] of]hgf / /0fgLlt agfpg] k|yfsf] klg cGTo x'g'k5{ eGg] xfd|f] ck]Iff 5 . sDtLdf klg s]Gb|Lo sld6L ;b:ox¿n] lkmN8df sfo{stf{sf] ;d:of a'em\g'k¥of] . /fhwfgL / To;df klg s]Gb|Lo sfof{nosf] jl/kl/ 3'Dg] g]t[Tjsf] ljsNk casf] dxflwj]zgn] lbg ;Sg'k5{ .

) hgtfsf] ax'bnLo hgjfb cfkm}“df k"0f{ eO;s]sf] 5}g . of] tof/ ePsf] l;4fGt xf] / o;nfO{ gof“ bz{gsf ¿kdf ljsl;t ug'{k5{ . sDo'lg:6x¿ klg ax'bnLo k|lt:kwf{df uP/ hgtfsf] zf;g;Qf k|fKt ug{ ;S5g\ eGg] l;4fGtnfO{ Jojl:yt ug'{kg]{ cfjZostf 5 . xfd|f] g]t[Tj o;k|lt ;hu x'g'k5{ . lsgeg], sDo'lg:6 dfq xf]Og ;+;f/sf s'g} klg tfgfzfxx¿ PsbnLo ¿kdf rNg ;Sb}gg\ . yKg'kg]{ w]/} s'/fx¿ 5}gg\ . clxn]sf] ;ª\3Lotf, hftLotfh:tf s'/f hahn] ;d]6\g ;s]g eGg] s'/f cfkm}“df unt 5 . of] ts{ sDo'lg:6lj/f]wL / /fli6«otfnfO{ sdhf]/ agfpg] v]n xf] . t/ klg o;df u0ftGqnfO{ ;+:yfut ug]{nufotsf s]xL ljifo ;d]6\g ;lsG5 .

) xfdLn] /fli6«o sfo{stf{ e]nfdf klg cf7f}“ dxflwj]zgdf Pp6} k|ltj]bgsf ;fy g]tfx¿ cfpg'k5{ eg]sf 5f}“ . casf] dxflwj]zgdf k|ltj]bg cnu–cnu cfpg x'“b}g . ljutsf] tLtf] cg'ej bf]xf]l/Pdf Pdfn]sf] /fhgLlt g} cf]em]ndf kg{ ;S5 . To;sf nflu dxflwj]zgdf k|ltj]bg k|:t't ug'{cl3 g]t[Tjn] a'“bfut ¿kdf ax;sf] yfngL ug'{k5{ . clg, a'“bfut ¿kd} dtbfg u/]/ pGgt vfnsf] k|ltj]bg k]; ug'{kg]{ cfjZostf 5 . o:tf] k|ltj]bg ;a}sf] / ;femf xf];\ eGg] xfd|f] sfdgf 5 . g]tfx¿n] ljutaf6 kf7 l;Sg'k5{ eGg] xfd|f] cfu|x 5 . km/s k|ltj]bgs} sf/0f 5}6f}“ dxflwj]zgdf kf6L{ km'6\of] . cGttM ;ftf}“ dxflwj]zgdf ldNof] . kf6L{ Pstf g]tfx¿sf] aLrdf eP klg sfo{stf{df o;sf] cg'e"t ePg . h;sf sf/0f c;Gt'i6 sfo{stf{sf] Ps ;d"xsf] 7"nf] lx:;f dfcf]jfbLdf k|j]z u¥of] . ax'bnLo k|lt:kwf{df ljZjf; u/]/ dfcf]jfbL v'nf k|lt:kwf{df cfP klg g]kfndf Pp6} l;4fGtsf b'O{ sDo'lg:6 kf6L{ ePsf 5g\ . of] r'gf}tLsf] ;fdgf u/]/ kf6L{nfO{ ;d[4 ug{ kf6L{ g]t[Tj Ps eP/ hfg'sf] ljsNk 5}g .


km/s ljrf/k|lt ;lxi0f' x''g'k5{

cfgGb kf]v/]n ;b:o, jfUdtL

) dxflwj]zg kf6L{ hLjgsf] lg/Gt/ k|lqmof xf] . kf6L{sf] gof“ gLlt / sfo{qmd cufl8 a9fpg of] cfjZos x'G5 . cf7f}“ dxflwj]zgsf] cf/Deb]lv g} kf6L{df k'gMu7gsf] d'2f ax;sf ¿kdf rln/x]sf] 5 . kf6L{ sfo{stf{x¿ ljrf/ / sfo{z}nLdf k'gMu7gsf] dfu ul//x]sf 5g\ . kf6L{ g]t[Tjn] klg o;nfO{ :jLsf/]sf] 5 . sfof{Gjog x'G5 ls x'“b}g eGg] s'/f dxŒjk"0f{ xf] . ljrf/s} k'gMu7g ubf{ s]df ug]{ xf] eGg] k|Zg c:ki6 5 . xfd|f] kf6L{df sfo{z}nLsf] kl/jt{gsf] cg'e"lt 5}g . xfdLx¿ oL ;a} s'/f ;d]l6Psf] cflwsfl/s b:tfj]hsf] k|tLIffdf 5f}“ . of] dxflwj]zg xfd|f] klxrfgsf] dxflwj]zg xf] . clxn] dfcf]jfbL / Pdfn] b'O{ ;dfgfGt/ sDo'lg:6 kf6L{ eP/ plePsf 5g\ . t;y{, of] dxflwj]zg Pdfn]sf] >]i7tf, kxnsbdL / d"nwf/ agfpgsf nflu x'g'k5{ .

