About Us  |  Send Us News  |  Advertise With Us  |  Contact Info  |  Feedback
 
 
 
 Nepalnews Search

Web nepalnews
Powered By:
Google
Budget 2006-07
 Publication
  Sandhya Times


 
 Font Download
  Kantipur
Preeti
Gauri
More Nepali Font
 Others
  Old Publications
China Radio

Hits FM 91.2
Municipal Poll 2062
Nepal Khabar
Nepal Stock Exchange
Nepali Headlines
Weekly Pollution Watch
Old Publications
 
 
 
cGt{jftf{
 

d}n] /fhfnfO{ bfd /fv]/ 9f]u]sf] 5}g

–clwjQmf afns[i0f Gof}kfg]

s;/L /fli6«o hgzlQm kf6L{sf] tkm{af6 pd]bjf/ aGg'eof] <

d of] kf6L{sf] s]Gb|Lo ;b:o ePsfn] kf6L{s} tkm{af6 pd]bjf/L lbPsf] 5' .

of] kf6L{ t k"j{k~rx¿sf] kf6L{ xf] lg < o;df tkfO+{ s;/L c6fpg' eof] <

;od ablnPsf] 5 . dfG5]sf ljrf/x¿ klg ablnPsf 5g\ . ablnPsf] kl/l:yltdf /fli6«o hgzlQm kf6L{ b]zsf] ;a}eGbf e/kbf]{ / lhDd]jf/ kf6L{sf] ¿kdf pbfPsf] 5 . of] s'/f eljZodf k'li6 x'g]5 k|ltIff ug'{xf];\ .

tkfO{sf] pd]bjf/L s] sfnflu <

of] ;+ljwfg;efsf] r'gfj xf] . h;n] ;+ljwfg a'em\5 p;}n] ;+ljwfg n]V5 . d p7]sf] sf7df8f}+ ! g+=df ;+ljwfg a'em\g] 1ftf pDd]bjf/ 5}gg\ . 1fg / ;Lk hlt hflgPsf] 5, Tof] xfdLn] lbg] xf] . d lht]/ ;+ljwfg;efdf uP“ eg] d cfkm} ;+ljwfg n]V5' . Pdfn]sf k|bLk g]kfn, sf+u|];sf k|sfzdfg l;+x / dfcf]jfbLsf 8f=/fddfg >]i7nfO{ sfg'gsf] 1fg 5}g . s] n] b]zsf] lxt u5{ / s] n] ub}{g eGg] dnfO{ hfgsf/L 5 . c? pDd]bjf/x¿ lht]/ uPdf ljb]zLn] ;+ljwfg n]Vg nufp“g]5g\ . ;+ljwfg logLx¿sf] nflu sfnf] cIf/ e}+;L a/fa/ xf] . NofKr] 7f]S5g\ ;a} ;lsG5 .

clwjQmf dfG5] /fhgLlttkm{ s;/L cfslif{t x'g'eof] <

b]z /x\of] eg] dfq d]/f] jsfnt l6S5 . ;+ljwfg eg]sf] 3/sf] hu xf] . ;+ljwfg agfpg] s'/f k|fljlws 1fg xf] . yf]/} hfg]sfn] d o; tkm{ xf]ldPsf] x'“ .

sf+u|]; / Pdfn]sf pd]bjf/eGbf tkfO{df s] leGgtf 5 <

)$& ;fnsf] ;+ljwfg klg log} kf6L{sf] ;xdltdf n]lvPsf] xf] . To;sf] s] xfnt eof], ;a}nfO{ yfxf 5 . oL km]n ePsf g]tfx¿n] n]v]sf] ;+ljwfg s:tf] xf]nf < tkfO{ cfkm}+ cg'dfg ug{ ;Sg'x'G5 . pgLx¿n] agfPsf] ;+ljwfg 7Ls ePsf]eP / pgLx¿n] /fd|/L b]z ;+rfng u/]sf] eP d klg pgLx¿nfO{ ef]6 lbGy]“ . t/ tL dfG5] km]n eP . k|bLk g]kfn ;flxTodf /fd|f] hfgsf/ x'g\ . ;flxTo;efsf] r'gfj ePsf] eP d p7\g] lyOg“, pgnfO{ g} ef]6 xfNy]“ . ;flxTodf deGbf pgL a9L 1ftf 5g\ . ha pgL ;+ljwfgsf 1ftf xf]Ogg\ eg] ;+ljwfg agfpg pgL cu|;/ x'g' unt s'/f xf] . ltgLx¿n] ;+ljwfg agfpg' eg]sf] ladf/Lsf] pkrf/ OlGhlgo/n] u/]h:t} xf] . ;+ljwfg;ef eGg] s'/f /fhgLlts bnn] a'em]gg\ . d t s] rfxGy]“ eg] 7"nf kf6L{n] ljZjgfy pkfWofo, nId0f cof{n, bdggfy 9'+ufgfnfO{ p7fpmg\ . t/ To;f] ePg . pgLx¿ uPsf] eP /fd|f] ;+ljwfg aGg] lyof] . To;nfO{ 5f8]/ bnn] o;nfO{ /fhgLlts¿kdf x]/]/ ;+;bLo r'gfjsf ¿kdf k|of]u u/] . To;sf] sf/0f Pp6} 5 !@ a'“b] ;dembf/L, hf] lbNnL ;Demf}tfaf6 ljsl;t ePsf] xf] . ToxL cfwf/df cGtl/d ;+ljwfg aGof] . ef/t s] rfxG5 eg] ;+ljwfg;ef klg p;sf] lxtdf xf];\ . To;}n] ;+ljwfgsf 1ftf eP eg] Tof] ;Dej x'“b}g . ;+ljwfgsf 1ftf ePgg\ eg] ef/tn] cfkm\gf] :jfy{cg's"nsf] ;+ljwfg agfp“5 . oxL kl/l:ylt /x\of] eg] g]kfn l;lSsdLs/0flt/ cufl8 a9\5 .

tkfO{sf] pd]bjf/Ln] k[ys klxrfg lbg ;S5 <

d}n] c? bnsf g]tfeGbf k[ys\ sfd u/]sf] 5' . /fi6«3ftL 6gsk'/ ;lGwlj?4 l/6 lbO{ dxfsfnL gbL g]kfn / g]kfnLsf nflu hf]ufPsf] 5', k|wfgdGqL / dGqLnfO{ e|i6frf/df sf/afxL ug{ gkfOg] sfg'glj?4 l/6 lbO{ sfg'g ab/ u/fPsf] 5' . ;+ljwfgljk/Lt gful/stf af“8\g] To;a]nfsf] sfg'glj?4sf] l/6 lbO{ To;nfO{ vf/]h u/fPsf] 5' . ;fy} d}n] /fi6«nfO{ kmfObf k'Ug] w]/} sfd u/]sf] 5' . To;}n] ;+ljwfg;efsf] r'gfj ug]{ k|of]hgsf nflu u7g ePsf] of] ;/sf/n] s}og\ /fi6« lxtlak/Ltsf sfd ul//x]sf] 5 . oL ;a} /fi6«3ftL sfdx¿ ab/ u/fpg klg d]/f] pd]bjf/L k[ys klxrfgsf ;fy cfjZos 5 eGg] dnfO{ nfU5 .

tkfO{sf] /fhgLlts Ph]G8f s] 5 <

d;“u /fd|f] ;+ljwfg n]Vg] Ph]G8f 5 . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;+ljwfg agfpg] ePsfn] o;df ljsf;jfbL gf/f cl3 ;fg'{ h?/t 5}g . /, b]zsf] lxtsf] ;+/If0f ug]{ sfd daf6 x'g]5 .

/fhkfn] /fhtGq lg/k]If eP/ r'gfj n8\b}5, of] hfoh 5 <

b'O{ ;o $& jif{sf] /fhfsf] zf;g hgtfn] ef]lu;s]sf 5g\ . /fhtGq g/x]sf] eP b]z /xGYof], /x“b}gYof], Tof] cfkm\gf] 7fp“df 5 clxn] of] jx;sf] ljifo xf]Og . ha of] cGtl/d ;+ljwfgn] ;fj{ef}d;Qf ;DkGg hgtf elg;s]kl5 /fhf /fVg] ls g/fVg] eGg] ljifodf hgdt ;+u|x x'g'k5{ . /fhf/lxtsf] b]z agfpg] ls /fhf;lxtsf] b]z agfpg] eGg] ljifodf tTsfn} lg0f{o ug'{k5{ . o:tf] lg0f{o ug]{ clwsf/ ;fj{ef}d g]kfnL hgtfnfO{ dfq 5 . ;+ljwfg;efsf] r'gfjdf dtbftf gfdfjnLdf gfd gePsf JolQm klg pd]bjf/ ePsf 5g\ . of] l:yltn] r'gfj wf“wnL/lxt x'G5 eGg ;lsGg . hgtfnfO{ lg0f{o ug]{ clwsf/ lbOPg eg] yk lg/+s'ztf hlGdG5 . klxnf–klxnfsf] r'gfjdf Pdfn]n] r'gfjsf nflu lgikIf ;/sf/ u7gsf] dfu ub{Yof] . clxn] Tof] klg ePg . r'gfjdf wf“wnL x'G5 eGg] ;+s]t clxn]s} ultljlwaf6 b]lvPsf] 5 .

tkfO{nfO{ dflg;x¿ /fhfjfbL eG5g\ lg <

Pdfn] kf6L{sf dxf;lrj h:t} d /fhfnfO{ bfd /fv]/ 9f]Ug uPsf] 5}g / xfn Pdfn]sf tkm{af6 lzIffdGqL /x]sf If]q g+= ! df d]/f k|ltåGbL k|bLk g]kfnn] h:t} /fhf ;fd' pleP/ ;ky vfPsf] klg 5}g d}n] . To;}n] dnfO{ /fhfjfbL b]Vg]x¿df k"jf{u|x 5 . /fhf /fVg] jf g/fVg] eGg] af/]df hgdt ;+u|xdf hfg' k5{, hgtfnfO{ lg0f{o ug{ lbOg' k5{ eGg] dfGotf d]/f] xf] . hgtfnfO{ ;fj{ef}d eGg] clg lg0f{o r}+ ;ftbnn] ug]{ < o;}nfO{ eG5g\ nf]stGq < of] nf]stGq x}g, ;ftbnsf] clwgfostGq xf] . of] tGqsf lj?4 hgtf hfu?s x'“b}5g\ .


g]kfnL sf+u|];sf] r'gfjL 3f]if0f–kq o:tf] 5

b:tfj]h

cfb/0fLo lbbL–alxgL tyf bfh'–efOx¿,

g]kfnL hgtfsf] bzsf}+ k'/fgf] rfxgf ;+ljwfg;efnfO{ @)^@–)^# sf] hg–cfGbf]ngn] ;'lglZrt u/fPsf] 5 . of] P]ltxfl;s 38Ldf ;d:t zxLbnfO{ x[bodf /fVb} g]kfnL sf“u|]; g]kfnL hgtfdf xflb{s clejfbg ub{5 .

zflGtk"0f{ nf]stflGqs cfGbf]ngsf] cg]s sfnv08df ;+3if{sf] df]rf{df cu|0fL e"ldsf lgjf{x ug]{ b]zsf tdfd t?0f–ljBfyL{, gful/s ;dfh, dfgj clwsf/sdL{, ls;fg–dhb"/ / dlxnf, lzIfs–k|fWofks / a'l4hLjL, jlsn, 8fS6/ / Ol~hlgo/, ;+rf/sdL{, ;flxTosf/, snsf/, Pj+ pBdL–Joj;foL nufot ;a} k]zf / Joj;fosf g]kfnLsf] b[9 nf]stflGqs r]tgf, ;+3if{ / ;+sNknfO{ g]kfnL sf“u|]; xflb{stfk"0f{ clegGbg ug{ rfxG5 .

xfd|f] >4fk"0f{ ;Demgfdf oltv]/ g]kfnL sf“u|];sf xhf/f}“ h'emf? ;fyLx¿ x'g'x'G5 . h;n] ljut 5 bzssf] cjlwleq h]n–g]n, lgjf{;gsf] kL8f / d[To'nfO{ ;d]t j/0f u/]/ b]zsf] nf]stflGqs ;+3if{ / r]tgfnfO{ hLljt /fVg dxTjk"0f{ e"ldsf lgjf{x ug'{ eof] . sf“u|];hgsf] of] ;+3if{ ofqfn] kl5Nnf jif{x¿df lg/+s'z /fhtGqsf] k|tf8gf;“u} dfcf]jfbL lx+;fsf] ;d]t lzsf/ x'g' k/\of] . o; qmddf hLjg u'dfpg] of]4fx¿;“u} c+ue+usf] kL8f, 3/–;DklQ x/0fsf] b'Mv / cfºgf kl/jf/af6 lj:yflkt ePsf ;a}sf] cf:yfsf] pRr sb/ ug{ rfxG5f}“ .

xfdL of] dxTjk"0f{ 38Ldf @))& ;fnsf] P]ltxfl;s hgqmflGtsf g]tf tyf To;kl5 nf]stGq jxfnLsf nflu ePsf ;+3if{sf gfos dxfdfgj ljZj]Zj/k|;fb sf]O/fnfnfO{ >4fk"j{s ;lDemg rfxG5f}“ . @)!& ;fnkl5sf] cToGt sl7g / k|lts"n kl/l:yltdf kf6L{ ;+u7g / nf]stflGqs cfGbf]ngnfO{ hLjGt agfO/fVg] >4]o g]tf ;'j0f{ zDz]/nfO{ ;Demg rfxG5f}“ . To;}u/L, xfdL @)$^ ;fnsf] hg–cfGbf]ngn] k|Hjlnt u/]sf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf ;jf]{Rr g]tf u0f]zdfg l;+xsf] cys ;+3if{ufyf / cfGbf]ngkl5sf] ;+qmd0fsfnLg /fhgLltdf >4]o g]tf s[i0fk|;fb e§/fO{sf] of]ubfgnfO{ :d/0f ug{ rfxG5f}“ .

lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dk|e'tf ;lxt nf]stGq :yfkgfsf nflu ePsf] zflGtk"0f{ hg–cfGbf]ng @)^@–^# df k|s6 ePsf tTsfnLg cf7 /fhg}lts kf6L{sf] ;'emj'emk"0f{ Pstf / of]ubfgsf] pRr d"NofÍg ub}{ d'n'ssf] /fhgLltnfO{ ;femf p2]Zo / ;+3if{df 8f]¥ofpg ce"tk"j{ g]t[Tj k|bfg ug]{ xfd|f >4]o g]tf lul/hfk|;fb sf]O/fnfsf] P]ltxfl;s e"ldsfk|lt g]kfnL hgtfn] pRr ;Ddfg u/]sf] xfdLn] dxz"; u/]sf5f}“ .

ljeflht ePsf] g]kfnL sf“u|]; kf6L{nfO{ o;sf cfd sfo{stf{x¿ / ;dy{sx¿sf] OR5f / cfsf+IffnfO{ ;Ddfg ub}{ km]l/ PsLs[t u/L kf6L{sf sfo{stf{x¿ o;sf ;dy{sx¿ / cfd hgtfx¿df phf{ k|bfg u/L nf]stflGqs cfGbf]ngnfO{ alnof] kfg{ g]t[TjbfoL e"ldsf lgjf{x ug]{ cfb/0fLo lul/hfk|;fb sf]O/fnf / z]/ axfb'/ b]pjfk|lt cfef/ AoQm ub{5f}+ . ;fy}, kf6L{ PsLs/0f rfxg] cfd sfo{stf{x¿, ;dy{sx¿ / tdfd ;'e]If'x¿nfO{ klg wGoafb lbg rfxG5f}+ .

b]zsf ljleGg hflt, ju{, lnË / If]qn] cfkm\gf] ljlzi6 eflifs, hftLo / ;f+:s[lts klxrfg / ;+3Lo zf;g k|0ffnLsf nflu u/]sf] ;+3if{nfO{ g]kfnL sf“u|]; clegGbg ug{ rfxG5 . dw]zL, d'lZnd, cflbjf;L hghflt, dlxnf, blnt, k5f8L k/]sf ljs6 ef}uf]lns If]q, ckfË, e"ldlxg sd}of, jfbL nufot ljleGg ju{ / ;d"xåf/f ckm\gf] klxrfg / clwsf/sf nflu u/]sf] zflGtk"0f{ ;+3if{nfO{ xfdL nf]stGqnfO{ hLjGt / kl/0ffdd'vL agfpg] lbzfsf] dxTjk"0f{ kfOnfsf ¿kdf cfTd;ft ub{5f}+ .

§ t/fO{–dw]z, cflbjf;L hghflt nufot ljleGg ;d"x;+usf] jftf{ g]kfnL sf+u|;s} kxn / cu'jfOdf ;kmn ePsf] oyfy{nfO{ xfdL :d/0f u/fpg rfxG5f}+ . g]kfnL sf+u|];sf] cu'jfO{df t/fO{ dw]zsf ljleGg /fhgLlts bnsf k|ltlglwx¿, ljleGg cflbjf;L hghflt ;d"xsf k|ltlglw Pj+ blnt / dlxnf ;+:yfsf k|ltlglw;“u ;/sf/L jftf{ ;ldltsf] ;xdlt, ;dembf/Lx¿nfO{ g]kfnL sf+u|];n] k"0f{ ;Ddfg ub}{ ltgnfO{ sfof{Gjogdf Nofpg k|lta4 /xg]5 / g]kfndf ;a} hfthflt, efiff / ;+:s[ltsf] ;dfg clwsf/ :yflkt ug{ / ;Ddfg lbg ;b}j lqmofzLn /xg]5 .

§ xfdL of] P]ltxfl;s cj;/df g]kfnL hgtfsf] cfsf+Iff cg'¿k dfcf]jfbL lx+;fTds åGå ;dfKt u/L lbuf] zflGt :yfkgf ug]{ p2]Zon] x:tfIfl/t lj:t[t zflGt ;Demf}tf / o; cg'¿k cufl8 a9]sf] zflGt k|lqmof / o;df ;xefuL ;a} kIfnfO{ xflb{s wGojfb lbg rfxG5f}“ . zflGt k|lqmofnfO{ cg'udg ug]{ ;+o'Qm /fi6« ;+3 Pj+ zflGt k|lqmofnfO{ ;xof]u / ;dy{g ug]{ ;a} ldq/fi6« / cGt/f{li6«o ;+3–;+:yfk|lt g]kfnL sf“u|]; cfef/ k|s6 ub{5 . g]kfnL sf“u|]; of] zflGt k|lqmofk|lt k"0f{ k|ltj4tf k|s6 ub}{ lbuf] zflGt :yfkgf ug]{ hgtfsf] ;+sNknfO{ lglj{Wg k"/f u/L 5f8\g] k|lt1f ug{ rfxG5 . ;fy} zflGt k|lqmofdf ;+nUg ;a} kIfnfO{ hgtfsf] rfxgf / zflGt k|lqmofsf] ;+j]bgzLntfk|lt lg/Gt/ ;hu / uDeL/ /xg cfu|x ub{} ;+ljwfg;efsf] P]ltxfl;s lgjf{rgsf dfWodaf6 zflGt k|lqmofnfO{ k"0f{tf k|bfg ug]{ lhDd]jf/L jxg ug{ cfXjfg ub{5 .