) g]kfnsf sDo'lg:6 kf6L{x¿ ax'njfbL lrGtgdf cfPsf 5g\ . h'g s'/f hgg]tf dbg e08f/Ln] k|ltkfbg ul/;Sg'ePsf] 5 . Pdfn] ToxL dfu{df 5 . ca of] ljrf/df sxf“ k'gMu7g x'g] xf] eGg] s'/f a'em]sf] 5}g . ;dfj]zL /fhgLltafx]s hahdf yKg] cGo ljifo 5}gg\ . a? hahnfO{ ;d[4 ug'{k5{ . t/, ;d[l4sf gfddf kl/dfh{g x'g'x'“b}g . lsgeg], hahsf] ljrf/n] rf}tkmL{ g]t[Tj ul//x]sf] 5 .

) dxflwj]zgdf Pp6} b:tfj]h cfpg] cfzf 5 . sfo{stf{x¿ klg oxL ;f]rdf 5g\ . ;f/ ¿kdf Ps¿ktf geP b:tfj]h km/s cfpg klg ;S5 . To;df 8/fpg' kb}{g . olb km/s dt cfP klg km/s dt /fVg]nfO{ lsgf/f nufpg] ;+:s[lt xfdLleq} 5 . km/s ljrf/df ax; rnfP/ ;a}sf] ljrf/ ;d]6\g'k5{ . h'g s'/fdf hahn] klg hf]8 lbPsf] 5 . hahsf] ;fª\u7lgs / l;4fGteGbf s'g} sdhf]/L 5}g . l;4fGt / ;ª\u7gnfO{ lhtxf/sf] ljifo agfpg' x'“b}g . ljrf/nfO{ ha/h:tL u/]/ 6'ª\Uofpg' x'“b}g . km/s ljrf/sf k|:tf]tfnfO{ klg ;Ddfg ug'{k5{ . o;f] ubf{ ljutsf] uNtL bf]xf]l/“b}g . of] dxflwj]zgdf sfo{stf{x¿ klg Ifdtf / ljrf/sf] lx;fan] ;'b[9 aG5g\ .


ljrf/df dte]b b]lv+b}g

s}nfz 9'ª\u]n

;lrj, /fd]5fk

) kf6L{sf] ;ª\u7g gof“ lz/faf6 x'g'k5{ eGg] rrf{ 5 . k'gMu7g eg]/ kf6L{sf] ;ª\u7g / sfo{z}nLdf gof“kg lbg vf]h]h:tf] nfU5 . clxn] kf6L{sf ;fd' b]lvPsf r'gf}tLnfO{ ;fdgf ug{ sfo{z}nL / of]hgfdf gof“kg Nofpg vf]lhPsf] 5 . ljz]iftM dfcf]jfbLdf b]lvPsf] pu|jfbL ;f]r / Jojxf/nfO{ lrg{ h?/L 5 eg] csf]{lt/ k|hftGqjfbL u7aGwgsf gfddf x'g;Sg] oyfl:yltjfbL ;f]rsf] lj?4 klg ;r]t /xg h?/L 5 . k'gMu7gsf] gf/f dxflwj]zgsf] ;“3f/d} p7]sfn] g]t[Tjdf k"/} gof“kg cfpnfh:tf] dnfO{ nfu]sf] 5}g . g]t[Tjdf s]xL km]/abn x'g] b]lvG5 . sfo{z}nLsf] s'/f ubf{ kf6L{ ;'ljwfef]uL, ;x/d'vL ePsf] 5 . ca hgkIfLo sfo{z}nL cjnDag u/]/ cufl8 a9\g h?/L 5 .

) hah ;fGble{s l;4fGt xf] . o;nfO{ cem Jofks agfP/ cfdhgtf;dIf n}hfg ;lsG5 . k|sf/fGt/n] lx+;fsf] af6f] /f]h]sf] dfcf]jfbLn] klg hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] d"n dd{– ax'bnLo k|lt:kwf{nfO{ :jLsf/ ul/;s]sf] cj:yf 5 . oBlk, hahsf] kof{Kt JofVof x'g ;ls/x]sf] 5}g . hah Pdfn]sf] k'“hL xf] eGg] s'/f hgtfnfO{ a'emfpg ;lsPsf] 5}g .

) l;4fGttM xfd|f] kf6L{df u'6–pku'6 x'“b}g . casf] dxflwj]zgdf b'O{ ljrf/ cfpg ;Sb}g . t/ klg dxflwj]zgsf a]nf g]tfx¿sf] aLrdf ljefhg x'g;S5 . t/, ljrf/ / l;4fGtsf] If]qdf dte]b 5}g . d"n s'/f, kf6L{nfO{ alnof] agfP/ n}hfg'k5{ . kbLo ;+/rgfafx]s xfd|f] kf6L{df km/s ljrf/ /fv]/ ljefhg x'g] s'g} ;ª\s]t 5}g .