!= ;+ljwfg;ef–o;sf] P]ltxfl;s ;Gbe{

em08} 5 bzsb]lv g]kfnL sf“u|];n] cu'jfO ub}{ cfPsf] g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] s]Gb|Lo tTj hgtfsf] ;jf]{Rrtf / hgk|ltlglw zf;g sf] :yfkgf ug'{ xf] .

b]z JolQmsf] lghL ;Dkbf / cfh{g xf]Og, hgtfsf] /ut–kl;gfsf] ;[li6 xf] . To;}n] b]zsf] zf;g / /fHo ;+rfngsf] sfd /fhf–dxf/fhfsf x's'daf6 xf]Og, hgtfsf] ;xdlt / cledt k|fKt hgk|ltlglwaf6 dfq x'g ;S5 eGg] hgtfsf] ;jf]{kl/tfsf] of] pb\3f]if g]kfnL sf“u|];n] @))^ ;fndf qmflGtsf] 3f]if0ff kqdf pNn]v u/]/ hgqmflGtsf] cfXjfg u/]sf] xf] . ;+ljwfgsf jf:tljs n]vs hgtf dfq x'g\ / /fHo ;+rfngsf] ;Dk"0f{ clwsf/ hgtfsf k|ltlglwsf] xf] eGg] g]kfnL sf“u|];sf] klxnf] hg3f]if0ff o:tf] lyof] M

æjt{dfg zf;gsf] cGTo eO;s]kl5 g]kfnL sf“u|];n] jflnu dtflwsf/sf] cfwf/df r'lgPsf hgk|ltlglwx¿sf] Pp6f kl/ifb\ jf ;ef af]nfpg]5 . o;} kl/ifb\ jf ;efnfO{ g]kfn hg/fHosf] ;+ljwfg jf /fHo ;~rfng ;DaGwL lgod sfg"g agfpg] ;Dk"0f{ lhDd]jf/L ;'lDkg]5 .Æ

hgtfsf] ;Dk|e'tf / hgk|ltlglw zf;gsf] of] :ki6 df+u / cfu|x g} g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf] phf{ / uGtJo aGb} cfof] . g]kfnsf] lg/+s'z /fhtGqn] k6s–k6s hgtfsf] ;jf]{Rrtfsf] oxL clwsf/nfO{ xgg\ ug]{ r]i6f / if8oGq u¥of] . clg g]kfnL hgtfn] klg k6s–k6s cfºgf clwsf/ /Iffsf nflu lg/+s'z /fhtGqsf] :j]R5frfl/tfnfO{ k/f:t ub}{ /x] . @)^@–^# sf] zflGtk"0f{ hgcfGbf]ng g]kfnL hgtfsf] oxL P]ltxfl;s ;+3if{ ofqfsf] ;jf{lws dxTjk"0f{ s8L k|dfl0ft eof] . of] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngn] d'n'snfO{ k'gM Psk6s ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf NofOk'¥ofP/ cl3Nnf] k':tfsf xfd|f cu|hx¿sf] ;+sNknfO{ k"/f ug]{ cleef/f g]kfnL gof“ k':tfsf] sf“wdf ;'lDkPsf] 5 .

@= nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0fdf ;+ljwfg;efsf] dxŒj

olt nfdf] hgtfsf] ;+3if{ / olt w]/} hgtfsf] /ut kl;gf aufP/ cfPsf] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] dxTj g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ng / eljiosf] g]kfnL k':tfsf lglDt clt pNn]vgLo 5 . ;+ljwfg;efsf] dxTj / cj;/nfO{ Ifl0fs pQ]hgf, efjfj]z, g}/fZo jf c? s'g} tfTsflns sf/0faf6 k|efljt eP/ Go"g ug{ jf u'Dg lbg' x'“b}g .

-s_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgn] d'n'sdf æxfdL g]kfnsf hgtfÆ eGg] Pp6f gof“ nf]stflGqs / /fli6«o efjwf/fsf] lgdf{0f ug]{5 . xfdL g]kfnL hgtf klxnf]k6s cfºgf k|ltlglw dfkm{t\ cfºgf nflu cfºgf] :jfldTjsf] ;+ljwfg n]Vb}5f}“ . @ s/f]8 %) nfveGbf a9L g]kfnL hgtfsf] k|ltlglwk"0f{ ;xeflutf / lqmofzLntfåf/f n]lvg] of] gof“ ;+ljwfg g]kfnsf] /fli6«o Pstf / nf]stflGqs klxrfgsf] gof“ cfwf/ aGg]5 .

-v_ d'n'sn] cfh;Dd k6s–k6s hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qfsf] rrf{ u/]sf] / ;'g]sf] 5 . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf klxnf]k6s hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qfsf] k|of]u / cEof; x'g]5 . /fhgLlt / /fi6« lgdf{0fdf hgtfsf] ;jf]{Rrtf / ;Dk|e'tfsf] lg0ff{os 5fk nfUg]5 .

-u_ lat]sf @%) jif{b]lv /fhtGqn] g]kfnL hgtfsf] efUosf] km};nf ug]{ pN6f] cEof; x'“b} cfPsf] lyof] . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgn] g]kfnL hgtfnfO{ /fhf / /fhtGqsf] efUosf] km};nf ug]{ P]ltxfl;s cj;/ / clwsf/ :yflkt ub}{5 .

-3_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg— dfcf]jfbL lx+;fsf] zflGtk'0f{ cjt/0f tyf ;a}vfn] /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs tyf ;f+:s[lts åGånfO{ lgsf; lbg] cj;/ xf] . lx+;f / åGbaf6 cfs|fGt b]z / hgtfnfO{ lbuf] zflGtsf] k|Tofe"lt ug]{ / nf]stflGqs k|lqmofåf/f Jofks /fli6«o ;xdltsf] ;'b[9 cfwf/ k|bfg ug]{ dfWod xf] .

-ª_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg— d'n'ssf] jt{dfg s]Gb|Ls[t / PsfTds /fHosf] :j¿knfO{ ablnP/ ;+3fTds 9f“rfdf /fHosf] nf]stflGqs k'g;{+/rgf ug]{ cj;/ xf] .

-r_ ;+ljwfg;ef— g]kfndf nf]stGq, ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf / ljlwsf] zf;g :yfkgf ug]{ pRrtd nf]stflGqs cEof; xf] .

-5_ ;+ljwfg;ef— cGt/f{li6«o hutdf g]kfnsf] k|lti7f a9fpg] tyf cfly{s ;d[l4sf nflu cGt/f{li6«o ;DaGw lj:tf/ ug]{{ cfwf/ xf] .

#= hgcfGbf]ng @)^@–^# sf]] hgfb]z

-s_ zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngdf cleJoQm ePsf] hgtfsf] ;jf{lws :ki6 cfb]z lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dek|'tf ;lxt nf]stGqsf] :yfkgf ug'{ g} xf] . /fhf 1fg]Gb|sf] :j]R5frfl/tfsf lj?4 nfvf}“sf] ;+Vofdf ;8sdf cf]ln{Psf g]kfnL hgtfn] hgcfGbf]ng dfkm{t\ ;a}vfn] clwgfosjfb / cltjfbnfO{ g]kfnL /fhgLltaf6 ;w}+sf] lglDt ;dfKt ug]{ cfsf+Iff k|s6 u/]sf x'g\ .

-v_ dfcf]jfbL lx+;fTds ljb|f]x / /fhf 1fg]Gb|sf] clwgfosjfbL zf;gsf] k|ltlx+;fn] cfqmfGt g]kfnL hgtfsf] csf]{ :ki6 cfb]z lx+;fsf] cGTo / lbuf] zflGtsf] :yfkgf ug'{ lyof] . g]kfnL hgtfn] lx+;f–o'4, ad / aGb'ssf] qf;bLaf6 d'lSt tyf zflGtk"0f{ hLjg / hLljsfsf] k|Tofe"lt zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngsf] dfWodaf6 rfx]sf x'g\ .

-u_hg–cfGbf]ng dfkm{t\ g]kfnL hgtfn] k'/ftg /fHo ;+/rgf / zf;gsf] cGTo u/L /fHosf] nf]stflGqs 9+un] k'g;{+/rgf ug]{ rfxgfklg cleJoQm u/]sf x'g\ . /fHosf] jt{dfg ;+/rgf cfly{s–;fdflhs– /fhg}lts lje]b / c;dfgtf l;h{gf ug]{ 9+usf] ePsf] x'“bf ;a}vfn] c;dfgtfsf] cGTo ug]{ u/L ;dfj]zL Gofok"0f{ / nf]stflGqs /fHosf] /rgf hgcfGbf]ngsf] csf]{ dxTjk"0f{ cfb]z lyof] .

of] hgfb]z k"/f ug]{ Ps dfq zflGtk"0f{ / ljlw;Ddt\ k|lqmof eg]sf] @)^$ ;fn r}q @* ut]sf lbg ;+ljwfg;efsf] P]ltxfl;s lgjf{rg ;DkGg u/]/ hgk|ltlglwåf/f klxnf]k6s hgtfsf] :jfldTjsf] gof“ nf]stflGqs ;+ljwfgsf] lgdf{0f ug'{ xf] . of] ;j{:jLs[t ljlw / nf]stflGqs k|lqmofaf6 g} hgcfGbf]ngsf] nf]stGq ;+:yfut ug]{ rfxgf ;'lglZrt x'g ;S5 .

$= ;+ljwfg;efM ;femf ;+sNk / uGtJo

@))& ;fnsf] hgqmflGtsf] ;kmntfkl5 ag]sf] cGtl/d zf;g ljwfg, @))& sf] p2]Zo / argj4tf cg'¿k ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg /fhfsf] a9\bf] dxTjfsf+Iff / jrgRo"t x'g] k|j[lQsf sf/0f x'g glbOPkl5 b]zsf] /fhgLlt jflnu dtflwsf/sf] cfwf/df ;+;b\sf] lgjf{rg ug]{ ljsNktkm{ df]l8of] .

@)!% ;fnsf] ;+;bLo lgjf{rgdf g]kfnL sf“u|];n] cTolws ax'dt k|fKt u/]/, o;sf g]tf lj=lk= sf]O/fnfsf] g]t[Tjdf ag]sf] hg–lgjf{lrt ;/sf/n] ;Lldt ;Defjgf leq klg hgtfsf clwsf/nfO{ qmlGtsf/L sfo{s|dx¿ dfkm{t lj:tf/ ug{ yfn]kl5 /fhf dx]Gb|nfO{ of] klg ;Xo ePg . /fhfsf] lg/+s'z ;}Go sf/jfxLn] @)!& ;fndf hglgjf{lrt ;+;b\, ;/sf/ / hgtfsf ;Dk"0f{ ;+j}wflgs clwsf/x¿ ckxl/t eP . To;kl5sf k~rfotL zf;gsf] nfdf] sfn/flqsf lj?4 g]kfnL sf“u|];sf] cu'jfOdf hf/L lg/Gt/ ;+3if{ tyf /fli6«o Pstf / d]nldnfksf] cfXjfg ub}{ aL=kL= sf]O/fnf / u0f]zdfg l;+xsf] lgjf{;g TofuL :jb]z cfudgn] l;h{gf u/]sf] Jofks hgbjfj tyf t?0f–ljBfyL{x¿sf] nf]stflGqs kl/jt{gsf lglDt h'emf? ;+3if{sf] k[i7e"lddf @)#^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgdt ;+u|xsf] 3f]if0ff eP klg /fhfsf] lg/+s'z ;Qfåf/f hgdt ;+u|xsf] kl/0ffd hgtfsf cledt / cfsf+Iff ljk/Lt 3f]if0ff ul/of] . kmn:j¿k d'n'sdf nf]stGq / ;+ljwfgjfbsf] ljsf;qmdn] @)$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf] cjlw;Dd lg0ff{os j]u / kl/0ffd kfpg ;s]g .

hg–cfGbf]ngsf] ;kmntfkl5 lgdf{0f ePsf] @)$& ;fnsf] ;+ljwfgdf ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo;Qfsf] ;|f]t hgtf x'g eGg] dfGotf, ax'bnLo ;+;bLo zf;g k|0ffnL / hgtfsf cfwf/e"t dfgj clwsf/ h:tf dxTjk"0f{ pknlAw k|fKt eP klg 5f]6f] ;dod} pu| blIf0fkGyL cltjfb / pu|jfdkGyL cltjfbaf6 ePsf] k|xf/n] Tof] IftljIft x'gk'Uof] . pu|jfdkGyL cltjfbnfO{ k|ltlglwTj ug]{ dfcf]jfbL lx+;faf6 @)$& ;fnsf] ;+ljwfg cfqmd0fdf k/]s} a]nf pu|blIf0fkGyL cltjfbnfO{ k|ltlglwTj ub}{ /fhf 1fg]Gb| c;f]h !*, @)%( df ;+ljwfgdfly ;Lwf k|xf/ u/] . h;sf] pTsif{ !( df3 @)^! df /fhfsf] ;}Goandf cfwfl/t lg/+s'z zf;gdf k|s6 x'g k'Uof] .

b'j}vfn] cltjfbaf6 d'n'snfO{ d'lQm lbnfpg / hgtfsf] ;Dk|e'tf ;lxt nf]stGqsf] :yfkgf ug]{ p2]Zosf nflu lj3l6t k|ltlglw;efsf] k'g:yf{kgf tyf k|ltlglw;efsf] dfWodåf/f ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt u/L, d'n'sdf ljBdfg ;a} åGåsf] ;dfwfg ug]{ P]ltxfl;s cu|;/tf g]kfnL sf“u|];n] lnPkl5 @)^@ ;fn j}zfv @% ut] ;ft /fhg}lts kf6L{n] cfºgf ;femf k|ltj4tf ;fj{hlgs ub}{ 3f]if0ff u/] M

æd'n'sdf ljBdfg ;a} åGånfO{ ;dfwfg ug{ ;+ljwfg;ef nufot ;a} k|hftflGqs k|lqmofnfO{ cjnDjg ug{ t}of/ /xg] k|ltj4tf JoQm ub{5f}“ .Æ

@)^@ ;fndf ;DkGg g]kfnL sf“u|]; / g]kfnL sf“u|]; -k|hftflGqs_ sf] dxflwj]zgn] ^ bzs cl3b]lv ;+j}wflgs /fhtGq nfO{ kf6L{sf] p2]Zo dfGb} cfPsf] wf/0ffnfO{ kl/Tofu u/L, ;dfj]zL / hgtfsf] ;Dk|e'tf ;lxtsf] k"0f{ nf]stGqsf] p2]Zodf kf6L{nfO{ s]lGb|t ug]{ o'ufGtsf/L lg0f{o u¥of] . b'j} sf“u|];sf] of] P]ltxfl;s lg0f{okl5 lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo, k"0f{ nf]stGqsf] :yfkgf / /fHosf] k'g;{+/rgfsf lglDt ;+ljwfg;ef /fli6«o /fhgLltsf] :jLsfo{ ljsNk aGg uof] . @)^$ ;fn cflZjgdf ;DkGg b'j} kf6L{sf] dxf;ldltsf] a}7sn] g]kfnnfO{ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo Joj:yf / ax'bnLo zf;g k|0ffnLdf hfg] lg0f{o u¥of] . Tof] lg0f{osf] k|:tfjnfO{ tTsfn} PsLs[t ePsf] g]kfnL sf“u|];sf] dxf;ldltsf] j}7sn] cg'df]bg u¥of] .

dfcf]jfbL lx+;fTds åGåsf] ;dfwfg ug]{ cu|;/tf g]kfnL sf“u|];n] dfq ;kmntfk"j{s lgjf{x ug{ ;S5 eGg] 7x/ ub}{ g]kfnL sf“u|];n] To;cl3 g} kf6L{ ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ dfcf]jfbL kIf;“u ;fy{s ;+jfbsf] kxn ug]{ lhDd]jf/L k|bfg u/]sf] lyof] .

/fhg}lts lgsf;sf] o:tf] af6f] k|:tfljt u/L dfcf]jfbLnfO{ ;d]t lx+;fTds cfGbf]ngsf] af6f] Tofu]/ zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngsf] dfWodaf6 lg/+s'z /fhtGqsf] cGTo / hgtfsf] ;Dk|e'tf ;lxt k"0f{ nf]stGq :yfkgf, ax'bnLo k|lt:kwf{Tds k|0ffnL, gful/s :jtGqtf, df}lns xs, dfgj clwsf/, sfg"gsf] /fHo / /fHosf] nf]stflGqs k'g;{+/rgf ug]{ ;+sNk ;lxtsf] cf7 kf6L{sf] !@ j'“b] ;dembf/Lsf] kl/lwleq Nofpg g]kfnL sf“u|]; kf6L{ / kf6L{sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfåf/f P]ltxfl;s e"ldsfsf] lgjf{x eof] . of] dxTjk"0f{ ;dembf/Ln] lglj{Wg ¿kdf zflGtk"0f{ cfGbf]ngsf] af6f] vf]n]kl5 hgcfGbf]ng pTsif{df k'Ug yfNof] .