Ps JolQm Ps kb x'g'k5{

v]d nf]xgL

;b:o, jfUdtL

) k'gMu7g jt{dfg ;dosf] dfu cg'¿k kf6L{nfO{ ljrf/, gLlt / Jojxf/nfO{ ¿kfGt/0f ug]{ k|lqmof xf] . xfdLn] clxn];Dd cjnDag u/]sf] ;ª\u7gsf] 9f“rf, sfo{z}nL / sfo{qmd nf]stGq k|flKtcl3s} 5g\ . nf]stGq k|flKtkl5 ;a} hgtf clwsf/d'vL ePsf 5g\ . o:tf] clwsf/sf] vf]hL eO/x]sf] a]nf ;ª\u7gsf] lgdf{0f / sfo{z}nL klg km]g'{k5{ eGg] dfu pl7/x]sf] cj:yf 5 . ;a}sf] of]Uotf, IfdtfnfO{ ;d]6]/ ;ª\u7g lgdf{0f ug'{k5{ / kf6L{nfO{ dha't agfpg'k5{ eGg] xfd|f] ck]Iff 5 . ca xfdLn] sfo{ ug]{ z}nLdf kl/jt{g x'g'k5{ . dflysf] lgb]{zgdf sfd u/] ;a} 7Ls x'g] / tNnf] txsf sfo{stf{n] dfGg}kg]{ cj:yf x'g'x'“b}g . tNnf] txsf dflg;sf] efjgfnfO{ ;d]6]/ n}hfg'k5{ . xfdL k|ultzLn eg]/ lx“8]sfn] xfdLleq} klg nf]stflGqs ;+:sf/ cjnDag ug'{k5{ . cj;/ gkfPsf] / aflx/ /x]sfx¿nfO{ klg plrt :yfg lbg'k5{ . xfdLleqsf] ;fdGtjfbL ;+:s[lt TofUg'k5{ . ;do;fk]If agfpg hahnfO{ klg ck8]6 u/]/ n}hfg'k5{ . lxhf] ;QfkIf / k|ltkIf eGg] lyof] . ca ;dfj]zL cjwf/0ff ljsl;t ePsf] 5 . oL ljifo yKg'k5{ . clg dfq xfdL Jojl:yt / ;zQm x'g ;S5f}“ . kf6L{leq klg ;xdlt / ;xsfo{ ug'{k5{ . kf6L{leq k'gMu7gsf] s'/f p7]sf] 5 . ca dxf;lrj jf cWoIf dfq} ;j{];jf{ x'g] Ps kb xf]Og, ax'kbsf] Joj:yf x'g'k¥of] . Ps JolQm Ps kbsf] gLlt cjnDag ckl/xfo{ eO;s]sf] 5 . ;+;bLo / kf6L{ut kbsf] ljifodf :ki6 gLlt Nofpg'k5{ . ;+;bLo kb eg]kl5 x'?Ss} x'g] / kf6L{sf] kb eg]kl5 vf; rf;f] glbg] k|j[lQ a9]sfn] of] kbsf] ljifodf ;dfof]hg ug'{k5{ . xfd|f] clxn]sf] sfo{z}nL e2f 5 . o;nfO{ abn]/ 5l/tf] / sfdofjL agfpg'k5{ . casf] xfd|f] z}nL efjgfTds eGbf Jofjxfl/s agfpg h?/L 5 .

) hah klg dfS;{jfbsf] ;do;fk]Ifsf] pkh xf] . of] ;w}“el/ crn /xG5 eGg] xf]Og . hah kfl/t ePkl5 !* jif{sf] ;do k|fKt ePsf] 5 . To;otf Jofks kl/jt{g cfPsf] 5 . casf] cu'jfO hahn] ug'{k5{ . o;n] klg k|lt:kwf{sf] /fhgLlt u/]sf] 5 . hahn] NofPsf] ax'dtsf] ;/sf/ / cNkdtsf] k|ltkIf eGg] gf/fnfO{ ;do;fk]If agfpg ;dfj]zL cjwf/0ff cufl8 ;fg'{k5{ .

) Pdfn] olta]nf ;a}eGbf 7"nf] r'gf}tLdf 5 . o;cl3sf ;+ljwfg;ef r'gfjaf6 xfdL t];|f] zlQmdf ws]lnPsf 5f}“ . oBlk, of] zlQm g} lg0ff{os xf] . Pdfn]lagf zflGtk|lqmof / ;+ljwfg n]vgsf] sfo{ k"/f x'“b}g eGg] k'li6 eO;s]sf] 5 . dxflwj]zg /fd|f] cj;/ xf] . kf6L{leq 5nkmn x'g' k|hftflGqs rl/q g} xf] . kf6L{leq v}nfa}nf Nofpg] sfd s;}n] ug'{x'“b}g . ljrf/ /fVg] qmddf k|lqmofut uNtL klg ug'{x'“b}g . g]tfx¿n] klg ljrf/ lbg ;Sg'k5{ . cfPsf] ljrf/ kfl/t ePkl5 ;a} Pstfa4 eP/ hfg'k5{ . dxflwj]zgdf g]tfx¿n] kb / ljrf/sf] bfaL ug'{ :jfefljs xf] . t/, pxf“x¿n] klg k|hftflGqs cEof;d} cfpg'k5{ . sfo{stf{n] klg ;f]r]/ dxflwj]zgdf hfg'k5{ . sfo{stf{x¿ tLy{ofqL ag]/ cu'jfnfO{ dfq} k5\ofO/xg' x'“b}g . dxflwj]zgdf /fli6«o / kf6L{ut :jfy{ k|ltljlDat x'g'k5{ . xfdL bL3{sfnLg ;f]rsf ;fy cl3 hfg ;Sg'k5{ .