@)^@–^# sf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ng ;ft /fhg}lts kf6L{sf] dfu{lrq cg'¿k d'n'ssf ;a} åGb / ;d:ofsf] ;dfwfg ug{ lj3l6t k|ltlglw;efsf] k'g:yf{kgfsf] 3f]if0ffkl5 ljlwjt ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt ug]{ ;+j}wflgs k|lqmoftkm{ pGd'v eof] . k'g:yf{lkt k|ltlglw;efsf] klxnf] a}7sn] k|:tfj kfl/t ub}{ 3f]if0ff u¥of]–

æb]zsf] ljBdfg uDeL/ ;+s6nfO{ lgsf; lbgsf nflu gof“ ;+ljwfg lgdf{0f ug{ cfjZos ePsf]n] k|ltlglw;efsf] of] a}7s ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf hfg] ;+sNk ;lxt lg0f{o ub{5 .Æ

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;'lglZrt ug]{ csf]{ dxTjk"0f{ lg0f{o h]7 $, @)^# sf] k|ltlglw;ef 3f]if0ffn] u¥of] . of] 3f]if0ffn] /fhfnfO{ zf;gsf ;a} clwsf/af6 jl~rt ub}{ hgtfsf] ;Dk|e'tf / k|ltlglw;efnfO{ hgtfsf] ;fj{ef}d ;+;bdf ¿kfGt/0f u¥of] . of] /fhg}lts lgsf; / ;+sNknfO{ j}wflgs cfwf/ / c? Jofks /fhg}lts ;dy{gsf] cfwf/ lgdf{0f ug]{ sfd ;ft /fhg}lts kf6L{ / g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ sf aLrsf] ;xdlt, g]kfn ;/sf/ / dfcf]jfbLsf aLr ;DkGg lj:t[t zflGt ;Demf}tf / cGtl/d ;+ljwfg @)^# sf] 3f]if0ff / dfcf]jfbLx¿sf] cGtl/d ;+;b\ / ;/sf/df k|j]zsf] 36gfn] u¥of] .

k'g:yf{lkt k|ltlglw;ef / cGtl/d ;+;bn] ;+ljwfg;ef ;b:o lgjf{rg P]g, @)^$ nufot cGo cfjZos P]g kfl/t u/]/ ;+ljwfg;ef lgjf{rgsf nflu cfjZos sfg'gL–k|zf;lgs / ;f+u7lgs cfwf/ ;'lglZrt u/L ;+ljwfg;ef lgjf{rgnfO{ r}q @* ut] @)^$ sf lbg hgtfsf] cf“ugdf NofOk'¥ofPsf] 5 .

%= ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf g]kfnL sfFu|];n] p7fPsf d'Vo ljifox¿

g]kfnL sf+u]|;sf] Oltxf; nf]st+q :yfkgf ug]{ ;+3if{sf] Oltxf; xf] . nf]stflGqs cfGbf]ngsf] ;+3if{ ufyfn] g]kfnL sf+u|];nfO{ cGo bnx¿eGbf ljlzi6 :yfg lbnfPsf] 5 . g]= s= kf= -dfcf]jfbL_ kf6L{sf]] ;j{dfGo nf]stflGqs d'No / dfGotf k|ltsf] cgf:yf / lx+;fTds / pu|jfdkGyL ;f]rsf] lg/Gt/tfsf sf/0f o;n] ;+ljwfg;ef dfkm{t\ nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0f ug]{ hgbfloTj lgjf{x ug{ ;Sg] s'/fdf z+sf 5 . g]=s=kf= -Pdfn]_ sf] jfdkGyL Pstfsf] jsfnt / ;fDojfbL ljrf/ k|ltsf] df]xsf] lg/Gt/tf / cl:y/ b[li6sf]0fsf sf/0f nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0f ug]{ hgcfsf+Iffsf] k|ltlglwTj o; kf6L{n] klg ljZj;gLo ¿kdf ug]{ s'/fdf cfz+sf 5 . cGo blIf0fkGyL kf6L{x¿n] nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0fdf ;sf/fTds e"ldsf lgjf{x ug{ ;S5g\ eGg] ljifodf hgtfsf] ljZjf; clt Go"g 5 . o; cj:yfdf ;+ljwfg;ef dfkm{t\ nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0f u/L nf]stGqsf] ;+:yfut ug]{ d'Vo lhDd]jf/L g]kfnL sf+u|];sf] sf+wdf cfPsf] 5 . of] P]ltxfl;s lhDd]jf/L k"/f ug{ g]kfnL sf+u|]; lgDg d"n d'2fx¿ ;lxt g]kfnL hgtfsf ;dIf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf k|:t't ePsf] 5 .

%=! /fli6«o Pstf, zflGt / ljsf;sf nflu nf]stGq

%=!=! ax'njfbdf cfwfl/t ;+3Lo nf]stflGqs u0ftGqM

/fli6«otf–nf]stGq / ;dfhjfbsf] d"n k|]/0ffaf6 ;+ul7t / lqmofzLn g]kfnL sf“u|]; cfºgf] 5 bzs eGbf nfdf] nf]stflGqs ;+3if{ ofqfdf hgtfsf] ;Dk|e'tf / hgk|ltlglw zf;g sf] d"n d'2fdf s]lGb|t /x“b} cfPsf] 5 . b]z hgtfsf] xf], To;}n] hgtf ;Dk|e" x'g\ . hgtf ;Dk|e' x'g\, To;}n] zf;gsf] clwsf/ / j}wtfsf] ;|f]t hgtfsf] cledtaf6 x'g ;S5 . nf]stflGqs zf;gsf] of] d"ne"t dfGotf / hg–clwsf/nfO{ g]kfnsf] /fhtGqn] k6s–k6s cltqmd0f / ckx/0f ug]{ k|of; ul//x]sf sf/0f hgtf / /fhtGqsf aLr lg/Gt/ åGå rNb} cfPsf] xf] . hgtfsf cfwf/e"t clwsf/dfly cltqmd0f gug]{ u/L ;+j}wflgs ;Demf}tfdf jrga4 ;+j}wflgs /fhfn] ;d]t k6s–k6s jrga4tfsf] pNn+3g u/]sf sf/0f /fhtGqn] ;dsfnLg g]kfnL /fhgLltdf cfºgf] cf}lrTo / ;fGble{stf u'dfPsf] g]kfnL sf“u|];sf] 7x/ 5 .

nfdf] nf]stflGqs cfGbf]ngn] g]kfnL hgtfsf] ;fdYo{ / nf]stflGqs r]tgfnfO{ ce"tk"j{ 9+un] kl/is[t / pGgt agfPsf] 5 . hgtf cfºgf lglDt cfkm} ;+ljwfg n]Vg rfxG5g\— b]zsf] zf;g k|aGw / cfly{s ;Dj[l4sf] af6f] cfºgf k|ltlglw dfkm{t cfkm} lgdf{0f ug{ rfxG5g\ . hgtf lx+;f / ;}Goan df cfwfl/t /fhg}lts ;f]r / ;QfnfO{ ;w}+sf] lglDt c:jLsf/ ug{ rfxG5g\ . hgtf cfºgf] ;xdlt gePsf] / cfkm"n] cg'df]bg gu/]sf] ;QfnfO{ tL/:sf/ ug{ rfxG5g\ .

g]kfnL hgtfn] @)^@–^# sf] zflGtk"0f{ hgcfGbf]ngdf ;a}vfn] lx+;f / lx+;fdf cfwfl/t ;QfnfO{ ºof“Sg] ;+sNk u/]sf x'g\ . g]kfnL hgtfsf] o:tf] cfsf+Iff PSsfO;f}“ ztfAbLsf] nf]stGqsf] cfwf/e"t rl/q / ljz]iftf xf] .

hgtfsf] olx rfxgf / o'usf] dfunfO{ ;Ddfg ub}{ g]kfnL sf“u|]; ;+ljwfg;efdf g]kfnnfO{ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo agfpg] / ax'njfbdf cfwfl/t ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLsf] cjnDag ug]{ k|d'v Ph]08f ;lxt hgtfsf] dfemdf cfPsf] 5 .

/fhtGqsf] cGTon] dfq jf:tljs u0ftGqsf] ;'lglZrttf x'“b}g . hgtfsf] ;+k|e'tf, ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf, hgk|ltlglw zf;g / gful/s clwsf/ / :jtGqtfo'Qm ;+j}wflgs k|Tofe"ltn] dfq jf:tljs hgtGq jf u0ftGq ;'lglZrt x'g ;S5 . u0ftGqsf] gfddf ;}Gojfb, kf6L{ ljz]ifsf] clwgfosjfb jf wfld{s Psflwsf/jfbsf] kIfkf]if0f ug]{ s'g} klg ljrf/, bz{g / k|of]u g]kfnL hgtfnfO{ :jLsfo{ x'“b}g .

/fhtGqsf] 3f]/ blIf0fkGyL cltjfb / dfcf]jfbL pu|jfdkGyL cltjfbn] l;h{gf u/]sf] lx+;f / ;}Gojnsf] rqmJo"xaf6 b]znfO{ hf]ufpg /fhtGqsf] cGTo ub}{ / pu| jfdkGysf] nf]stflGqs ¿kfGt/0fdf hf]8\ lb+b}, zflGt / ;Dj[l4 ;lxtsf] nf]stflGqs g]kfnsf] lgdf{0f ug'{ g} ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf g]kfnL sf“u|];sf] k|d'v Ph]08f xf] .

o; p2]ZonfO{ k|fKt ug{ g]kfnL sf“u|]; ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7sdf o:tf] Ph]08f k|:t't ug]{ k|ltj4tf k|s6 ub{5M

!= g]kfnL hgtfsf] ce"tk"j{ ;xeflutfdf ;DkGg a[xt\ zflGtk"0f{ hg–cfGbf]ng -@)^@÷^#_ df lg/+s'z /fhtGqsf lj?4 g]kfnL hgtfn] hf]8bf/ ¿kdf cleJoQm u/]sf] cfjfhnfO{ ;Ddfg ub}{ P]ltxfl;s ¿kdf e/v/} ;DkGg ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf k|s6 g]kfnL hgtfsf] j}wflgs hgfb]znfO{ sfof{Gjog ug{ g]kfndf xfn;Dd sfod /x]sf] zfxj+zLo /fhtGqnfO{ ;dfKt u/L, g]kfnnfO{ Ps :jtGq ;fj{ef}d;Qf ;DkGg nf]stflGqs ;+3Lo u0ftGqfTds /fHosf] sfof{Gjog ul/of];\ eGg] k|:tfj .

@ @)^@ d+l;/ & sf] afx| a'“b] ;dembf/Lb]lv g]kfnsf] cGtl/d ;ljwfg -@)^#_ hf/L / To;nfO{ ;+zf]wg ubf{ g]kfn ;/sf/, ;ft bn / g]skf -dfcf]jfbL_ aLr ePsf nf]stGq, gful/s xs–clwsf/, /fHo ;+/rgf / zf;g k|0ffnLsf ;Gbe{df ul/Psf ;+emf}tf, ;xdlt ;dembf/L / lg0f{ox¿ tyf o;aLr /fHon] cflbjf;L hghflt, dw];L, blnt, dlxnfsf k|ltlglw ;+3–;+u7gx¿;“u u/]sf ;Demf}tfx¿sf] kfngf x'g]u/L o; 3f]if0ff kqdf pNn]lvt ;+ljwfg lgdf{0fsf] cfwf/e"t l;4fGt, ;+ljwfg 3f]if0ffsf] k|lqmof / ;+ljwfg;efsf] sfo{ljlw lgwf{/0f ug]{ k|:tfj .

#= ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ /fhgLlts bnsf k|ltlglwx¿sf aLr /fhgLlts ;xdltsf] cfwf/df ;/sf/sf] u7g ug]{ k|:tfj .

%=!=@ ;+3Lo nf]stGq

g]kfnL sf“u|]; g]kfnL ;dfhdf ljBdfg hftLo, eflifs, ;f“:s[lts, wfld{s Pj+ If]qLo ljljwtfnfO{ g]kfnL /fli6«otfsf] w/f]x/ dfGb5 . tbg'¿k, g]kfnsf cflbjf;L, hghflt, dw];L nufot ljleGg If]qaf6 klxrfg / :jfoQtfsf] cfsf+Iff ;lxt d'vl/t ePsf] ;+3Lo nf]stflGqs u0ftGqfTds /fHo;+/rgfsf] dfunfO{ ;+j}wflgs k|0ffnLdf d"t{¿k lbg] cfkm\gf] k|ltj4tfnfO{ o; 3f]if0ff–kqsf dfWodaf6 ;fj{hlgs ub{}5 . ;+3Lo /fHo ;+/rgfsf] :j¿k lgDg adf]lhd x'g]5 M

l s]Gb|Ls[t PsfTds /fHonfO{ kl/jt{g u/L nf]stflGqs zf;g k|0ffnL ;lxtsf] :jfoQ k|b]zx¿sf] ;+3sf ¿kdf cv08 / cleefHo ;fj{ef}d ;Qf ;DkGg ;+3Lo u0ftGqfTds g]kfnsf] lgdf{0f ul/g]5 .

l k|b]z /rgfsf] k|d'v cfwf/x¿ g]kfnsf] /fli6«o cv08tf, ef}uf]lns cjl:ylt / cg's"ntf, hg;+Vof, k|fs[lts ;|f]t / cfly{s ;+efJotf, k|b]zx¿sf] cGt/;DaGw, eflifs÷hftLo Pj+ ;+:s[lts ;3gtf, /fhgLlts÷k|zf;lgs ;DefJotf cflb x'g]5 . t/fO{, kxf8, lxdfnsf ljleGg If]qdf a;f]af; ug]{ dw]zL, cflbjf;L hghflt, blnt tyf cGo ljleGg ;d"xsf] ljlzi6 rl/qnfO{ pgLx¿sf] efjgf cg'¿k ;+3Lo ;+/rgfdf k|Tofe"lt k|bfg ul/g]5 .

l s]Gb|, k|b]z / :yfgLo ;/sf/ u/L d'Vo ¿kn] tLg txdf /fHosf] sfd, st{Jo / clwsf/sf] ljt/0f Pj+ Joj:yf ul/g]5 .

l s]Gb|, k|b]z / :yfgLo ;/sf/sf] clwsf/ / sfd÷st{JonfO{ ;+ljwfgn] cnu cnu ;"lrsf cfwf/df 5'6\ofOlbg]5 .

l o;/L sfo{ If]qsf] ljefhg ubf{ k//fi6« ;DaGw, d'b|f gLlt, /fli6«o ;'/Iff nufot k|b]zx¿ aLr ;dGjo ug'{kg]{ ljifox¿ h:t} xjfO oftfot, /fhdfu{, 7"nf hnljB't nufot /fli6«o dxTjsf cfof]hgfx¿ s]Gb|df / cGo /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs, ;f“:s[lts tyf eflifs clwsf/sf ;fy} s[lif, jg, lzIff, :jf:Yo, /f]huf/L cflb ljifox¿ k|b]zdf / :yfgLo ;/sf/sf] txdf /xg]5g\ . sltko dfly pNn]lvt k|b]z / :yfgLo txdf elgPsf ljifoj:t' To;sf] /fli6«o dxTj / :j¿ksf] cfwf/df s]Gb|Lo txdf /xg ;Sg]5g\ .

l eG;f/, d"No clej[l4 s/, cfos/, cGtz"Ns h:tf s/ /fhZjsf] ;+sng s]Gb|n] ug]{5 . pQm /fhZjsf] s]Gb|Lo / k|fb]lzs txdf Jojl:yt juL{s/0f / af“8kmf“8 ul/g]5 . 3/–hUuf, ;DklQ s/, ;jf/L ;fwg, /lh:6«];g b:t'/ nufotsf /fh:jsf cGo ;|f]tx¿ k|b]z / :yfgLo ;/sf/;“u /xg]5g\ .

l s]Gb|Lo /fhZj / cg'bfgsf] af“8kmf“8sf nflu ljlQo cfof]u u7g ul/g]5 . o;sf ;fy} k"jf{wf/ lgdf{0f k|of]hgsf nflu k|fb]lzs ;/sf/nfO{ C0f kl/rfng ug]{ clwsf/ x'g]5 .

l k|b]z cGtu{t :jzf;gsf] clwsf/ ;lxtsf ufp“ / gu/df :yfgLo :jfoQ ;/sf/sf] k'g{;+/rgf ul/g]5 .

l s]Gb|df b'O{ ;bg / k|b]zdf Ps ;bgfTds ;+;b x'g]5 . dflyNnf] ;bgdf ;a} k|b]zsf] ;dfg k|ltlglwTj x'g]5 . tNnf] ;bg / k|fb]lzs ;+;bdf slDtdf ## k|ltzt dlxnf ;lxt ldl>t lgjf{rg k|0ffnLaf6 k|ltlglwx¿ lgjf{lrt x'g]5g\ .

l s]Gb|Lo / k|fb]lzs ;+;b\sf] r'gfj ldl>t lgjf{rg k|0ffnLsf cfwf/df ul/g]5 . cflbjf;L hghflt, dw];L, blnt, dlxnf nufot ljljw ;d"xsf] hg;+Vofsf cfwf/df ;dfj]zL ;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] Joj:yf ul/g]5 .

l s]Gb|df sfo{kflnsf k|d'vsf] ¿kdf k|wfgdGqL / k|b]zdf k|b]z k|d'vsf] Joj:yf ul/g]5 . s]Gb|Lo / k|fb]lzs dGqLkl/ifb\sf] u7g ;dfj]zL l;4fGtsf cfwf/df ul/g]5 .

l /fHonfO{ ;dfj]zL 9f“rfdf abNg ;fgf]eGbf ;fgf] ;d"xsf] ;d]t /fHo ;+/rgfdf / lg0f{o k|lqmofdf kx'“r Pj+ ;xeflutfsf nflu ;fdflhs Gofo ;lxtsf] ;sf/fTds lje]bsf] gLlt cjnDag ul/g]5 .

%=!=# ;dfj]zL nf]stGq

g]kfnL sf“u|]; efjL /fHo;+/rgfdf dlxnf, pTkLl8t hghflt÷cflbjf;L, dw];L, blnt, >dhLjL ;fy} ;d:t lk5l8Psf] If]q nufot cfly{s–;fdflhs ljsf; k|lqmofdf k5fl8 jf aflx/ k/]sf hflt, ;d'bfo / ju{x¿ ;a}sf] /fHo;+/rgfdf kx'“r x'g] ;dfj]zL nf]stGqsf] lgdf{0f Pj+ ljsf; ug{ rfxG5 . pgLx¿sf] ;zlQms/0fsf pkfo / cj;/x¿sf] lgdf{0f Pj+ clej[l4 u/L, zf;g k|lqmof / k|0ffnLdf ;dfg Pj+ ;fy{s ;xeflutfnfO{ ;'lglZrt ug{ k|lta4 5 . o;sf nflu ;dfg'kflts ;xeflutf / ;dfj]zL lgjf{rg k|0ffnL, ;Ifd, lgikIf / ;dfj];L k|zf;goGq, ljs]lGb|t clwsf/, ;sf/fTds lje]bsf] gLltnfO{ cjnDjg u/L ;a}df ;fwg–;|f]t;DkGg hgzlQm lgdf{0fsf] Joj:yf ul/g]5 .

%=!=$ lx+;faf6 d'QmM lbuf] / zflGtk"0f{ nf]stGq

lx+;f, nf]stGq / hgtfsf] ;Dk|e'tfdflysf] ;a}eGbf 7"nf] vt/f xf] . lx+;f, d'n'ssf] cfly{s k|ultsf] ;a}eGbf 7"nf] afws xf] . lx+;f, ;fdflhs Pstf / ;b\efjnfO{ sdhf]/ agfpg] sf/0f klg xf] . g]kfnL sf“u|]; ;+ljwfg;efsf] ;du| lgjf{rg k|lqmofnfO{ zflGtk"0f{ / ljå]if /lxt 9+un] cufl8 a9fpg cfXjfg ub}{, ;+ljwfg;efsf] u7gkl5 d'n'snfO{ cem lbuf] zflGt / /fli6«o ;xdltsf] k|oTgåf/f hLjGt nf]stGq / cfly{s ;Dj[l4sf] 9f]sf vf]Ng rfxG5 . To;}n] lx+;fd'Qm nf]stGq ;+ljwfg;ef lgjf{rgdf g]kfnL sf“u|];sf] csf]{ dxTjk"0f{ Ph]08f xf] .

%=!=% ;dfgtf / ;d[l4sf nflu nf]stGq

g]kfnL sf“u|]; cfly{s ;Dj[l4, ;dfgtf / ;fdflhs Gofosf] ;'lgZrttf dfkm{t\ nf]stGqnfO{ lbuf] / kl/0ffdd'vL agfpg] ljifodf /fli6«o ;xdlt lgdf{0f ug{ k|ltj4 5 . g]kfnL sf+u]|; lghL If]qsf] pBdzLntf / nufgLnfO{ k|f]T;fxg ub}{ cfly{s ;dj[l4 ug]{ cfly{s gLltsf] kIfdf 5 eg] csf]{tkm{ cfly{s j[l4sf] ;a} ju{ / If]qdf Gofof]lrt kx+'r a9fpg ;dfhjfbL cjwf/0ffnfO{ cfwf/ dfGb} ;fdflhs Gofo, ;fdflhs ;'/Iffsf] gLltnfO{ cjnDag ug{ rfxG5 . g]kfnL hgtfsf] hLjg:t/ ;'wf/ u/L /fli6«o ;d[l4 a9fP/ dfq nf]stGq lbuf] /xg ;Sb5 eGg] tYonfO{ cfTd;ft ub}{ cfly{s ;d'Ggltdf hf]8 lbOg]5 . ljsf; / ;d[l4sf] k|ltkmn lk5l8Psf] If]q, ;d"x / ju{df k'¥ofpg' klg TolQs} dxTjk"0f{ ljifo xf] .

Jofks nufgL k|j4{gM d'n'ssf] cfly{s ;+j[l4 ;/sf/ / lghL If]qsf] Jofks nufgLsf] k|j4{gåf/f ;'lglZrt x'G5 . tLj| ultn] cfly{s ljsf; ul//x]sf b'O{ ljzfn l5d]sL d'n'ssf] cg'ej ;d]tnfO{ b[li6ut u/L g]kfnsf] cfly{s j[l4b/ cf7b]lv bz k|ltzt k'¥ofpg nufgLdf j[l4 ul/g] 5 . /fi6«sf dxTjk"0f{ ef}lts k"jf{wf/ lgdf{0fsf nflu lzIff, :jf:Yo, vfg]kfgL, l;+rfO{ / u/LaL lgjf/0fsf nflu tyf /fli6«o k|fyldstfsf of]hgfx¿df Jofks ;/sf/L nufgL k|j4{g ug'{sf ;fy} lghL If]qsf] pBdzLntf / nufgLnfO{ Jofks ¿kdf k|j4{g / ;+/If0f ug {] cfly{s gLltdf ;'b[9 /fli6«o ;xdlt sfod ul/g]5 . o;sf ;fy} /fli6«o k|fyldstfsf If]qx¿df ljb]zL ;xfotf / k|ToIf j}b]lzs nufgL cfdGq0f ul/g] 5 . gLlh If]qdf ljBdfg Joj:yfkg bIftf, gof“ k|ljlw k|of]u / pBdzLntfsf] pkof]uåf/f tLj|¿kdf ljsl;t eO/fv]sf] ef/t / rLgsf] ljzfn cy{tGqsf] nfe g]kfndf leq\ofpg] gLlt cjnDjg ul/g]5 .

j}b]lzs Jofkf/M g]kfnsf] t'ngfTds nfesf] If]qdf pBf]u Joj;fonfO{ k|f]T;fxg / ;+/If0f ug]{ lglt lnO a}b]lzs lgof{t Jofkf/nfO{ a9fOg]5 .

k"jf{wf/ ljsf;M oftfoft / ;+rf/

b]zsf] ;a} lhNnfx¿df df]6/ ;'ljwf k'¥ofpg] sfo{qmd g]kfnL sf“u|];s} kxndf z'? ul/Psf] xf] . kmn:j¿k clxn] clw/fHosf] s/La &) lhNnfdf df]6/ af6f]sf] ;'ljwf k'lu;s]sf] 5 . cfufdL % jif{leq af“sL ;a} lhNnfdf df]6/ ;'ljwf k'¥ofOg]5 / ;a} lhNnf ;b/d'sfd hf]8\g] ;8sx¿nfO{ sfnf]kq] agfpg] cleofg rnfOg]5 . d]rLb]lv dxfsfnL hf]8\g] clxn]sf] k"j{ klZrd /fhdfu{sf cltl/Qm x'nfsL /fhdfu{, dWo kxf8L /fhdfu{ Pj+ r'/] /fhdfu{nfO{ cfufdL % jif{leq afx«} dlxgf rNg ;Sg]u/L ;DkGg ul/g]5 . sf7df8f}“af6 t/fO{ hf]8\g] “ast track /fhdfu{sf] cfufdL % jif{leq lgdf{0f ul/g]5 . sf7df8f}+ pkTosfdf bf];|f] rqmky / Jojl:yt ;8s ;~hfnnfO{ lgdf{0fnfO{ k|fyldstfsf ;fy cuf8L a9fOg]5 . To;sf cltl/Qm clw/fHosf ;a} uf=lj=;=nfO{ oftfoft ;'ljwf k'¥ofpg ;8s ;~hfn lgdf{0fsf] sfo{qmd cl3 a9fOg]5 . t/fO{sf] lghu9df cfw'lgs cGt/f{li6«o ljdfg :yn lgdf{0f ul/g]5 . kf]v/f / e}/xjfdf klg j}b]lzs nufgL cfslif{t u/L cGt/f{li6«o ljdfg:yn lgdf{0f ul/g]5 . g]kfn jfo' ;]jf lgudnfO{ lghL If]qsf] ;fem]bf/L ;+rfng ul/g]5 . v'nf cfsfz gLtLdfkm{t\ /fli6«o, cGt/f{li6«o xjfO ;]jfdf a[l4 ul/g]5 . 6]lnkmf]g OG6/g]6 ;'ljwf ;a} uf=lj=;= Pj+ dfWolds ljBfnodf k'¥ofpg] sfo{sf nflu cfjZostf cg';f/ ;/sf/L / lghL If]qsf] nufgL pkof]u ul/g]5 .

;d'bfo ;+rflnt ljsf; lgdf{0fM :yfgLo :t/df ;+rfng x'g] jg, vfg]kfgL, l;+rfO{, af6f], lah'nL, lzIff, :jf:Yo, s[lif h:tf cfly{s ;fdflhs ljsf;df :yfgLo ;d'bfosf] ;xeflutf / :jfldTjnfO{ k|f]T;flxt ul/g]5 . o;n] ljsf; lgdf{0fdf hgtfsf] lg0f{o / ;xeflutfnfO{ a9fP/ ;b'kof]u / ;'zf;gdf a[l4 Nofpg]5 .

;xsf/L cfGbf]ngM xfd|f] cy{tGqdf s[lif If]qsf] k|efjzfnL e"ldsf ePsf sf/0f tyf kf/:kl/s cGt/lge{/tfsf] ;fdflhs agf]6 ePsf sf/0f ;xsf/L cfGbf]ngnfO{ ;3g 9+un] s[lif ;fdfu|L / pTkfbgsf If]qdf ;fy} cGo j:t' / ;]jfx¿sf] ;/n / ;xh pTkfbg / ljt/0f, ;fgf art ;+sng / C0f kl/rfngsf] dxTjk"0f{ cfwf/ agfpg] gLlt cjnDag ul/g] 5 .

s[lif–ko{6g / hn;|f]tM g]kfnsf] t'ngfTds nfe ePsf /fli6«o k|fyldstfsf tLg k|d'v If]q x'g . oL If]qdf Jofks nufgL j[l4 u/L cfo cfh{g / /f]huf/L sf cj;/x¿ l;h{gf x'“bf km/flsnf] cfwf/sf] pRr cfly{s j[l4 k|fKt x'g] / u/LjL lgjf/0fdf rf“8f] / Jofks k|efj kb{5 .

s[lif / ls;fgM g]kfnsf] s[lif If]q / ls;fgx¿sf] hLjg:t/df cfd"n ;'wf/sf nflu /fli6«o cleofg s]lGb|t ug{ s[lif ljsf;sf] kGw| jifL{o lb3{sfnLg of]hgf cg'¿k l;rfO{–s[lif, ;8s, s[lif ahf/, s[lif C0f, jLp–jLhg, zLt e08f/ / dnvfbsf] PsLs[t sfo{qmdnfO{ k||efjsf/L 9+un] ;+rfng ul/g]5 . s[ifsx¿sf] lxtdf nlIft sfo{qmd ;+rfng ul/g]5 . Go"g cfo ePsf s[lif Cl0fx¿nfO{ C0f ;x'lnot lbg] sfo{x¿nfO{ cuf8L a9fOg]5 .

e"ldsf] pTkfbsTj j[l4 / ;3g k|of]u a9fpg] u/L e"ld ;'wf/ / e"–pkof]usf] j}1flgs gLltsf af/]df /fli6«o ;xdlt sfod ul/g]5 .

s[lifsf] k"0f{ Joj;flos/0f, h}ljs ljljwtf, df6f], jftfj/0f / hnjfo';“u tfnd]n x'g]u/L ahf/sf] dfu cg'¿k s[lif pTkfbgsf ljz]if If]qx¿ ljsl;t ul/g] 5g\ . hdLg, hn, h+un, hl8a'6L / h}ljs ljljwtf cflbsf] k|of]u / ;+/If0fnfO{ ls;fgsf] g};lu{s clwsf/ dflgg] 5 . pknAw l;+rfOsf ;|f]t Pj+ ;Defjgfx¿sf] klxrfg u/L ;'Vvf If]qdf l;+rfOsf] k|aGw ldnfOg]5 . k"j{df ;'g sf]zL 8fOe;{g Pj+ klZrd e]/L 8fOe;{g h:tf cfof]hgfx¿ cl3 a9fO{ l;+rfO{ If]qaf6 jlGrt /x]sf t/fO{sf e"–efudf l;+rfO ;'ljwf k'¥ofOg]5 . s[lifsf] cfw'lgsLs/0f / Jofj;flos/0f u/L a9L d"Nodf laqmL ug{ ;lsg] lrof, skmL, kmnkm"n, k'ik Joj;fo nufotsf v]tL lj:tf/ u/L b]zdf k/Dk/fut j:t'sf ;fy} lgof{thGo s[lif j:t'sf] ljsf; u/L s[ifsx¿sf] hLjg :t/ p7fOg]5 . jg ;Dkbfsf] ;+/If0f ;Da4{g / Joj;flos/0fdf hf]8 lbOg]5 . hldg, kfgL / h+unsf] a}1flgs Aoj:yfkg dfkm{t\ jftfj/0fsf] lbuf] ljsf;df hf]8 lbOg]5 . ;fd'bflos jg / ;fem]bf/L jgsf] cjwf/0ffnfO{ cuf8L a9fOg]5 .

cf}Bf]lus/0fM ljut bzsdf xf“l;n u/]sf] cf}Bf]lus ljsf;sf] qmd lx+;fTds åGb / /fhgLlts cl:y/tfsf sf/0f lzlyn x'g k'Uof] . casf] zflGt k|lqmof;“u} b]zdf cf}Bf]lus/0fsf] gof“ cleofg z'? u/L /f]huf/Lsf nfvf}+ cj;/x¿ ;[hgf ul/g] 5g\ / s[lifdf cf>[t cy{tGqsf] cfw'lgs ¿kfGt/0f ul/g]5 . ;/sf/ lghL If]q / dhb"/ o'lgogx¿ ;d]tsf] ;xdltdf cf}Bf]lus zflGt :yfkgf u/L pko'{Qm nufgLsf] jftfj/0f >[hgf ul/g]5 . :jb]zL >d, zLk / sRrf kbfy{df cfwfl/t pBf]u / ;]jfsf If]qx¿nfO{ k|f]T;fxg ul/g]5 .

j}b]lzs /f]huf/M @)$^ ;fnsf] /fhgLlts kl/jt{gkl5 v'n]sf] j}b]lzs /f]huf/sf] kl/0ffdn] d'n'sdf jflif{s ¿kdf c/af}“ /]ld6]G; lelq/x]sf] 5 . o;sf] dxTjnfO{ Wofgdf /fvL j}b]lzs /f]huf/df hfg] gful/sx¿sf] ;Lk j[l4 / >d ;'/IffnfO{ k|Tofe"t ug{ pRr k|fyldstfsf ;fy cfjZos k|aGw ul/g]5 . k|jf;L tyf u}/ cfjf;Lo g]kfnLx¿sf] l;k / k"“hLnfO{ b]z ljsf;df nufpg ljz]if Aoa:yf ldnfpg]5 .

ko{6gM ko{6g k"jf{wf/sf] /fli6«o ;+hfn lgdf{0f ug'{sf ;fy} jif{el/ g} g]kfndf ko{6s leq\ofpg] u/L lxdfnL ko{6s, kxf8L e]udf kbofqf ug]{ ko{6s, l/e/ /fkm\l6Ë, wfld{s / g]kfnsf] ;f“:s[lts ljljwtfnfO{ lrgfpg] ;f“:s[lts ko{6gsf] k|j4{g ug]{ s'/fdf /fli6«o ;xdlt lgdf{0f ul/g]5 . kz'klt If]q, n'lDjgL, hgsk'/wfd nufotsf dxTjk'0f{ wfld{s / ;f+:s[lts If]qsf] ljsf;nfO{ pRr k|fyldstf lbO{ wfld{s ;f+:s[lts ko{6g a9fpg hf]8 lbOg]5 . cfufdL kf“r jif{leq g]kfn cfpg] ko{6ssf] ;+Vofdf bf]Aa/ j[l4 u/L !) nfv k'¥ofOg]5 / /f]huf/sf cj;/x¿ l;h{gf ul/g]5 .

hn;|f]tM k|r'/ ;Defjgf ePsf] hn;|f]tsf] If]q g]kfnsf] cfly{s ljsf;sf] d]?b08 xf] . o; If]qdf nufgL k|j4{g ubf{ tTsfn cfo cfh{g / /f]huf/Lsf cj;/ a9\g'sf ;fy} cy{tGqsf c? If]qdf ;d]t cg's"n k|efj kg]{ x'“bf hn;|f]t ljsf;sf] /fli6«o gLlt df cljnDa /fli6«o ;xldt sfod u/L /fli6«o / j}b]lzs nufgL k|j4{g ul/g]5 . ljut bzsdf g]kfnL sf“u|];n] z'? ug{ nfu]sf] c?0f t];|f] of]hgfnfO{ To;kl5 ag]sf] cNk;+Vos ;/sf/sf] cb'/bzL{tfsf sf/0f t'xfpg] sfd eof] . kmn:j¿k clxn] b]zn] nf]8;]l8ªsf] df/ vKg' k/]sf] 5 . ca o:tf] uNtL k'gM bf]xl/Pdf /fi6«n] 7"nf] gf]S;fgL a]xf]g'{ kg]{5 . t;y{ xfn sfof{Gjogdf NofOPsf dflyNnf] tfdfsf]zL, klZrd ;]tL, c?0f t];|f], dflyNnf] s0ff{nL nufotsf 7"nf, demf}nf / ;fgf of]hgfnfO{ oyfzL3| sfof{Gjog ug{ cfufdL !) jif{leq ljB't pTkfbgdf em08} !) v08n] j[l4 u/L slDtdf %))) d]3fjf6 pTkfbg k'¥ofOg]5 . ljB't lgof{taf6 c/af}“sf] ljb]zL d'b|f cfh{g dfq xf]Og, ;'ne / ;:tf] pmhf{ ljsf; u/L b]z leqsf] cf}Bf]lus/0fsf] cfwf/ l;h{gf ul/g]5 . a}slNks pmhf{ ;|f]tx¿sf] pkof]u u/L cfufdL !) jif{leq b]zsf ;Dk"0f{ e"–efux¿df ljB't ;]jf k'¥ofOg]5 .

/fli6«o lxtdf v'nf cy{tGqM ljZj cy{tGq kf/:kl/s cGt/ lge{/tf / ;DaGwsf] g"tg o'udf 5 . g]kfn o;sf] ckjfb x'g ;Sb}g . To;}n] pbf/ / k|lt:kwf{Tds ljZj cy{tGq;“u :jfefljs cfly{s ;DaGw /fVg Pj+ nufgL, Jofkf/ / k|ljlw k|of]usf] nfe / cj;/ l;h{gf ug{ xfd|f] cfkm\gf] cy{tGqnfO{ ;d]t pbf/, ahf/d'vL / k|lt:kwf{d"ns agfpg clgjfo{ 5 . t/ ljsf;f]Gd'v / e"kl/j]li7t d'n'ssf ¿kdf ljZj cy{tGq;“u ;dfof]hg x'“bf g]kfnL cy{tGqdf kg{ ;Sg] gsf/fTds k|efjnfO{ Go"g ug]{ k|fljlws / Joj:yfksLo ;ts{tf cjnDag ul/g] 5 . ;fy} ahf/ cy{tGqnfO{ u/LaL lgjf/0fdf s]lGb|t u/]/ ;fdflhs lhDd]jf/L k"/f ug]{ 9f“rfdf cufl8 a9fpg g]kfnL sf“u|]; k|ltj4 5 .

cfly{s j[l4sf] k|ltkmn u/LjL lgjf/0fdfM pRr cfly{s j[l4 b/sf] k|flKtn] dfq u/LjL / a]/f]huf/Lsf ;a} ;d:ofx¿sf] ;dfwfg x'“b}gg\ . o;sf nflu cfly{s j[l4 km/flsnf] / ;dfhsf lgDg ju{ / If]qx¿ ;d]tnfO{ ;d]6\g] vfnsf] x'g'kb{5 . To;}n] hg;+Vofsf] 7"nf] lx:;f ;+nUg ePsf] s[lif / ko{6g h:tf If]q tyf u|fdL0f k"j{wf/ lgdf{0fdf nufgL s]lGb|t u/L pRr cfly{s j[l4b/ ;'lglZrt ug'{sf ;fy} dlxnf, blnt, afn–aflnsf, ckfË, j[4–j[4f, cflbjf;L–hghflt, dw];L ;d'bfo / s0ff{nL h:tf ljs6 ef}uf]lns If]qnfO{ nlIft u/L u/LaL lgjf/0fsf] k|efjsf/L sfo{qmd ;+rfng ul/g] 5 . cfufdL !% jif{leq b]zaf6 lg/k]If u/LjLsf] cGTo ug]{ nIo lnOg]5 .