ljsNksf] u'~hfo; 5}g

ljb'/ ;fksf]6f

;b:o, jfUdtL

) /fli6«o sfo{stf{ e]nfkZrft\ ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nLdf k'gMu7gsf] s'/f h'g p7]sf] 5, o;df cln k|:6 x'g dg nfu]sf] 5 . k'gMu7g eg]sf] lj36g ePsf] ljifosf] csf]{ u7g ug{] ljifo xf] . ljrf/sf] lx;fan] hahnfO{ ;d[4 agfpg'k5{, k'gMu7g xf]Og . lsgeg], hah lglj{sNk l;4fGtsf ¿kdf :yflkt eO;s]sf] 5 . o;nfO{ ;d[4 agfpg] s'/f clxn]sf] cfjZostf xf] . sfo{gLltsf] ;jfnsf] s'/f klg ;xL 5 t/ o;sf] sfof{Gjogsf ;Gbe{df sxL“st} sdhf]/L eP To;sf] ;dLIff ug{ cfjZos 5 . k'gMu7gsf] h'g ;f]r cfPsf] 5, of] eg]sf] lj3l6t ljifonfO{ k'gM u7g ug]{ ljifo xf] . hahnfO{ ;d[4 agfpg] ;jfndf lxhf] gp7]sf ljifo cfh p7]sf 5g\ . /fHosf] k'gM;+/rgfsf] ;Gbe{, ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg / gof“ ;+ljwfg agfpg] s'/f / u0ftGqnfO{ ;+:yfut ug]{ s'/f klg gof“ ljifo x'g\ . oBlk, oL haheGbf aflx/sf ljifo eg] xf]Ogg\ . log} cfwf/df hahnfO{ ;d[4 agfpg' clxn]sf] cfjZostf xf] . hahsf] sfo{gLltsf] ;jfndf 5}6f}“ / ;ftf}“ dxflwj]zgaf6 hahsf] sfo{gLltnfO{ h'g ¿kdf lg0f{o u/L cufl8 a9fPsf lyof}“ . sfo{gLltnfO{ ablnPsf] cj:yfdf gof“ 9ª\un] k'gM ;f]Rg h?/L 5 . kf“rf}“ dxflwj]zg ljrf/sf] dxflwj]zg aGg;Sof] . 5}6f}“ /fli6«o ;Dd]ng sfo{gLltsf] ;jfndf ax; x'g vf]h] klg hlt x'g'kYof]{, Tolt ax; / ljrf/df s]lGb|t x'g ;s]g . h;sf] sf/0f kf6L{ ljefhgsf] tx;Dd k'Uof] . ;ftf}“ dxflwj]zgdf sltko ljifox¿ h:t} ;+ljwfg;efsf] ljifo p7] klg xfdLn] lg0f{o ug{ ;s]gf}“ . h;sf] sf/0f ;+ljwfg;efsf] gf/f tTsfn xfd|f] gf/f aGg ;s]g . h;sf] sf/0f ;+ljwfg;efdf xfdLn] g/fd|f] k/fho ef]Ug'k¥of] . ;ftf}“ dxflwj]zgdf cGt/kf6L{ nf]stGqsf s'/f p7] klg kf6L{leqsf] nf]stfGqLs/0fsf] s'/f p7]g / 5nkmnsf] ljifo klg ag]g . cf7f}“ dxflwj]zg gLlt / g]t[Tjdf gLltut 5nkmnsf cfwf/df a9L ;do s]lGb|t ug{ cfjZos 5 . hahnfO{ ;d[4 agfpg ablnPsf] kl/l:yltdf sfo{gLltnfO{ yk Jojl:yt agfpg] d"n ljifo aGg'k5{ .

) hah ;do ;fGble{s ljifo xf] . o;sf] ljsNksf] s'g} u'~hfo; g} 5}g . hahsf] sfo{gLltnfO{ sfof{Gjog ug]{ ;Gbe{df b]lvPsf sdhf]/L / q'l6x¿nfO{ b]vfP/ hahsf] cf}lrTodf k|Zg ug{] s'/f cToGt c;fGble{s / u}/;}4flGts ljifo xf] . sfo{gLltsf] sfof{Gjogsf ;jfndf b]lvPsf sdhf]/Lx¿sf] oyfy{k/s ;dLIff ug'{ g} ;a}eGbf plrt x'g]5 . d"ntM cf7f}“ dxflwj]zg ljrf/sf] dxflwj]zg agL gLltut 5nkmn u/]/ ljz]if dxflwj]zgsf] ¿kdf ;DkGg x'g'k5{ .

) u'6aGbL cGTosf nflu …ljrf/ / l;4fGtdfÚ lg;ª\sf]r 5nkmn x'g h?/L 5 . ;ª\u7gfTds If]qdf of]Uotf / Ifdtf cg';f/ lhDd]jf/Ldf k|d'vtf lbg'k5{ . d"ntM g]t[Tjn] sfo{stf{nfO{ cfkm\gf] eGbf kf6L{sf] agfpg kxn ug'{k5{ . sfo{stf{n] g]tfsf] jl/kl/ /xg'eGbf hgtfsf] dfemdf /xg] s'/fnfO{ k|fyldstf lbg'k5{ . g]t[Tj sfo{stf{ / hgtfsf] ljZjf;n] dfq :yflkt x'g;S5 . g]t[Tj kb geP/ hgtf / sfo{stf{x¿sf] cf:yfk'~h x'g ;Sg'k5{ . o;n] g} kf6L{leqsf] u'6aGbLnfO{ ;dfKt kfg{ ;xof]u u5{ .