%=!=^ /fli6«o Pstf k|j4{g ug]{ nf]stGq

g]kfndf /x]sf eflifs, hftLo / ;f+:s[lts ljljwtfx¿ xfd|f /fli6«o ;Dkbf x'g\ . of] ljljwtfo'St ;f+:s[lts

w/f]x/nfO{ s]jn Pp6f pbf/ / ;d'Ggt nf]stGqn] dfq Pstfsf] ;"qdf jf“Wg ;S5 . ;+ljwfg;efåf/f /fHosf] k'g;{+/rgf ubf{ ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf, ;dfj]zL / ldl>t lgjf{rg k|0ffnL, hgk|ltlglwaf6} /fi6« k|d'vsf] rog / hLjGt nf]stflGqs cEof;sf sf/0f g]kfn /fli6«o Pstfsf] gof“ o'udf k|j]z ug]{5 . /fli6«o Pstfsf] k|tLs ca km]l/ Pp6f JolQm / kb x'g] 5}g, ;a}sf] ;dfj]zL / ;+j}wflgs ;+3Lo nf]stGq x'g]5 .

g]kfnL sf“u|]; nf]stGqn] kf]if0f ug]{ /fli6«o Pstfsf] of] g"tg efjwf/fnfO{ lnP/ b]zdf ;fdflhs / ;fDk|bflos ;b\efj sfod ub}{ lxdfn, kxf8 / t/fO{sf] kf/:kl/s Pstf / /fli6«o cv08tf k|j4{g ug]{ ;+sNk ;lxt hgtfsf] dfemdf hfg]5 . /fli6«o Pstf / cv08tfo'St nf]stGq g]kfnL sf“u|];sf] csf]{ dxTjk"0f{ lgjf{rg Ph]08f x'g]5 .

%=!=& cfGtl/s nf]stGq;lxt kf/bzL{ / pQ/bfoL /fhgLlts bn

ax'bnLo nf]stGqsf] ljsf; / ;'b[9Ls/0fsf nflu /fhgLlts bnx¿sf] g]t[Tj, ;+u7g ;+/rgf / sfo{ljlw klg nf]stflGqs x'g' cfjZos 5 . xltof/ / ;}Gob:tf ;lxtsf] bnLo ;+/rgfnfO{ nf]stGqn] cg'dlt lb+b}g . /fhgLlts bnx¿n]] lgM;}GoLs[t Pj+ v'nf ;+u7g ;+/rgf, lgjf{lrt Pj+ pQ/bfoL g]t[Tj, cfly{s kf/bzL{tf nufotsf nf]stflGqs d"No / dfGotfsf] kfngf ug'{ kg]{ ;+j}wflgs Joj:yf ul/g]5 . g]kfnsf] ;fdflhs ljljwtfsf] plrt k|ltlglwTj x'g]u/L /fhgLlts bnx¿sf] ;+u7g ;+/rgf ;dfj]zL agfOg] 5 .

%=!=* cGt/f{li6«o ;DaGw / k//fi6«gLlt

g]kfnsf] /fli6«o klxrfg, :jfwLgtf Pj+ /fli6«o lxtnfO{ ljZj ;d'bfodf lgjf{w ¿kdf ;+j4{g tyf ;+/If0f ug{' / ljZj zflGt, ;b\efj / ;d'Ggltsf nflu oyf;So of]ubfg k'¥ofpg' g]kfnsf] k//fi6« gLltsf] d'Vo nIo x'g]5 . o;sf] cfwf/ / p2]Zox¿ lgDgfg';f/ x'g]5g\ —

l ;+o'Qm /fi6« ;+3sf] j8fkq, k~rzLn, c;+nUgtf, /fli6«olxt Pj+ ;'/Iff, k//fi6« gLlt / cGt/f{li6«o ;DaGwsf d"n cfwf/ x'g]5g\ .

l kf/:kl/s ;Ddfg, ;b\efj / ;dfgtfsf cfwf/df ;a} /fi6«x¿;“u ;DaGw / ldqtf sfod ul/g]5 .

l ;+o'Qm /fi6«;+3sf] ;b:osf ¿kdf g]kfnsf] cGt/f{li6«o 5ljnfO{ zflGtk|]dL, nf]stflGqs / /fli6«o :jfwLgtfk|]dL :jtGq /fi6«sf ¿kdf k|:t't ul/g]5 .

l l5d]sL ldq /fi6«x¿ ef/t / rLg;“usf] ;DaGwnfO{ cGt/f{li6«o ;DaGwsf d"No / dfGotf cg'¿k Jofjxfl/s / j:t'lgi7 cfwf/df d}qLk"0f{ agfOg] 5 .

l If]qLo ljsf; / ;dembf/Lsf nflu 7f]; kl/0ffdd'vL ;xof]u k'Ug] u/L blIf0f PlzofnL /fi6«x¿sf] ;+u7g -;fs{_nfO{ ;[hgfTds ¿kfGt/0f ul/g] 5 .

l g]kfndf /x]sf e'6fgL z/0ffyL{x¿sf] b]z kms{g kfpg] xssf] g]kfnL sf“u|]; ;w}+ ;dy{g ub{5 .

l j}b]lzs Jofkf/, ko{6g k|j4{g, g]kfndf ljbzL nufgL, ljb]zdf sfd ug]{ g]kfnL sfdbf/x¿sf] xs / ;'/Iff k|j4{gnfO{ k|fyldstfsf ;fy ljb]zl:yt s'6g}lts lgof]ux¿nfO{ kl/rflnt ul/g]5 . k|jf;L tyf u}/ cfjf;Lo g]kfnLx¿sf] clwsf/ / ;'/Iff ;'lglZrt ug{ Wofg lbOg]5 .

l ljZj Jofkf/ ;ª\u7gn] cNk ljsl;t b]zx¿nfO{ lbPsf] ljz]if 5'6x¿sf] k"0f{ sfof{Gjogdf hf]8 lbOg]5 .

l ljb]zL ;xfotf pkof]u gLtL / sfof{Gjog klqmofdf /fli6«o :jfldTj ;'lglZrt ul/g]5 .

%=@ ;+ljwfg lgdf{0fsf d'n cfwf/ / l;4fGtM

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;+;bLo lgjf{rg h:t} ;/sf/ agfpg] lgjf{rg dfq xf]Og, of] b]zsf] ;jf]{Rr sfg"g lgdf{0f ug]{ lgjf{rg xf] . ;+ljwfg ;Dk"0f{ g]kfnL hgtfsf] rf;f] / ;dy{g k|fKt b]zsf] d"n sfg"g x'g] ePsfn] ;+ljwfg lgdf{0fsf] k|lqmofdf ;a} hgtf / kIfsf] ;xdlt / ;xeflutf k|f]T;flxt ug{ cfjZos x'G5 eGg] g]kfnL sf“u|];sf] dfGotf 5 . oxL sf/0fn] ubf{ ;+ljwfg;ef lgjf{rg k|0ffnLnfO{ ;dfj]zL / ;xeflutfd"ns agfpg] k|of; x'g'k5{ / ;+ljwfg lgdf{0f k|lqmofnfO{ klg ax'dt / cNkdtsf] ljefhgåf/f xf]Og, ;xdltsf] k|of;åf/f 6'+uf] nufpg] ljlw cjnDjg ul/g' kb{5 eGg] g]kfnL sf“u|];sf] wf/0ff /x]sf] 5 .

@)^@–^# ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf qmddf hgtfåf/f cleJoQm efjgf, cfGbf]ngsf/L /fhg}lts kf6L{x¿sf] dfem ePsf P]ltxfl;s ;xdlt / ;dembf/L, lj:t[t zflGt ;Demf}tf / g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg @)^#, dfgj clwsf/sf] ljZjJofkL 3f]if0ff— !($* nufot, g]kfn /fi6«sf] kIfdf ePsf xfd|f cGt/f{li6«o k|lta4tfx¿n] ;+ljwfg lgdf{0fsf d"n cfwf/ / l;4fGtx¿nfO{ dfu{bz{g ub{5g\ . g]kfnL sf“u|]; hgtfsf aLrdf rlr{t / ;+u|lxt log} nf]stflGqs ;+j}wflgs l;4fGtx¿nfO{ ;dy{g ub}{ ;+ljwfg lgdf{0fsf] lgDg lnlvt cfwf/ / l;4fGtx¿df pleP/ /fli6«o ;xdlt sfod ug]{ k|ltj4tf k|s6 ug{ rfxG5 .

%=@=! /fli6«o Pstf / cv08tf

g]kfn /fi6«df ljBdfg hftLo, eflifs, ;f“:s[lts, ef}uf]lns nufot ;a} k|sf/sf ljljwtfsf] klxrfg, k|ltlglwTj / :jfldTjnfO{ ;'lglZrt ub}{ g]kfnL hgtfsf aLr ;b\efj Pj+ ;f}xfb|tfnfO{ cIf'00f /fVb} g]kfnsf] /fli6«o Pstf, ;fj{ef}d;Qf Pj+ cv08tfnfO{ ;'lglZrt / ;'b[9 ul/g] 5 .

%=@=@ hgtfdf lglxt ;fj{ef}d;Qf

;+ljwfg;efåf/f ;+ljwfg lgdf{0fsf] d"n cfwf/ ;Dk|e' hgtf x'g\ . To;}n] ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo;Qf k"0f{¿kn] hgtfdf lglxt /xg]5 .

%=@=# ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf

;fj{ef}d;Qf ;DkGg hgtfsf] ;fj{ef}d clwsf/åf/f lgdf{0f ul/Psf] ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtf cg'n+3gLo x'g]5 .

%=@=$ g]kfn /fHosf] :j¿k

g]kfn Ps :jtGq / ;fj{ef}d;Qf ;DkGg k"0f{ nf]stflGqs ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo x'g]5 .

%=@=% /fi6« k|d'vsf] lgjf{rg

g]kfnsf] eflifs, hftLo–;f+:s[lts tyf wfld{s ljljwtfnfO{ k|ltljlDjt ug]{ dxfg\ p2]Zo / nf]stflGqs k|lqmof cg'¿k /fi6« k|d'vsf] ¿kd /fi6«kltsf] lgjf{rg s]Gb|Lo ;+;b / k|fb]lzs ;+;bsf ;b:ox¿af6 x'g]5 .

%=@=^ /fi6«sf] sfo{sf/L k|d'vsf] Joj:yf

s]Gb|Lo sfo{kflnsf] k|d'v k|wfgdGqL x'g]5 . sfo{sf/L clwsf/ k|wfgdGqLdf lglxt x'g]5 .

%=@=& dfgj clwsf/, df}lns xs Pj+ gful/s tyf /fhgLlts :jtGqtf

dfgjclwsf/sf] ljZjJofkL 3f]if0ff !($* tyf cGt/f{li6«o dfgjLo sfg"gåf/f Jojl:yt / kl/eflift Pj+ lj:t[t zflGt ;Demf}tf–@)^# / g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg @)^# df k|ltj4tf ul/Psf dfgj clwsf/ / cs'l07t k|]; :jtGqtf ;lxt gful/ssf /fhgLlts, cfly{s, ;fdflhs, eflifs Pj+ ;f+:s[lts xs nufot ;a} j}olQms clwsf/ Pj+ :jtGqtfnfO{ ;'/lIft ul/g]5 .

%=@=* JolQm :jtGqtf

x/]s gful/ssf] cleJolQm :jtGqtf, zflGtk"0f{ e]nf x'g] :jtGqtf, /fhgLlts bn tyf ;+3–;+:yf u7g ug]{ :jtGqtf, b]zsf] s'g} klg efudf cfjt–hfjt / a;f]af; ug]{ :jtGqtf / s'g} klg k]zf, Joj;fo, pBf]u, Jofkf/ / /f]huf/ ug]{ :jtGqtf ;'lglZrt ul/g]5 .

%=@=( ;DklQsf] xs

;a} gful/snfO{ cfºgf] OR5f cg';f/ pBd / Joj;fosf] :jtGqtfsf] xs x'g]5 . o;sf ;fy} JolQmsf] ;DklQsf] xs k"0f{ ¿kn] k|Tofe"t ul/g]5 .

%=@=!) wd{ lg/k]Iftf / wfld{s :jtGqtf

/fHo wd{ lg/k]If x'g]5 . /fHon] s'g} wd{sf] kIf / ljkIf lng] 5}g . wd{nfO{ JolQmut ljZjf; / lgi7fsf] ljifo dflgg]5 . k|To]s gful/snfO{ cfºgf] ljZjf; cg';f/ wd{ / pkf;gf k4lt u|x0f ug{] jf gug]{ clwsf/ /xg]5 . ;dfhdf wfld{s ;lxi0f'tfsf] jftfj/0f sfod /fVg' /fHosf] st{Jo x'g]5 .

%=@=!! ax'bnLo nf]stflGqs k4lt

jflnu dtflwsf/, cfjlws lgjf{rg, ax'bnLo k|lt:kwf{, zlQm k[ysLs/0f, ;+j}wflgs ;Gt'ng / lgoGq0f, :jtGq Gofokflnsf, :jtGq k|];, ljlwsf] zf;g, ;dfg'kflts k|ltlglwTj ;lxtsf] pQ/bfoL Pj+ kf/bzL{ / ;dfj]zLk"0f{ zf;g k|0ffnLsf] lgdf{0f ul/g]5 .

%=@=!@ ;+3Lo /fHo ;+/rgf

g]kfnsf] jt{dfg PsfTds / s]Gb|Ls[t /fHo ;+/rgfsf] cGTo u/L, :jfoQ k|b]zx¿ ePsf] ;+3Lo /fHo agfOg]5 . :jfoQ k|b]z /rgfsf] k|d'v cfwf/x¿— g]kfnsf] /fli6«o cv08tf, ef}uf]lns cjl:ylt / cg's"ntf, hg;+Vof, k|fs[lts ;|f]t / cfly{s ;+efJotf, k|b]zx¿sf] cGt/;DaGw, eflifs÷hftLo Pj+ ;f+:s[lts ;3gtf, /fhgLlts÷k|zf;lgs ;DefJotf cflb x'g]5g\ . ljs]lGb|t / :jfoQtf ;lxtsf] clwsf/ ;DkGg :yfgLo lgsfosf] Joj:yf ul/g]5 .

%=@=!# ljljwtfdf Pstf

g]kfn ljleGg efiff, hflt, ;+:s[lt tyf ;fdflhs ljljwtfn] el/Psf] b]z xf] . of] g]kfn /fi6«s} k"“hL xf] . o;nfO{ s'g} Psn efiff, hflt, ;+:s[ltsf cfwf/df s'l07t ul/g' x'Gg . o;sf] ;Ddfg, klxrfg / xs÷clwsf/sf] ;+j}wflgs dfGotfsf ;fy} ;Dj4{gsf nflu :jtGq ;+j}wflgs ;+:yfut Joj:yf ul/g] 5 .

%=@=!$ ax'eflifs /fHo

g]kfnsf ;a} dft[efiffnfO{ ;dfg ¿kn] /fli6«o efiff dflgg] 5 . g]kfnL efiff s]Gb|sf nflu ;/sf/L sfdsfh / /fli6«o ;Dks{ efiff x'g]5 . s'g k|b]zn] s'g s'g efiffnfO{ k|fb]lzs ;/sf/L efiffsf] ¿kdf k|of]u ug]{ eGg] lg0f{o ;DalGwt k|b]zsf] Joj:yflksf -;+;b\_n] ug]{5 . s]Gb|, k|b]z / :yfgLo lgsfon] sfg"g adf]hd tf]lsPsf] cf}krfl/s efiff k|of]u u/]] klg Gofofno / ;/sf/L sfof{nodf ;a} gful/snfO{ dft[efiffdf cfkm\gf] egfO /fVg] clwsf/ x'g]5 .

%=@=!% :jtGq ;+j}wflgs c+ux¿

zlQm / clwsf/sf] b'¿kof]u lgoGq0f, e|i6frf/ lgoGq0fsf ;fy} hglgjf{lrt Pj+ pQ/bfoL zf;gsf] ;'lgZro ug{ lgjf{rg cfof]u, dfgj clwsf/ cfof]u, nf]s;]jf cfof]u, dxfn]vf kl/Ifs, e|i6frf/ tyf clVtof/ b'¿kof]u lgoGq0f cfof]u h:tf :jtGq ;+j}wflgs cfof]ux¿sf] Joj:yf ul/g]5 .

%=@=!^ lghfdtL ;]jf

;+3Lo ;+/rgf adf]lhd s]Gb| / k|b]zsf] cf–cfkm\g} lghfdlt k|zf;g /xg]5 . nf]s;]jf cfof]usf] ;+/rgf klg ;f]xL adf]lhd x'g]5 .

%=@=!& :jtGq, ;Ifd / pQ/bfoL Gofo k|0ffnL

nf]stflGqs d"No / dfGotfsf] hu]gf{ ub}{ ;+j}wflgs ;jf]{Rrtf / ljlwsf] zf;g sfod u/fpg] dxTjk"0f{ lhDd]jf/L Gofokflnsfsf] x'g]5 . s]Gb|df ;jf]{Rr cbfnt x'g]5 . s]Gb| / k|b]zdf cfjZostf cg';f/ k'g/fj]bg / cGo cbfntx¿sf] Joj:yf ;+3Lo ;+/rgf cg'¿k x'g]5 .

Gofofno :jtGq / pQ/bfoL dfq} xf]Og, ;Ifd / lgikIf klg x'g]5 . ljBdfg sfg"gsf] pbf/ JofVofåf/f Gofosf kIfdf pleg] sfd Gofofnon] ug]{5 .

GofofwLzx¿sf] lgo'lQm k|lqmof ;+;b\ dfkm{t ;fj{hlgs ;'gjfOsf] ljlwåf/f ;DkGg x'g]5 . Go"gtd of]Uotf k'u]sf, Gofo If]qdf cfkm\gf] Ifdtf / of]ubfg lbPsf cfwf/df GofofwLzx¿ lgo'lQmsf nflu k|:tfljt ul/g] 5g\ .

Joj:yflksf -;+;b\_ åf/f lgld{t sfg"g adf]lhd GofofwLznfO{ ;+;b\n] dxfcleof]u nufpg] / lg0f{o ug]{ k|fjwfg ;+ljwfgdf g} x'g]5 .

lgikIf, l56f] / 5l/tf] 9+un] cfdhgtfsf lglDt Gofo lbnfpg] s'/fsf] ;'lglZrtf ug{ Gofofnosf s'g} klg txdf k/]sf d'2fx¿sf] Pp6f lglZrt ;do tflnsf leq lg0f{o ug]{ kl/kf6L sfod ul/g]5 .

%=@=!* /fli6«o ;'/Iff k|0ffnL

;Ldf ;'/Iff / cfGtl/s zflGt ;'/Iff d'n'ssf] /fli6o ;'/Iff gLltsf] s]Gb|Lo ljifo /xg]5 . uDeL/ ljQLo ;+s6, k|fs[lts ljkb, vfB Pj+ pmhf{ ;+s6 cflbaf6 pTkGg x'g ;Sg] ;'/Iff ;+s6 ;d]tnfO{ dWogh/ /fvL j[xt\ /fli6o ;'/Iff gLlt th'{df ul/g]5 .

/fli6«o ;'/Iffsf] hu]{gf ug]{ lhDd]jf/L ;]gfsf] dfq geO{ d'n'ssf ;a} hgtfsf] xf] eGg] ;'/Iff gLlt sf] dfGotf :yflkt ul/g]5 .

g]kfnL ;]gfnfO{ nf]stflGqs, ;dfj]zL / Jofj;flos :j¿k k|bfg ul/g]5 .

;+;b\k|lt pQ/bfoL x'“b} s]Gb|Lo ;/sf/n] g]kfnL ;]gfsf] lgoGq0f, Joj:yfkg / ;+rfng ug]{5 .

zflGt ;'/Iff;“u ;DalGwt g]kfn k|x/L, ;z:q k|x/L, /fli6«o cg';Gwfg ljefu nufotsf ;'/Iff lgsfonfO{ ;+3Lo ;+/rgf cg's"n x'g] u/L k"0f{Jojl:yt ul/g]5 .

%=# /fHosf] sQ{JoM ;Dj[4 / ;dtfd"ns ;dfh

b]zdf Jofks pBdzLntf / nufgL k|j4{g ug{ cg's"n jftfj/0fsf] lgdf{0f ug]{ bfloTj;“u} /fHon] lzIff–:jf:Yo ;]jf, ;a}sf nflu vfBfGg, /f]huf/L, >d clwsf/sf] k|Tofe"lt, o'jf k':tfsf nflu cfznfUbf] eljio, dlxnf, blnt, cflbjf;L–hghflt, lk5l8Psf] If]q, dw]zL ;d'bfo, afnaflnsf, j[4–j[4f Pj+ ckfËsf nflu ;fdflhs Gofo / ;dtf ;'lglZrt ug{] sQ{Jo lgjf{x ug]{5 . ;xz|fAbL nIox¿ lzIff, :jf:Yo, ul/aL lgjf/0f nufotsf ;+o'Qm /fi6\;+3n] to u/]sf] ;xz|fAbL nIox¿nfO{ k"/f ug'{klg /fHosf] bfloTj x'g]5 .

lzIffM lzIffnfO{ ;do ;fk]If, ;j{;'ne / u'0f:t/Lo agfpg' /fHosf] bfloTj x'g]5 . cfwf/e"t lzIff k|fKt ug'{ ;a} g]kfnL gful/ssf] df}lns xs x'g]5 . ;/sf/L / lghL If]qsf lzIffno aLrsf] a9\bf] vf8nnfO{ sd ug{ /fHon] ;/sf/L If]qsf] :t/df j[l4 ug{ Wofg lbg]5 eg] lghL If]qnfO{ ;fdflhs bfloTj jxg ug{ clgjfo{ ul/g]5 . /fHo / lghL If]qsf] ;xeflutfdf k|fljlws / /f]huf/Ld"ns lzIffsf] lj:tf/ ul/g]5 . k|fylds txdf dft[ efiffdf lzIff xfl;n ug]{ cj;/ / !) sIff ;Ddsf] ljBfno lzIffsf] k|aGw /fHosf] bfloTj x'g]5 . ljZjljBfnosf] z}lIfs :t/nfO{ cGt/f{li6«o If]qdf k|lt:kwL{ agfpg hf]8 lbOg]5 . lzIfs / k|fWofkssf] k]zfut ;'/Iff / k|fl1s :jtGqtfsf] ;'lglZrttf /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . ;fj{hlgs :s'nx¿sf] z}lIfs u'0f:t/df j[l4 ug{ ljBdfg lzIfs 5gf]6, lgo'lQm / Joj:yfkg ;+oGqx¿df ;'wf/ ul/g] 5 . dWo / ;'b"/ klZrdf ax'd'vL ljZjljBfnox¿ lgdf{0f ul/g]5g\ .

:jf:YoM b]zsf ;a} gful/snfO{ cfwf/e"t :jf:Yo ;]jfsf] cj;/ l;h{gf ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . Go"g cfo ePsf hgtf vf;u/L u|fdL0f / b'u{d e]usf hgtf, afnaflnsf / dlxnfn] ;xh} :jf:Yo ;]jf k|fKt ug{ ;Sg] u/L ;/sf/L c:ktfnsf] ;~hfn / u'0f:t/Lo ;]jf, :jf:Yo jLdf ;'lglZrt ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 . dft[–lzz' :jf:Yo ;]jfsf ;DaGwdf /fHon] cfdf / gjhft lzz'sf] af“Rg kfpg] g};lu{s clwsf/nfO{ ;'/lIft ug]{5 . b]zleq} :jf:Yo If]qsf] hgzlQm pTkfbgdf hf]8 / :jf:Yo ;]jf If]qsf] u'0f:t/Lotfsf] k|efjsf/L cg'udg /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . b]zleq g} ;a} k|sf/sf :t/Lo :jf:Yo ;]jf pknAw u/fpg ;a} ;/sf/L, lghL Pj+ u}/;/sf/L If]qdf :jf:Yo If]qsf] nufgL j[l4 ug]{ gLlt lnOg]5 . Pr= cfO{= eL= P8\;sf] a9\bf] k|sf]k /f]Sg k"j{ ;ts{tf, /f]syfd / pkrf/sf] Joj:yf ug{ /fHon] ljz]if Wofg lbg]5 . b'Jo{;g /f]syfd / b'Jo{;gLsf] k'g{:yfkgfdf /fHon] Wofg lbg]5 .

vfB ;'/IffM ;a} g]kfnLnfO{ vfBfGgsf] pknAwtf ;'lglZrt ug'{, ef]s–csfn / s'kf]if0faf6 gful/s hLjgsf] /Iff ug'{ /fHosf] k|yd sQ{Jo x'g]5 . vfBfGg pTkfbg / cfk"lt{sf] k|efjsf/L cg'udgåf/f æef]s / s'kf]if0fsf lj?4 o'4Æ åf/f vfB ;'/Iff ;'lglZrt ug'{ /fHosf] cfwf/e"t p2]Zo x'g]5 .

/f]huf/LM ;a} gful/snfO{ /f]huf/Lsf] k|Tofe"lt ug'{ /fHosf] cfwf/e"t p2]Zo x'g]5 . Jofks nufgL k|j4{gåf/f pRr cfly{s j[l4, s[lif, ko{6g / hn;|f]t h:tf If]qsf] tLj| ljsf;, u|fdL0f If]qdf Jofks k"jf{wf/ lgdf{0f Pj+ /f]huf/d"ns lzIffåf/f ;a}sf nflu /f]huf/L ;'lglZrt ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 .

u/LaL lgjf/0fsf] /fli6«o cleofgM b'u{d ef}uf]lns If]q, u|fdL0f / zx/L If]qdf ;d]t u/LaL, j]/f]huf/L / cj;/ gkfP/ k5fl8 k/]sf g]kfnL hgtfsf lglDt cfo cfh{g / /f]huf/L, lzIff, :jf:Yo, tfnLd / cfjf;sf] /fli6«o cleofgåf/f lglZrt ;do cjlwleq u/LaL–lgjf/0f ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . n3' shf{sf] dfWodaf6 ul/aL lgjf/0fdf k'u]sf] of]ubfgnfO{ Wofgdf /fVb} n3' shf{ sfo{qmdnfO{ b]ze/ lj:tf/ ug]{ gLlt cjnDag ul/g]5 .

:jtGq k|]; / ;~rf/sdL{x¿sf] ;'/IffM ljrf/ tyf cleJolQmsf] :jtGqtf, k|]; :jtGqtf / ;'rgfsf] xssf] k|Tofe"lt ;'lglZrt ul/g] 5 . dof{lbt, lhDd]jf/ / :jtGq Joj;flos kqsfl/tfsf] k|j{4g, ;~rf/ dfWodx¿df ;~rf/sdL{x¿sf] k]zfut Pj+ Joj;flos ljsf;sf] ;'lglZrttf / >dhLjL kqsf/x¿sf] ;+/If0f tyf ljsf; ul/g]5 . ;/sf/L ;~rf/ dfWodx¿nfO{ lgikIf / :jfoQ ul/g] 5 .

>lds÷dhb"/ clwsf/sf] /Iff / ;fdflhs ;'/IffM >dhLjL g]kfnL hgtfnfO{ cfwf/e"t >d clwsf/, dof{lbt /f]huf/L, ;fdflhs ;'/Iff / Gofosf] k|Tofe"lt ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 . >ldsx¿sf] lxt ;+/If0fsf nflu ;fdflhs ;+jfb / ;fd'lxs ;f}bfjfhLsf] k|lqmofnfO{ k|f]T;flxt ul/g]5 . c;+ul7t If]qdf sfo{/t s[lif dhb"/ nufot cGo >dhLjLx¿sf] clwsf/ ;'/Iff tyf clen]v /fVg] Joj:yf ldnfOg]5 . g]kfnL sf“u|]; d'n'sn] u/]sf] cGt/f{li6«o k|ltj4tf cg'¿k k|d'v >d dfkb08 (Core Labour Standard/ILO) nfO{ hf]8bf/ ;dy{g ub{5 .

o'jf k':tfsf] ;fem]bf/L / eljiosf] ;'lglZrttfM

g]kfnsf] /fhgLlts kl/jt{gdf o'jf k':tfsf] jlnbfgLok"0f{ e"ldsfsf] g]kfnL sf“u|]; pRr sb/ ub{5 . g]kfnsf] gj lgdf{0fdf o'jfsf] l;h{gfTds pmhf{nfO{ clwstd pkof]u ug{ lzIffsf] kx'“rnfO{ ;j{;'ne / u'0f:t/Lo agfpg /fHon] pRr k|fyldstf lbg]5 . zLkd"ns lzIff dfkm{t o'jf /f]huf/Lsf] cj;/nfO{ lj:tf/ ul/g]5 . o'jfx¿sf aLr v]ns"b, snf / dgf]/~hgsf] kx'“r a9fpg cfjZos gLlt / sfo{qmd th'{df ug{ hf]8 lbOg]5 . ;dsfnLg ljZj 1fg / k|ljlw zlQm sf]c;dfg ljt/0f / pknAwtfsf sf/0f gof“ 9+usf] c;Gt'ng / lje]btkm{ pGd'v 5 . To;}n] b]zsf] o'jf k':tfnfO{ 1fg / k|ljlw zlQm o'Qm agfP/ ;'/lIft eljio ;'lglZrt ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 .

e"=k"= ;}lgs, ;]jf lgj[Q k|x/L / sd{rf/LM /fHon] e"tk"j{ ;}lgs Pj+ ;]jf lgj[Q k|x/L / sd{rf/Lx¿sf] cg'ej, ;Lk, tflnd Pj+ IfdtfnfO{ b]z / ;dfhsf] lxtdf k|of]u ug]{5 . o; lglDt ;a}nfO{ cfly{s b[li6n] ;lqmo agfp“b} pTkfbgzLn sfo{df ;+nUg ug]{ gLlt cjnDjg ul/g]5 .

Ho]i7 gful/ssf] ;'/Iff M Ho]i7 gful/ssf] x]/rfx / ;fdflhs ;'/Iffsf] plrt Joj:yf ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 .

t];|f] lnËLsf] ;'/Iff M t];|f] lnËLsf] klxrfg / ;dfg clwsf/ ;'lglZrt ul/g]5 .

åGå ¿kfGt/0f / åGå kLl8tsf] k'g:yf{kgfM sfg'gsf] zf;gdfkm{t\ b08lxgtfsf] cGTo u/L zflGt ;'/Iffsf] l:ylt ;[hgf ug'{ /fHosf] d'Vo st{Ao x'g]5 . ljutsf] lx+;fTds åGbsf qmddf wghgsf] Iflt Joxf]/]sf ;a} gful/ssf] k'g:yf{kg, Ifltk"lt{ / ;fdflhs ;'/Iff lbg' /fHosf] st{Jo x'g]5 . cf–cfkm\gf] ;DklQaf6 a]bvn ePsfx¿sf] ;DklQ lkmtf{ ug]{ /fHosf] bfloTj x'g]5 .

v]ns'bsf] ljsf;M v]ns'bsf] ljsf; / Joj;foLs/0fnfO{ /fHon] pRr k|fyldstf lbg]5 . v]ns'bsf] ljsf; ;+/rgfnfO{ ufp“ tx;Dd lj:tfl/t ub}{, ljlzi6Ls/0f dfkm{t\ cGt/f{li6«o:t/df /fi6«sf] klxrfgnfO{ ljsl;t ug{ /fHon] Wofg lbg]5 .

;flxTo / snfM d'n'ssf] nf]stflGqs ¿kfGt/0fsf nflu ;flxTo, snf / ;+uLtsf] dxTjk"0f{ e"ldsf x'G5 . o; If]q;“u ;DalGwt snfsdL{x¿sf] >[hgfTds of]ubfgsf] g]kfnL sf“u|]; xflb{s ;/fxgf ub{5 . gof“ /fHo k|0ffnLsf gof“ ;+:s[ltsf] ljsf;df ;flxTo, snf / ;+uLtsf] ljsf;nfO{ pRr k|fyldstf lb+b} ;flxTo snfsdL{x¿sf] e"ldsf tyf l;h{gzLntfnfO{ k|f]T;flxt ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 .

cflbjf;L–hghfltsf] ;dfj]zL ;xeflutf M cflbjf;L–hghflt ;d'bfosf] /fHosf ;a} c+udf ;dfj]zL–;dfg'kflts k|ltlglwTj tyf cfly{s, ;fdflhs, eflifs / ;f+:s[lts clwsf/ ;'lglZrt u/L /fhg}lts, cfly{s, ;fdflhs, ;f+:s[lts ;dtf, ;xeflutf / ;Dj[l4sf] /fli6«o cleofg ;+rfng ug]{ /fHosf] k|fylds st{Jo x'g]5 . /fp6], d'08f, s'zjflbof, ofNdf] nufotsf nf]kf]Gd'v cflbjf;Lsf] ;+/If0f / ;fdflhs ;'/Iff k|bfg ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 . To:t} /fp6], r]kfª nufot / ;'b'/ klZrdsf cGo lk5l8Psf /fgf yf?, s7l/of yf?, /fhL ;d"bfo nufotsf cflbjf;Lsf] ;fdflhs ;'/IffnfO{ klg /fHon] pRr k|fyldstf lbg]5 .

dw]zL ;d'bfosf] ;dfj]zL ;xeflutfM dw]zL ;d'bfosf]] /fhgLlts ;dfj]zL–;dfg'kflts ;xeflutf, /fHosf] ;'/Iff lgsfo, lghfdtL sd{rf/L tyf /fHosf] ljleGg c+udf ;d'lrt k|ltlglwTj ;'lglZrt ub}{ plgx¿sf] eflifs, ;f+:s[lts klxrfg, k|lti7f / :jfldTj sfod ug{' /fHosf] bfloTj x'g]5 .

lk5l8Psf] If]qsf] ljsf;M s0ff{nL / ;'b'/klZrdsf ljs6 If]qsf] cfwf/e"t ljsf; cfly{s ;fdflhs ¿kfGt/0f / /fhg}lts ;xeflutf ;'lglZrt ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 . o;sf] nflu cfjZos sfo{of]hgf sfof{GjognfO{ pRr k|fyldstf lbOg]5 .

dlxnf clwsf/sf] ;'lglZrttf, ;zlQms/0f / ;'/IffM b]zsf] s"n hg;+Vofsf] cfwfeGbf a9L lx:;f cf]u6\g] dlxnfx¿sf] /fhg}lts, k|zf;lgs / gLlt lgdf{0f txdf ;dfj]zL–;dfg'kflts k|ltlglwTj ;'lglZrt ul/g]5 . dlxnf lj?4sf] e]befjk"0f{ ;Dk"0f{ sfg"gx¿sf] cGTo ul/g]5 . dlxnf tyf aflnsflj?4 x'g] ;a}vfn] lx+;fsf] cGTo ul/g]5 . x/]s dlxnfnfO{ ;'/lIft dft[Tj / k|hgg :jf:Yosf] xs ;'lglZrt ug]{ tyf cfjlws ¿kdf x/]s g]kfnL dlxnfsf] k|hgg :jf:Yosf] lgz'Ns k/LIf0f ug{ cleofg rnfpg] / dlxnfsf clwsf/x¿ ;'/lIft ug]{ sfo{ /fHosf] k|d'v st{Jo x'g]5 .

blnt pTyfg / e]befjsf] cGToM blnt ;d'bfok|ltsf] ;fdflhs e]befj / 5'jf5'tnfO{ cGTo ug'{ /fHosf] ljz]if bfloTj x'g]5 . To;sf nflu ag]sf sfg"g / ;+j}wflgs k|aGwnfO{ yk kl/:s[t ub}{ To;sf] s8f sfof{Gjog ug'{ clgjfo{ 5 . ;fy} gof“ /fHo k|0ffnLdf blnt ju{sf] kx'“rdf a9f]Q/L ub}{ lzIff, :jf:Yo / /f]huf/Lsf] If]qdf ljz]if cj;/ pknAw u/fpg] sfo{df /fHon] ljz]if Wofg lbg]5 .

e"ldxLg, sd}of, jfbL / cGo l;dfGtsf] ;d'bfosf] ;'/IffM e"ldxLg, sd}of, jfbL / cGo l;dfGt ;d'bfosf] clwsf/, ;fdflhs ;'/Iff / ljsf;nfO{ k|fyldstfsf ;fy cuf8L a9fOg]5 .

afnaflnsfsf] klxrfg / kf]if0fM s'kf]if0f / ckof{Kt :jf:Yo ;'ljwfsf sf/0faf6 x'g] csfn d[To'af6 afnaflnsfsf] hLjg /Iff ug'{ /fHosf] d'Vo bfloTj x'g]5 . afnaflnsfnfO{ cfºgf] klxrfg / gfdsf] xs x'g]5 . ;fy} afnaflnsfnfO{ plrt kfng kf]if0f, lzIff, cfwf/e"t :jf:Yo, ;fdflhs ;'/Iff Pj+ afnaflnsf dflysf] lx+;f / zf]if0f lj?4sf] xs ;lxt afn clwsf/sf] Joj:yf ul/g]5 .

ckfËx¿sf] ;xeflutf / k|ltlglwTjM d'n'ssf] hg;+Vofdf pNn]Vo ;+Vofdf /x]sf ckfËx¿nfO{ /fHo ;+/rgfdf ;xeflutf / k|ltlglwTjsf] Joj:yf ul/g]5 . ;fj{hlgs :ynnfO{ ckfË d}qL agfp“b} lzIff, :jf:Yo, /f]huf/Lsf] ;d'lrt k|aGw / ;fdflhs ;'/Iffsf] k|Tofe"lt ul/g]5 .

jftfj/0f ;+/If0f / Joj:yfkgM /fHon] kfgL, jfo', e"ld, Wjlg tyf cGtl/IfnfO{ k|b"if0faf6 d'Qm ug]{ k|oTgsf ;fy} k|fs[lts jftfj/0fsf] ;+/If0f, lbuf] pkof]u / Joj:yfkg ug]{5 . t/fO{sf] df6f]sf] pj{/tfsf] /Iff, af9L lgoGq0f / e":vng lgoGq0f ug{ r'/] / dxfef/t >[v+nfdf jg h+un, df6f] / hnsf] k|efjsf/L Joj:yfkg ug'{ /fHosf] sQ{Jo x'g]5 .