;do;fk]If ;'wf/ h?/L

sdn ;''g'jf/

;b:o, jfUdtL

) xfd|f] kf6L{sf] :yfkgfsfnb]lv g} xfdL ljleGg sf]0faf6 ;'wf/ u/]/ oxf“;Dd cfOk'u]sf 5f}“ . cf7f}“ dxflwj]zgsf] ;“3f/df cfP/ k'gMu7gsf] gf/f p7fpg'n] klg kf6L{leq ;do;fk]If ;'wf/sf] cfjZostf b]vfPsf] 5 . of] k'gMu7gn] kf6L{nfO{ cem alnof] / ;zQm agfpg ;xof]u k'¥ofp“5g\ . kf6L{ ;zQm ePdf xfdL d'n's / hgtfsf nflu sfd ug{ ;kmn /xG5f}“ . ljrf/sf] lx;fan] xfdLn] kf“rf}“ dxflwj]zgb]lv hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ cjnDag ul//x]sf 5f}“ . o;df s'g} k'gMu7gsf] cfjZostf 5}g . ;ª\u7gfTds ¿kn] dxf;lrj ;j]{;jf{ /xg] k/Dk/f lyof] . ca of] k4lt tf]8]/ cWoIffTds x'g] ck]Iff 5 . o;af/] ca a:g] s]Gb|Lo sld6Lsf] a}7sn] lg0f{o lng] 5 . kf6L{sf] ;ª\u7gfTds 9f“rfsf] k'gMu7gaf/] 5nkmn eO/x]sf] 5 .

) hah xfd|f] sfo{gLlt xf] . o;df clxn];Dd s'g} ljjfb 5}g . xfd|f] sfo{z}nL / ;ª\u7g abn]/ dfq} hfg'k5{ . ca xfdL ;ª\u7gsf] 9f“rf, b[li6sf]0f / ljrf/df ;zQm eP/ hfg'k5{ . hgo'4sf] af6f] 5f8]/ dfcf]jfbLsf] v'nf /fhgLltkl5 pgLx¿ anhkm\tL 9ª\un] k|:t't ePsf 5g\ . o; cj:yfdf xfdL ;zQm 9ª\un] k|:t't eP/ hfg'k5{ .

) xfd|f] /fli6«o sfo{stf{ e]nfn] o;af/] ;'emfj k]; ul/;s]sf] 5 . k|:t't ul/Psf ;'emfjx¿df dflyaf6} ljleGg pku'6df ljefhg eP/ ;d:of b]lvPsf] pNn]v ul/Psf] 5 . g]t[Tjn] klg To;nfO{ :jLsfl/;s]sf] 5 . /, cab]lv kf6L{leq s'g} k|sf/sf] u'6–pku'6df gnfUg], Pstfa4 eP/ kf6L{nfO{ ;zQm agfpg] k|0f ePsf] 5 . ;+ljwfg;efsf] r'gfjdf xfdLn] ;f]r] cg'¿ksf] ;kmntf k|fKt ug{ g;s]kl5 7"nf] wf]sf xft nfu]sf] 5 . t;y{, g]tfb]lv sfo{stf{;Ddsf] x}l;otn] s;}n] klg ;fgfltgf s'/fdf ljjfb u/]/ ljeflht x'g'x'“b}g . o:tf ;fgf s'/fx¿df ljjfb lgsfn]/ o;kflnsf] dxflwj]zgdf ljefhg b]lvg' x'“b}g . o;kflnsf] dxflwj]zgdf sfo{stf{x¿n] :jtGq ¿kdf dtbfg u/]/ gof“ g]t[Tj r'Gg]5g\ .]


sfo{z}nL k|d'v ;d:of

5f]jfª t]lGhª tfdfª

;lrj, /;'jf

) ljrf/sf lx;fan] xfdLhlt alnof] sf]xL klg 5}g t/ g]tf / sfo{stf{x¿sf] sfo{z}nL cToGt k'/fgf] 5 . g]skf -Pdfn]_n] cª\uLsf/ u/]sf] …ljrf/ / l;4fGtÚn] ljho k|fKt ul//x]sf] 5 . t/, xfdLn] xfd|f] dfu{l;4fGtn] ;kmntf k|fKt ul//x]sf] kIfnfO{ hgtfdfem k'¥ofpg] ;jfndf slxNo} klg Wofg lbPgf}“ . k'/fgf] 9ª\un] xfdLx¿ cem} klg lx“l8/x]sf 5f}“ . o;sf nflu gof“ 9ª\un] gLlt agfpg'k5{ eg] rf“8} agfpg'k5{ . g]tf, sfo{stf{x¿n] hgd'vL eP/ sfd ug'{k5{ . xfdL ljutsf] eGbf km/s 9ª\un] hgtfsf] 3/3/;Dd k'Ug'k5{ . sdhf]/ aGb} uO/x]sf] ;ª\u7gfTds l:yltnfO{ ;'b[9 agfpg kxnsbdL lnP/ cufl8 a9\g'k5{ . gof“ ;Gb]z af]s]/ hgtfsf] 3/3/df k'Ug'k5{ . To;sf nflu xfdLn] xfd|f] ;ª\u7g / sfo{z}nLnfO{ kl/dfh{g ug'{k5{ .

) hahsf] cf}lrTodfly k|Zg ug'{eGbf klg g]tf–sfo{stf{x¿sf] sfo{z}nL g} clxn]sf] k|d'v ;d:of xf] . hahh:tf] ;dofg's"n / lglj{sNk ljrf/ t s]xL klg 5}g . t/, g]tfx¿ s]Gb|d'vL aGg], ufp“d'vL / lhNnfd'vL gaGg] k|j[lQn] o;sf] sfof{Gjogsf] ;jfndf ;d:of pTkGg ePsf] 5 . xfd|f]h:tf] hgjfbL s]lGb|t kf6L{df lhNnfb]lv s]Gb|;Dd ljrf/sf] cfbfg–k|bfg ug]{ ;jfn sdhf]/ /x]sf] 5 . hahåf/f lgb]{lzt gLltx¿nfO{ Jojxf/d'vL agfpg g;lsPsf] ;TonfO{ xfdL ;a}n] :jLsf/ ug'{k5{ . g]tf, sfo{stf{ / cGo hgtfaLrdf rnfOg] ljrf/sf] ax; / To;nfO{ ;dGjo u/]/ dfq hahnfO{ ;'b[9 agfpg ;lsG5 .

) /fhgLltdf ;a}eGbf /f]uL rLh u'6aGbL xf] . o;sf] lg¿k0f ug{ g]tf–sfo{stf{x¿aLr ax; / 5nkmn kof{Kt dfqfdf x'g'k5{ . sDo'lg:6 kf6L{leq ljrf/sf] dGyg x'G5 / x'g'k5{ . t/, s;}n] km/s k|:tfj lnof] eGb}df To;nfO{ lj/f]w ug'{x'“b}g . sfo{stf{af6 To:tf] k|sf/sf] bafad"ns ultljlw ;~rfng ul/g'k5{ . xfdL;“u 5}6f}“ dxflwj]zgsf] tLtf] oyfy{nfO{ ;lDe“mb} cfufdL lbgdf u'6ut /fhgLltnfO{ k"0f{ ¿kdf lgif]w ul/g'k5{ . /fhgLltdf 6Ls] k|yfsf] klg cGTo x'g'k5{ .


ljrf/sf] k'gMu7gsf gfddf axlsg' x'“b}g

b]jzª\s/ kf}8]n

;b:o, jfUdtL

) k'gMu7gsf] s'/f d}n] a'em]sf] 5}g . lxhf] g]skf -Pdfn]_sf] gLlt )^# h]7 $ ut] cfP/ /fHon] :jLsf¥of] . /utdf g'xfP/ cfPsf] dfcf]jfbLn] klg Pdfn]s} af6f] k5\ofO/x]sf] 5 . ca xfdL ljrf/sf] k'gMu7gsf gfddf csf]{lt/ hfg'x'“b}g . xfd|f] ljrf/ k'gMu7g xf]Og, Jojl:yt ug'{k5{ . ;ª\u7g / sfo{z}nLdf k'gMu7g cfjZos 5 . k'gMu7g lg/Gt/sf] k|lqmof xf] . ;+ljwfg;efn] /fHo k'gM;+/rgfsf] 3f]if0ff ul/;s]kl5 /fhgLlts 9f“rf klg abNg'k5{ . casf] sfo{z}nL s]Gb|d'vL geP/ hgtf / e"uf]nd'vL x'g'k5{ . olb dfq eP klg kf6L{ ;zQm x'G5 lsgeg] Pdfn];“u ePsf] sfo{stf{sf] zlQm c¿ s'g} kf6L{df 5}g .

) hahn] ax'njfbL ;dfh :jLsf/]sf] 5 . sDo'lg:6 kf6L{ juL{o x'G5 . clxn] h'g hftLo, If]qLo gf/f p7fPsf 5g\, of] s]xLsf] :jfy{sf cfwf/df p7fOPsf] xf] . ;ª\3Lotf / hftLotf klg juL{o cfwf/d} ;d]6\g'k5{ . xfdLn] kf“rf}“ dxflwj]zgb]lv g} hftLo d'2fnfO{ k|fyldstfsf ;fy p7fO/x]sf 5f}“ .

) dnfO{ o;kflnsf] dxflwj]zg Pstfsf] dxflwj]zg x'G5 eGg] nfU5 . xfd|f] ljrf/df s'g} ljefhg 5}g . xfd|f] ljrf/ abNg] u/L k'gMu7g ug]{ eg]sf] klg 5}g . gk'u]sf] s]xL s'/fx¿ yKg] dfq eg]sf] xf] .


;ª\u7g / sfo{z}nLdf k'gMu7g

z]/axfb'/ tfdfª

;b:o, jfUdtL

) vf;u/L kf6L{sf] cf7f}“ dxflwj]zgdf ljrf/sf] dfldnfdf k'gMu7gsf] h?/L 5}g . clxn]sf] ;Gbe{Dff g]kfnL qmflGtsf] ljrf/ hgtfsf] ax'bnLo hgjfb g} xf] / Tof] clxn] g]kfnL qmflGtsf] l;4fGt klg ePsf] 5 . To;nfO{ ;do;fk]If / ;d[4 kfb}{ nfg'kg]{ eg] b]lvG5 . hxf“;Dd ;ª\u7g / sfo{z}nLsf] k'gMu7gsf] s'/f 5, Tof] eg] cf7f}“ dxflwj]zgsf] k|d'v Ph]G8f aGg'kb{5 . kf6L{sf] xfn} ;DkGg /fli6«o sfo{stf{ e]nfdf k|:t't Pjd\ kfl/t k|ltj]bgdf :ki6tfsf ;fy oL ljifox¿df s'/f p7]sf] 5 . dnfO{ nfU5, dxflwj]zgdf o; ljifodf klg Jofks ¿kdf ax; x'g]5 . jt{dfg ;ª\u7gfTds 9f“rf / sfo{z}nLdf Jofks kl/jt{g x'g] s'/fdf cfdsfo{stf{x¿ ljZj:t;d]t 5g\ .