Jojl:yt a;f]af; / vfg]kfgLsf] Joj:yfM Jojl:yt zx/Ls/0f / a;f]af;, ;Dk"0f{ hgtfdf z'4 vfg]kfgLsf] Joj:yf ug'{ /fHosf] dxTjk"0f{ nIo x'g]5 . sf7df8f}+ pkTosfsf] vfg]kfgLsf] ;d:of ;dfwfg ug{ d]nDrL vfg]kfgL of]hgfnfO{ ;dodf g} sfof{Gjog ug{ pRr k|fyldstf lbOg]5 . sf7df8f}+ dxfgu/ nufot cGo zx/x¿ / ahf/sf] Jojl:yt ljsf;nfO{ pRr k|fyldstf lbOg]5 .

%=$ ;+ljwfg lgdf{0fdf hg;xeflutf / hg;'g'jfO

;+ljwfg ;efaf6 ;+ljwfg agfpg] eg]sf] nf]stGqsf] ;jf]{Qd k|lqmof xf] . g]kfnL sf“u|]; o;sf] k"0f{ ;Ddfg ub}{ lgjf{rg kl5 klg efjL ;+ljwfgsf ljljw kIfdf hgtfsf] Jofks ;xeflutf / hg;'g'jfOsf] k|lqmofnfO{ lg/Gt/tf lbg] k|ltj4tf JoQm ub{5 . cfºgf] kf6L{sf] ;+u7g ;+/rgfsf cltl/Qm cGo ;+/rgfaf6 ;d]t ljleGg k]zfut Joj;flos ;+3–;+:yf, ;/f]sf/jfnf ;d"x / lj1x¿;“usf] k/fdz{nfO{ g]kfnL sf“u|];n] cfJxfg ug]{5 / To;sf nflu cfjZos kxn ug]{5 .

;+ljwfg ;efsf] lgjf{rg kl5 u7g x'g] d:of}bf ;ldlt / ljifout ;ldlt÷pk;ldltx¿df lj1x¿, hftLo, eflifs, ;f“:s[lts tyf If]qLo ;/f]sf/sf ;d"xx¿sf] k/fdz{ lng] Joj:yf ul/g] 5 . ;ldltx¿af6 tof/ ePsf d:of}bfdfly klg Jofks hg ;'g'jfO Pj+ lj1x¿sf] k/fdz{ k|lqmofnfO{ cufl8 a9fOg] 5 / ;'emfj ;+sng ul/g] 5 . o;/L ;+slnt ;'emfjx¿ ;d]tnfO{ pko'Qm tj/n] ;dfj]z u/L ;+ljwfgsf] clGtd d:of}bf tof/ ul/g]5 .

^= ;+ljwfgsf] 3f]if0ff

d:of}bf ;ldltaf6 ;+ljwfgsf] clGtd d:of}bf tof/ ePkl5 ;+ljwfg ;efåf/f lgwf{l/t k|lqmof cg';f/ ;+ljwfg kfl/t ul/g]5 . o;/L kfl/t ;+ljwfgnfO{ g]kfnL hgtf cfkm}+n] cfºgfnflu agfPsf] egL hgtfsf gfddf 3f]if0ff u/L hf/L ul/g]5 .

&= ;'zf;gsf] k|Tofe"lt

;+ljwfg;efsf] d'Vo sfd d'n'ssf nflu gof“ ;+ljwfg agfpg] eP klg ;+ljwfg lgdf{0fsf] k|lqmofn] Pp6f lglZrt ;dofjlw lng]5 . To; cjlwdf klg g]kfnL hgtfn] pQ/bfoL tyf kl/0ffdd'vL nf]stflGqs zf;gsf] cg'e"lt ug{ kfpg' k5{ . ;+ljwfg;efsf] r'gfjkl5 aGg] ;/sf/ s'g} Ps bnsf] dfq x'g] 5}g, Tof] ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ /fhgLlts bnx¿sf] ;xdltdf aGg] /fli6«o ;/sf/ x'g]5 . tyflk, hgpQ/bfoL ;/sf/sf] cfsf+Iff / dfGotfnfO{ Wofgdf /fv]/ g]kfnL sf“u|]; ;+j}wflgs ;+qmd0fsf] cj:yfdf ;d]t lgDg lnlvt ljifox¿df k|fyldstfsf ;fy sfd ub}{ ;'zf;gsf] k|Tofe"lt lbg] k|lta4tf JoQm ub{5 .

l rfn' zflGt k|lqmofnfO{ clGtd kl/0flt;Dd k'¥ofP/ d'n'sdf bLuf] zflGt axfn ul/g]5 . cGo ;a} k|sf/sf åGåx¿sf] klg zlGtk"0f{ lgsf; ;lxt Joj:yfkg ul/g]5 .

l ;dfhdf b08xLgtfsf] l:yltsf] cGTo u/L sfg"gL /fHo, ljlwsf] zf;g, gful/s :jtGqtf, ;'/Iff / xs÷clwsf/ tyf Gofosf] k"0f{ k|Tofe"lt ul/g]5 .

l zf;sLo ;'wf/, kf/bzL{tf, hjfkmb]lxtf, ljlwsf] zf;g / ;bfrf/ k4ltsf] k|j4{g ub}{ ;'zf;go'Qm /fHo k|0ffnLsf] lgdf{0fdf hf]8 lbOg]5 .

l ;To–tYo lg¿k0f tyf /fli6«o d]nldnfk cfof]usf] Joj:yf cg'¿k ;dfhdf b08xLgtfsf] k'g/fa[lQsf ;+efjgfx¿sf] cGTo ub}{ kf/:kl/s ;b\efj / ljZjf;sf] jftfj/0f lgdf{0f ul/g]5 .

l k'gMlgdf{0f / k'gM:yfkgfsf] sfo{qmdnfO{ ljz]if k|fyldstfsf ;fy cl3 a9fOg]5 .

l af9L, klx/f] h:tf k|fs[lts ljkb Pj+ ;fdflhs åGå / lx+;faf6 k|efljt JolQm / kl/jf/nfO{ cfjZos ;xof]u pknAw u/fOg]5 .

l /fHo / ;/sf/sf] pkl:yltsf] af]w x'g] u/L /fHo ;+oGq / k|zf;gnfO{ k'gM:yflkt / kl/rflnt ul/g]5 .

l hLjgsf cfwf/e"t cfjZostfnfO{ Wofgdf /fVt} lzIff, :jf:Yo / /f]huf/Lsf cj;/x¿sf] j[l4 ug]{ / u/fOg]5 .

xfd|f] k|lt1fM xfd|f] cg'/f]w

/fli6«o Pstf nf]stGq / lbuf] zflGt cfh klg g]kfnL sf“u|];sf] k|d'v Ph]08f xf] . nf]stGq sf“u|]; ofqfsf] d"n r"/f] xf] / nf]stGq g} sf“u|]; cfGbf]ngsf] afxs zlQm klg xf] . oxL dfGotfdf cfwfl/t x'“b} d'n'ssf ;a} /fhgLlts ljrf/ / bnx¿nfO{ ;+ljwfg;efsf dfWodaf6 Pstfa4 agfp“b} ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf / ax'njfbdf cfwfl/t ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnLsf] :yfkgfnfO{ ;'lglZrt ug{' g]kfnL sf“u|];n] cfºgf] k|d'v bfloTj dfg]sf] 5 . 3f]if0ffkqdf cleJoQm ;+sNk / k|lta4tf cGtu{t /x]/ g]kfnL sf“u|]; ;+ljwfg;efdf lgjf{lrt x'g] cfºgf k|ltlglw dfkm{t\ ;+ljwfg lgdf{0f ug]{ k|lt1f ub{5 .

nf]stGqsf d"No / dfGotfk|lt k|lta4 / ;a} k|sf/sf lg/+s'ztf, cltjfb / clwgfosjfbsf lj?4 ;+3if{zLn, lx+;f / an k|of]usf lj?4 ;fy{s / lbuf] zflGtsf kIfdf lqmofzLn Pj+ /fli6«o Pstf, gful/s :jtGqtf, ax'njfb, ;+3Lotf / ;dtfd"ns ;dfh tyf /fHo ;+/rgf k|lt k|lta4 g]kfnL sf“u|];sf] of] 3f]if0ffkq gof“ g]kfnsf] eljio / ;d'Ggltsf] :ki6 b:tfj]h xf] . ;+ljwfg;efsf] cfufdL lgjf{rgdf sf“u|];sf] of] 3f]if0ffkqnfO{ cg'df]bg ub}{ xn'sf gLnf] / xn'sf /+usf b'a} dtkqdf /x]sf ¿v lrGxdf 5fk nufO{ cnu–cnu afs;df dtbfg u/L :jtGq, ;fj{ef}d;Qf ;DkGg ;+3Lo u0ftGqfTds /fHo ;+/rgf / ax'njfbdf cfwfl/t ax'bnLo nf]stflGqs zf;g k|0ffnL ;lxtsf] g]kfnsf] ;+ljwfg agfpg g]kfnL sf“u|]; ;Dk"0f{ dtbftf lbbL–alxgL, bfh'–efOx¿nfO{ xflb{s ckLn ub{5 .

ho g]kfn †

@)^$ kmfu'g @&

 

g]skf Pdfn]sf] r'gfjL 3f]if0ff–kq

;+3Lo nf]stflGqs u0ftGqsf] :yfkgf u/f}+ Û

;an / ;Dj[4 g]kfnsf] lgdf{0f u/f}+ ÛÛ

cfb/0fLo lbbLalxgL tyf bfh'efOx¿ †

xfdL g]kfnL Oltxf;d} klxnf]kN6 ;+ljwfg;ef lgjf{rgsf] dxŒjk"0f{ r/0fdf cfOk'u]sf 5f}“ . cfkm\gf] b]zsf] eljiosf] ¿k/]vf cfkm\g} xftn] sf]g{ kfpg] of] ;jf{lws dxŒjk"0f{ clwsf/ k|flKtsf nflu xfdLn] nfdf] ;dob]lv alnbfgL ;ª\3if{ ub}{ cfPsf 5f}“ . o; bf}/fg g]kfn cfdfsf cg]sf}“ ;Gtltx¿n] cfkm\gf] hLjg pT;u{ ug'{ePsf] 5, cfGbf]ngdf 3fOt] x'g'ePsf] 5 / bdg Pjd\ oGq0ffsf si6s/ If0fx¿sf] ;fdgf ug'{ePsf] 5 . oxL alnbfgL ;ª\3if{n] xfdLnfO{ ;fj{ef}d hgtfsf] x}l;otdf cfkm\gf] ;+ljwfg cfkm}“ agfpg kfpg] dxfg\ cj;/ k|bfg u/]sf] 5 . o; dxŒjk"0f{ 38Ldf xfdLx¿ ;fdflhs d'lQm / /fli6«o :jtGqtfsf lglDt ;~rflnt cfGbf]ngx¿df, ljz]iftM ut jif{ ljsl;t ePsf] zflGtk"0f{ hgqmflGtsf qmddf cfkm\gf] cd"No hLjg pT;u{ ug]{ cfb/0fLo jL/ cd/ ;lxbx¿k|lt efjk"0f{ >4f~hnL ck{0f ub{5f}“ . cfGbf]ngdf 3fOt] ldqx¿sf] :jf:Yonfesf] sfdgf ub{5f}“ / lg/ª\s'z /fhtGqnfO{ k/f:t ug{ ;kmn tkfO{+ dxfg\ cfGbf]ngsf/L hgtfk|lt xflb{s clegGbg ub{5f}“ .

;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ xfdLx¿ Ps :jfwLg, ;an / ;d[4 ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGq g]kfn lgdf{0f ug]{ P]ltxfl;s cj;/sf ¿kdf k|fKt ul//x]sf 5f}“ . of] cj;/nfO{ ;kmntfk"j{s pkof]u u/]/ dfq /fhtGqnfO{ pGd"ng ug]{, nf]stflGqs u0ftGq :yfkgf ug]{, /fHosf] k'gM;+/rgf ug]{, lbuf] zflGt :yfkgf ug]{, j}1flgs e"ld;'wf/ ug]{ / cfkm\gf] ;+ljwfg cfkm}“ agfpg] P]ltxfl;s prfOdf k'Ug ;Sg]5f}“ . Tof] g} b'lgof“nfO{ cfZro{rlst agfpg] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf] hgfb]z klg xf] . To;}n] g]kfnL ;dfhdf ;fdflhs, cfly{s ¿kfGt/0f Nofpg] of] P]ltxfl;s cj;/sf] 9f]sf vf]Ng pRr dgf]an, c;fwf/0f lgeL{stf / ck"j{ b[9tfsf ;fy cu|;/ x'g g]skf -Pdfn]_ :jb]z tyf k|jf;df /xg'ePsf kf6L{sf ;b:o, ;dy{s, z'e]R5's Pjd\ ;Dk"0f{ nf]stGq / zflGtk|]dL b]zeQm hg;d'bfodf xflb{s cfx\jfg ub{5 .

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg M nf]stGq, lbuf] zflGt / cu|udg

;+ljwfg;efsf] lgjf{rg xfd|f cu|hx¿sf] ;kgf xf], xfd|f] 5 bzs nfdf] cfGbf]ngsf] dfu xf] . hgtfsf] alnbfgL ;ª\3if{n] ))& ;fndf hxflgof“ /f0ffzf;g ;dfKt ePkl5 ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdfkm{t aGg] gof“ ;+ljwfgaf6 d'n'sdf nf]stflGqs zf;g Joj:yf :yfkgf ug{] k|lta4tf JoQm ul/Psf] lyof] . t/, /fhtGqsf] if8\oGqn] o;nfO{ To;} t'xfOof] / )!& ;fndf clwgfosjfbL lg/ª\s'z Joj:yf nflbof] . g]kfnL hgtfn] To;sf lj?4 cgj/t ;ª\3if{ ul//x] . )$^ ;fnsf] P]ltxfl;s hgcfGbf]ngn] lg/ª\s'z /fhtGqnfO{ k5fl8 x6\g afWo kf¥of] / ax'bnLo k|hftGq :yfkgf u¥of] . t/, hgtfsf] ;jf]{Rrtf, ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo clwsf/ :jLsf/]/ ;+j}wflgs ;Ldfleq a:g] ;Demf}tf / cfkm\gf] k|lta4tfnfO{ pNnª\3g ub}{ /fhtGqn] k|hftGqlj?4 if8\oGq hf/L /fVof] . g[z+; /fhb/af/ xTofsf08kl5 ;Qf¿9 ePsf /fhf 1fg]Gb|n] )%( c;f]h !* ut]sf] k|ltudg / )^! df3 !( sf] …s"Údfkm{t tfgfzfxL nfb\g] k|of; u/] .

zflGtk"0f{ hgqmflGtsf] :j¿k lnPsf] )^@÷^# sf] hgcfGbf]ng o:tf] P]ltxfl;s kl/36gf x'gk'Uof], h;n] ljZj hg;d'bfonfO{ ;d]t cfslif{t dfq u/]g, g]kfnL hgtfsf] k|lti7fnfO{ ;d]t dfly p7fof] . PSsfO;f}“ ztfAbLsf] Pp6f ljlzi6 /fhgLlts 36gfsf ¿kdf ljZj /fhgLlts dfglrqdf cª\lst o; cfGbf]ngn] ;}lgs andf cfwfl/t lg/ª\s'z /fhtGqnfO{ dfq} 3'“8f 6]sfPg, ;fdGtjfbsf cfwf/x¿nfO{ ;dfKt kfb}{ gof“ / ;d'Ggt g]kfn lgdf{0f ug]{ P]ltxfl;s ;Defjgf;d]t k|:t't u¥of] . hgcfGbf]ngaf6 ;'? ePsf] of] qmflGtsf/L k|lqmof hf/L 5 / xfdLn] ;+ljwfg;efdfkm{t cfGbf]ngsf hgfb]znfO{ ;DkGg u/]/ o;nfO{ k"0f{ agfpg' cfjZos 5 .