) ljrf/, ;ª\u7g / sfo{z}nL klg ;do;fk]If x'G5 . clxn]s} ;ª\u7gfTds l;4fGt / sfo{z}nL s'g} a]nf k|efjsf/L lyof] . ;dofg';f/ kl/dfh{g u/]/ nfg g;Sg' dfq sdhf]/Lsf] kIf xf] . ljrf/sf] dfdnfdf Pdfn]n] lnPsf] ljrf/ g} clxn] ;do ;fGble{s 5 . ljrf/ cg';f/sf] ;ª\u7g x'g;s]g eg] ;xL ljrf/ klg nfu" ug]{ ;Gbe{df sdhf]/Lx¿ b]vf kb{5g\ / ljrf/ cg';f/sf] nIo k|fKt ug{ sl7gfOx¿ pTkGg x'g;S5g\ . clxn]sf] nf]stflGqs u0ftGqfTds zf;g k|0ffnLdf ;dfj]zL ;dfg'kflts s'/fx¿ pl7/x]sf] ;Gbe{df hgjfbL s]Gb|Lotfsf] ;ª\u7gfTds l;4fGt ;ª\u7gsf] dfldnfdf nfu" gx'g ;S5 . To;}n] ;dosf] dfusf] sf/0fn] ;ª\u7g / sfo{z}nLdf kl/jt{g ug'{ h?/L b]lvPsf] xf] . o;nfO{ k|efjsf/L agfpg klxn] xfdL hahsf] l;4fGtk|lt k|lta4 x'g' h?/L 5 . of] qmflGtk"j{sf] sfo{qmd xf] ls qmflGtkl5sf] sfo{qmd xf] eGg] ljifodf :ki6 x'g'kb{5 . sfo{stf{ / hgtfnfO{ :ki6tfsf ;fy k|fKt ug{ rfx]sf] nIosf af/]df ;r]t agfpg'kb{5 . nIo k|fKt ug]{ sfo{gLltn] g} sfo{z}nL aGg] ePsfn] ;f]xL cg';f/sf] ;ª\u7gfTds 9f“rf agfpg'kb{5 . nIo ls6fg ePkl5 To;k|lt b[9 /xg] xf] eg] ;ª\u7g / sfo{z}nL :jtM k|efjsf/L x'G5 . ha sDo'lg:6 kf6L{x¿df nIosf k|lt pbf/ jf ;+zf]wg x'g yfN5, ta ;a} If]qdf ;d:of k}bf x'g] ub{5 . To;sf/0f of] dxflwj]zg nIo lgwf{/0f ug]{ dxflwj]zgsf ¿kdf klg x'g'kb{5 .

) g]kfnL qmflGtsf] sfo{qmd s'g} h8;"q xf]Og, ;do;fk]If x'g'kb{5 . o;sf] dtna o;sf] d"n efjgf / dd{nfO{ g} kl/jt{g ug'{ eg] sbflk x'“b}g . t/, l;4fGtn] hgtfsf] hLjgnfO{ cfTd;ft\ u5{ ls ub}{g < s'g} klg l;4fGt hgtfsf] hLjgeGbf sbflk 7"nf] / zfZjt x'g ;Sb}g . To;}n] x/]s l;4fGtx¿ hgtfsf] hLjg;“u k|ToIf ¿kdf ;/f]sf/ /fVg] x'g'kb{5 . hahnfO{ klg g]skf -Pdfn]_n] hgtfsf] hLjg;“u k|ToIf ;/f]sf/ /fVg] l;4fGtsf ¿kdf cufl8 ;f/]sf] l;4fGt xf] . kf“rf}“ dxflwj]zgdf o;nfO{ g]kfnL qmflGtsf] df}lns sfo{qmdsf ¿kdf hgg]tf sd/]8 dbg e08f/Ln] cufl8 ;fl//x“bfsf] kl/j]z / clxn]sf] kl/j]z w]/} km/s eO;s]sf] 5 . clxn] xfdL b]znfO{ ;ª\3Lo 9f“rfdf nfg] s'/fdf k|lta4 5f}“ . s]jn s:tf] eGg] dfq ljifodf ax; ul//x]sf 5f}“ . Tolta]nf /fhtGq cGTosf] gf/f xfdL;“u lyof] eg] clxn] /fhtGq ;dfKt eP/ b]z u0ftGq eO;s]sf] cj:yf 5 . To;}n] of] ;a} cj:yfx¿sf] uxg ljZn]if0f h?/L 5 / ToxL cg';f/ hahnfO{ ;d[4 agfpg'kb{5 . hahsf] cfly{s kIf s:tf] x'g] < ;fdflhs kIf s:tf] x'g] < /fhgLlts kIf s:tf] x'g] < ;f+:s[lts kIfdf /fHo k'gM;+/rgfsf] ljifodf s] b[li6sf]0f x'g]b]lv lnP/ hghflt, blnt, dlxnf, dhb'/ / ljleGg ju{, k];f / Joj;fodf ;+nUgx¿sf af/]df b[li6sf]0f s] x'g] < eGg] ljifodf ca uxg ax; h?/L 5 / cf7f}“ dxflwj]zgn] o;sf af/]df l5gf]kmfgf] ug'{kb{5 . Pdfn] ;a}sf] Kof/f] kf6L{ agfpg o;df sxL“st} vf]6 /x]sf] 5 eg] ;Rofpg tof/ x'g'kb{5 . Pdfn]df hghflt lsg nfUg] < blnt lsg nfUg] < dhb'/ lsg nfUg] < ljleGg ju{ / k];f Joj;fosf dflg;x¿ lsg nfUg] < eGg] ljifodf plrt ;dfwfg g} jf:tjdf hahsf] ;d[4tf xf] . ;fy;fy}, hahn] dfgj hLjgnfO{ s] lbG5 < eGg] s'/fsf] ls6fgL ug{ ;Sg'kb{5 . s'g} l;4fGtn] dfgj hLjgdf s'g} ;/f]s/ /fVb}g jf ;Lldt 3]/f]df dfq /xG5 eg] Tof] …l;4fGtÚ l;4fGtsf ¿kdf g/x]/ s]jn a'l4 ljGof; ug]{ ;fdfu|L dfq aGb5 . ca hah Pdfn]sf] dfq k]jf x'g' x'“b}g . of] x/sf]xL g]kfnL hgjfbL qmflGtsf kIfw/x¿sf] l;4fGt aGg'kb{5 eGg] dnfO{ nfUb5 . o;/L g} hah ;d[4 x'“b} Ps kf6L{sf] ;LdfeGbf aflx/ lg:sG5 / b]zsf] ;LdfnfO{ ;d]t gf3]/ of] PSsfO;f}“ ztfAbLsf] gof“ l;4fGtsf ¿kdf km}lng]5 .

) s'g} klg ;ª\u7gx¿df To;sf] ;ª\u7gfTds rl/q s:tf] 5 < To;n] To;leq sfd ug]{ JolQmx¿sf] b[li6sf]0f alg/x]sf] x'G5 . x/]s ;ª\u7gx¿df tNnf] txdf w]/} kbx¿sf] aLrdf w]/} dflg;x¿ ;“u;“u} ldn]/ sfd u5{g\, ha lj:tf/} kbx¿ ;f“3'l/“b} ;f“3'l/“b} hfG5g\, ta s'g} ;do Pscsf{sf nflu Hofg g} lbg kl5 gkg]{x¿ Pscsf{sf] Hofg} lng kl5 kb}{gg\ . of] s6' ;To xf] . dxflwj]zgdf ax'kbsf] s'/f p7]sf] 5 . of] g9f“6L eGg' kb{5, of] g]t[Tjsf] Joj:yfkg g} xf] . ;a} kbx¿df dxflwj]zg k|ltlglwx¿aLraf6 k|ToIf lgjf{rg ug{'kb{5 / dxflwj]zg k|ltlglw ePkl5 ;a}nfO{ r'Gg] / r'lgg] clwsf/ x'g'kb{5 . s'g} ;ª\u7g jf kf6L{df g]t[Tjsf] ;xL Joj:yfkg x'g ;s]g eg] Toxf“ cGt/snx hlGdG5 . kf6L{sf] cf7f}“ dxflwj]zg Pstfsf] dxflwj]zg agf];\ eg]/ g} /fli6«o sfo{stf{ e]nfdf b]zel/sf sfo{stf{x¿n] Pp6} Pstfsf] /fhgLlts ljrf/ / b:tfj]h cfcf];\ eGg] dfu u/]sf] xf] . Pstfsf] dxflwj]zg agfpg ;a}eGbf klxn] g]tfx¿ xflb{s aGg ;Sg'kb{5 . g]t[Tj ju{sf] g} k|d'v e"ldsf x'g] ePsfn] dxflwj]zg s:tf] agfpg] eGg] k|d'v xft g]t[Tj ju{df /xG5 . To;sf] s]xL c+z sfo{stf{ klg ePsfn] d ;a} ;fyLx¿nfO{ ;f“Rr} cf7f}“ dxflwj]zgnfO{ xflb{s / Pstfsf] dxflwj]zg agfpg ;a}n] cf–cfkm\gf] 7fp“af6 Pp6f cleofgsf ¿kdf nfUg cg'/f]w ug{ rfxG5' / dxflwj]]zgnfO{ cfdg]kfnLsf] rf;f]sf] ljifo agfpg;d]t cg'/f]w ub{5' . hxf“;Dd ljutsf dxflwj]zgx¿ xflb{s ePg ls eGg] egfO;“u d ;xdt 5}g . lsgeg], g]skfsf] :yfkgfb]lv g} j}rfl/s dte]b eof] eg] kf6L{ g} cnu ePsf 5g\ t/ j}rfl/s dte]b geO{ ePsf dxflwj]zgx¿ eg] s'g} ;do s'g} sd/]8x¿sf] emLgfdl;gf u'gf;fafx]s dxflwj]zgx¿ eg] ;f}xfb{ g} x'g] u/]sf] b]lvG5 .


 2009© Mercantile Communications Pvt. Ltd. Terms of use