;+ljwfg;ef lgjf{rg Pp6f o:tf] If0f xf], h;n] hgtfnfO{ cfkm\gf] ;+ljwfg cfkm}“n] agfpg] dxŒjk"0f{ cj;/ k|bfg u5{ . k|mfG;nufot ljZjsf sltko d'n'sn] j+zfg'ut lg/ª\s'z zf;g ;dfKt u/L ljlwsf] zf;g ;'? u/]sf] b'O{ ;o jif{eGbf kl5 g]kfnL hgtfn] k|fKt u/]sf] of] cj;/n] g]kfnnfO{ P]ltxfl;s ¿kdf g} ljZj ;d'bfosf aLr gof“ :j¿kdf :yflkt ug]{5 .

;+ljwfg;ef lgjf{rgn] klxnf]k6s g]kfnL hgtfdf lglxt ;fj{ef}d clwsf/sf] k|of]u ug{ / cfkm\gf] ;jf]{Rrtf :yflkt ug{ cj;/ k|bfg ug]{5 . cfh;Dd zf;sx¿n] tf]lslbPsf] :yfgdf a:g afWo g]kfnL hgtfåf/f klxnf]k6s d'n'ssf ;a} zlQmx¿sf] :yfg lgwf{/0f x'g]5 . ;+ljwfg;ef lgjf{rgn] g]kfndf ! xhf/ % ;o jif{eGbfcl3b]lv hf/L ;fdGtL /fhtGq / @ ;o $) jif{b]lv sfod zfxj+zLo /fhtGqnfO{ cGTo ub}{ ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGq :yfkgf ug{]5 . !! jif{cufl8 ;'? ePsf] dfcf]jfbL ljb|f]xsf] zflGtk"0f{ ;dfwfgsf] hf/L k|lqmofnfO{ klg k"0f{tf lbg]5 . /fhgLlts p2]Zosf lglDt s;}n] klg xltof/ p7fpg gkg]{ l:yltsf] lgdf{0f ub}{ hgtfsf] cledtsf] cfwf/df zflGtk"0f{ dfWodaf6 ;dfh kl/jt{gsf] k|lqmofnfO{ cufl8 a9fpg]5 .

g]skf -Pdfn]_M uf}/jk"0f{ ;ª\3if{ / gofF ;ª\sNk

;fdGtjfb, bnfn–gf]s/zfxL k'“hLjfb / ;fd|fHojfbsf ;a} k|sf/sf zf]if0f–pTkL8gnfO{ ;dfKt kfb}{ hgtfsf] hgjfbL Joj:yf :yfkgf ug]{ p2]Zosf ;fy ))^ ;fndf :yflkt xfd|f] kf6L{n] ljut 5 bzs;Dd lg/Gt/ hgtf / /fi6«sf] kIfdf ;ª\3if{ ub}{ cfPsf] 5 . xfd|f] kf6L{ /fli6«otf, nf]stGq / hghLljsfsf] kIfdf b[9tfk"j{s ple“b} cfPsf] 5 . cfGbf]ngsf] df]rf{df lg/Gt/ cu'jfO ub}{ lg/ª\s'ztGqsf lj?4 nf]stGqsf nflu ;Demf}tfxLg ;ª\3if{ tyf hgtf, /fli6«o :jtGqtf / :jfledfgk|lt c6n lgi7f xfd|f] kf6L{sf] kl/ro ag]sf] 5 .

))& ;fnb]lv )!% ;fn;Ddsf] cl:y/ /fhgLlts jftfj/0fdf sDo'lg:6 kf6L{n] /fli6«o lxt Pjd\ hgclwsf/sf] ;'/Iffsf] kIfdf b[9tfk"j{s cfjfh p7fof] eg] )!& ;fnsf] tfgfzfxL sbdkl5 lg/Gt/ alnbfgL ;ª\3if{ ;~rfng u¥of] . lg/ª\s'z k~rfotL Joj:yf cGtu{t bdgsf/L zf;gsf lj?4 cbDo ;fx; / alnbfgåf/f cfGbf]ngnfO{ ult lbg] sDo'lg:6 of]4fx¿n] g} lg/ª\s'ztGqsf] hu xNnfOlbPsf lyP . sd/]8 k'iknfnsf] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] k|:tfjnfO{ g]kfnL sfª\u|];n] bDesf ;fy j]jf:tf ugf{n] k~rfotsf] cfo' nlDag uof] . tyflk, jfdkGyL cfbz{n] cf]tk|f]t o'jf–ljBfyL{x¿sf] )#%÷#^ ;fnsf] cfGbf]ngn] To;sf] hu xNnfOlbPsf] lyof] . xfd|f] kf6L{n] cufl8 ;f/]sf] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] k|:tfj g} )$^ ;fnsf] cfGbf]ngsf] d'Vo cfwf/ljGb' aGg k'u]sf] s'/f P]ltxfl;s tYo xf], h;df cfGbf]ngsf] d'Vo ;+jfxssf ¿kdf xfd|f] kf6L{sf xhf/f}“ g]tf÷sfo{stf{n] cu|0fL e"ldsf lgjf{x u/]sf lyP .

g]skf -Pdfn]_ g} Tof] kf6L{ xf], h;n] pQm cfGbf]ngsf pknlAwnfO{ ;+/If0f ug{ cfx\jfg u/]sf] lyof] / o;sf ;Ldfx¿nfO{ pb\3fl6t ub}{ o;nfO{ ;fdflhs–cfly{s ¿kfGt/0fsf] tx;Dd lj:tfl/t ug'{kg]{ dfGotf cufl8 ;f/]sf] lyof] . )$& ;fnsf] ;+ljwfgdf sd/]8 dbg e08f/Lsf] cu'jfOdf kf6L{n] cufl8 ;f/]sf cfnf]rgfsf @& a'“bfx¿ slt ;fGble{s / b"/ufdL dxŒjsf /x]5g\ eGg] tYo ;don] k'li6 ul/;s]sf] 5 . )$* ;fnsf] cfdlgjf{rgaf6 :yflkt ;+;b\df k|d'v ljkIfL bnsf] x}l;otdf xf];\ of )%! ;fnsf] dWofjlw lgjf{rgkl5 ag]sf] cNkdtsf] ;/sf/df /x]/ xf];\– g]skf -Pdfn]_n] 5f]6f] ;dod} b]z / hgtfsf] lxtdf cufl8 ;f/]sf gLlt / sfo{qmd slt nf]slk|o / lxts/ lyP eGg] tYo ;a}nfO{ hfgsf/L ePs} xf] .

@)$^ ;fnsf] ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf pknlAwx¿nfO{ ;+:yfut ug{ lglZrt ;do;Dd cfGbf]ngsf/L zlQmx¿aLrsf] ;xsfo{sf nflu g]skf -Pdfn]_n] cufl8 ;f/]sf] k|:tfjsf] dxŒjnfO{ pu| sDo'lg:6 lj/f]wL efjgfn] u|:t g]kfnL sfª\u|];nufotsf sltko zlQmn] ;dod} a'‰g ;s]gg\ . kl/0ffd:j¿k, Psftkm{ cfGbf]ngsf/L zlQmx¿aLr s6' åGå ;'? eof] eg] csf{lt/ g]skf -dfcf]jfbL_n] ;+;bLo Joj:yflj?4 ljb|f]x g} ;'? u¥of] . o;af6 kmfObf p7fp“b} k|ltufdL zlQmx¿ zlQm ;~ro ug{ / nf]stGqdfly k|xf/ ug{;d]t ;kmn eP . /, df3 !( sf] …s"Ú sf] b':k|oTg;d]t ug{ k'u] .

xfd|f] kf6L{n] lx+;fsf] andf /fHo;Qf sAhf ug]{ pu|jfdkGyL b'M;fx;jfbsf lj?4 nuftf/ ljrf/wf/fTds ;ª\3if{ / o;sf] zflGtk"0f{ ;dfwfg vf]Hg nuftf/ /fhgLlts k|oTg hf/L /fVof] . cfkm\gf ! ;o %) hgfeGbf a9L sfo{stf{x¿sf] dfcf]jfbLåf/f xTof x'“bfx'“b} klg xfd|f] kf6L{sf g]tfx¿n] cToGt k|lts"n kl/l:yltdf ;d]t hf]lvd axg ub}{ dfcf]jfbL ;d:ofsf] zflGtk"0f{ ;dfwfgsf lglDt u/]sf] cys\ k|oTg ;a}sf ;fd' 5n{Ë} 5 . cfh lx+;f / aGb'ssf] andf /fHo sAhf ug{ rfxg] / ljb|f]xnfO{ ;}Go andf ;dfKt kfg{ rfxg] b'j} cltjfbL dfGotf k/flht ePsf 5g\ . ljk/Lt w'|'jdf /x]sf zlQmx¿ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf lglDt Ps} 7fp“df cfOk'u]sf 5g\ .

cfGbf]ngsf] ;kmntfkl5 o;sf pknlAwx¿nfO{ ;+:yfut ug{ / zflGt k|lqmofnfO{ cl3 a9fpg ;+;b\, ;/sf/, jftf{6f]nL / cf7 bnleq g]skf -Pdfn]_n] lgjf{x u/]sf] ;lqmo e"ldsf hg;d'bfosf ;fd' :ki6} 5 . tL qmflGtsf/L pknlAwx¿nfO{ ;fdfGo ;'wf/df ;Lldt /fVg rfxg] ;'wf/jfbL–oyfl:yltjfbL dfGotflj?4sf] ;tt\ ;ª\3if{ ug]{b]lv hg;ª\3if{sf ;Ldf, zlQm ;Gt'ngsf] cj:yf / ;xsfo{sf] j:t'ut oyfy{nfO{ a]jf:tf ub{} cfkm\gf PsfËL dfGotf nfb\g rfxg] pu|jfdkGyL k|j[lQsf lj?4 klg g]skf -Pdfn]_n] va/bf/L ub}{ cfO/x]sf] 5 . ;+ljwfg lgdf{0fsf] l;nl;nfdf g]skf -Pdfn]_sf tkm{af6 cufl8 ;fl/Psf hgdt;ª\u|x / ;dfg'kflts lgjf{rg k4ltnfO{ cjnDag ug'{kg]{ c8fgsf] ;fy{stfnfO{ 36gfqmdx¿n] k'li6 ul//x]sf 5g\ .

xfdL uj{sf ;fy eGg ;S5f}“, g]kfnsf] nf]stflGqs cfGbf]ngsf cg'ej / cGt/f{li6«o sDo'lg:6 cfGbf]ngsf lzIffnfO{ ;+Zn]if0f ub}{ kf6L{n] cufl8 ;f/]sf] g]kfnL ljlzi6tfdfly cfwfl/t hgtfsf] ax'bnLo hgjfbsf] k|efj g]kfnL ;dfhdf :yflkt eO;s]sf] 5 . ;Lldt /fhgLlts :jtGqtfnfO{ g} nf]stGq 7fGg] tyf ;+j}wflgs /fhtGqnfO{ l;4fGtsf ¿kdf :jLsf/ ug{] zlQmx¿ nf]stflGqs u0ftGq tyf ;fdflhs Gofo;lxtsf] nf]stGqsf] kIfdf pleg cfOk'Ug' g]skf -Pdfn]_sf dfGotfx¿sf] k'gMk'li6 xf] eGg] xfd|f] bfaL 5 . /fHo ;~rfngsf] d'Vo g]t[Tjdf g/x]sf] eP klg g]kfnL ;dfhnfO{ gLltut g]t[Tj lbg] sfd g]skf -Pdfn]_n] g} ul//x]sf] dflysf ;Gbe{x¿n] :ki6 kf5{g\ .

cfhsf] kl/l:yltM pHHjn ;Defjgf / uDeL/ r'gf}tL

olta]nf xfdL ;ª\qmd0fsfndf 5f}“ / xfd|f;fd' cg]sf}“ uDeL/ r'gf}tL pkl:yt 5g\ . zflGt ;'/Iffsf] cj:yf cem} ;'b[9 x'g ;s]sf] 5}g . ;ª\qmd0fsfnsf] Joj:yfkg ;xL 9ª\un] x'g g;Sbf lg/fzf / cfzª\sf a9\g yfn]sf] 5 . sdhf]/ /fHo ;+/rgfsf] nfe p7fp“b} ;dfhdf c/fhstf km}nfpg rfxg] tŒjx¿ ;lqmo x'gyfn]sf 5g\ . h:tf;'s} dfu cufl8 ;fg]{ / ltgnfO{ k"/f u/fpg ank|of]usf] k|lt:kwf{ ;'? ePsf] 5 . ;dflKtsf] l8ndf k'u]sf] /fhtGq / k|ltufdL zlQm cfkm\gf] cl:tTj l6sfpg clGtd k|of; ul//x]sf] 5 . To;n] hftLo / If]qLo cfGbf]ngleq 3';]/ ;fDk|bflos ¿k lbg], /fHosf cËdf /x]sf k'/ftgkGyL tŒjnfO{ pkof]u;d]t ug]{ ul//x]sf] 5 . sltko ;Gbe{df t …u0ftGqÚs} vf]n cf]9]/ /fhtGqsf] kIfkf]if0f ug{]] / cfk/flws tŒjx¿nfO{ ;ª\ul7t ub}{ lx+;f a9fpg] k|of; ul//x]sf] 5 . ;dfhdf ljBdfg cfly{s zf]if0f / ;fdflhs pTkL8gsf k|Zgx¿nfO{ nf]stGq, ;d[l4 / /fHosf] cv08tf;“u} hf]8]/ xn ug{'sf] ;f6f] …ljv08gsf xltof/Úsf ¿kdf b'¿kof]u ug]{ b':k|of; x'g yfn]sf] 5 .

o:tf cg]sf}“ r'gf}tL x'“bfx'“b} olta]nf xfdLx¿ ;an / ;d[4 g]kfn lgdf{0fsf] pHHjn ;Defjgfsf ;Dd'v pkl:yt 5f}“ . g]kfnL ;dfhdf b]vfkl//x]sf] Jofks xnrnn] ;fdGtL d"No–dfGotfdfly cfwfl/t k'/fgf] ;+/rgfnfO{ ;dfKt ub}{ gof“ ;+/rgf lgdf{0fsf] cfwf/ tof/ ul//x]sf] 5 . zfxj+zLo /fhtGq ;dflKtsf] ;“3f/df 5 / g]kfndf nf]stflGqs u0ftGqsf] ;Defjgf ca jf:tljstf aGg] k|lqmofdf 5 . g]kfndf ;ª\3Lo u0ftGqsf] :yfkgf ;'lglZrt ePsf] 5 .

o;n] e]befjk"0f{ ;fdflhs ;+/rgf / q'l6k"0f{ /fHo 9f“rfsf] sf/0fn] kfvf k/]sf kLl8t ;d'bfosf ;d:ofnfO{ ;Daf]wg ug]{ gof“ nf]stflGqs /fHo ;+/rgfsf] cfwf/ lgdf{0f ug]{5 . dlxnf, blnt, cflbjf;L–hghflt, dw];L, d'l:nd, s0ff{nLnufot lk5l8Psf] If]q, ckfË cflb ;LdfGts[t ;d'bfonfO{ /fli6«o d"n k|jfxdf :yflkt ug{ ;dfj]zL zf;g Joj:yfsf] cfwf/ klg v8f ug]{5 .

nf]stflGqs zlQmaLr ;'b[9 Pstf / :j:y k|lt:kwf{

hgcfGbf]ngsf] p2]Zo xfl;n ug{ / ;kmntfsf ;fy r'gf}tLsf] ;fdgf ug{ olta]nf cfGbf]ngsf/L zlQmaLrsf] Pstf, ;xsfo{ / ;dembf/L cem ;'b[9 x'g' h?/L 5 . cfGbf]ngsf/L zlQmsf] Pstf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg;Dd dfq xf]Og, gof“ ;+ljwfg lgdf{0f u/]/ d'n'snfO{ :yfloTj lbg] / gof“ g]kfnsf] cfwf/zLnf lgdf{0f ug]{ cjlw;Dd sfod /xg' cfjZos 5 eGg]df g]skf -Pdfn]_ k|lta4 5 . !@ a'“b] ;dembf/L x'“b} lj:t[t zflGt ;Demf}tf / cGtl/d ;+ljwfg lgdf{0f;Dd cfOk'Ubf ePsf ;a} ;xdlt / ;Demf}tfsf] Odfgbf/Lk"j{s kl/kfngf ub}{ ;ft bnsf] PstfnfO{ ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGq, ;dfj]zL zf;g k|0ffnL / /fHosf] cu|ufdL k'gM;+/rgf;Dd sfod /fVg'k5{ .

l;4fGt, sfo{qmd / dfGotfx¿sf] aLrdf leGgtf /x]s}n] nf]stflGqs u0ftGqnfO{ :jLsfg]{ ljleGg kf6L{sf aLr k|lt:kwf{ klg 5 . t/, ;femf dfGotfsf] ¿kdf nf]stflGqs u0ftGq /x]sfn] To;}nfO{ ldof] agfO{ nf]stflGqs bnx¿aLrsf] Pstf / ;xsfo{nfO{ hf/L /fVg''k5{ eGg] dfGotf g]skf -Pdfn]_sf] 5 . o:tf] ePdf g} lgjf{rgdf /fhfjfbLx¿nfO{ hgdtsf] andf ;Dk"0f{ ¿kn] k/f:t ug{ ;lsG5 .

;+ljwfg;efdf ;xdltsf nflu g]skf -Pdfn]_sf] k|:tfj

;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] ljsf; / d'n'sdf lbuf] zflGt :yfkgfsf nflu g]skf -Pdfn]_sf tkm{af6 ljutdf lgjf{x ul/Psf ;sf/fTds e"ldsfx¿ ;a}sf ;fd' 5n{ª\u 5g\ . ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgkl5 P]ltxfl;s hgcfGbf]ngsf] efjgf cg'¿k gof“ ;+ljwfg lgdf{0f ug{, /fHosf] cu|ufdL k'gM;+/rgf ug{ / cfly{s–;fdflhs ¿kfGt/0fsf] k|lqmofnfO{ k|efjsf/L 9ª\un] cl3 a9fpg g]skf -Pdfn]_n] ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7sdf cu|ufdL kl/jt{gsf nflu lgDgadf]lhd 7f]; k|:tfj ug]{5M

l /fhtGqsf] cGTo / u0ftGqsf] :yfkgf ug]{,

l cfly{s–;fdflhs clwsf/;lxtsf] ax'ntfdf cfwfl/t ;xeflutfd"ns ;dfj]zL nf]stGqsf] :yfkgf ug]{,

l ljBdfg s]Gb|Ls[t ;fdGtL /fHo ;+/rgfnfO{ k'gM;+/rgf u/L ;ª\3fTds nf]stflGqs u0f/fHosf] :yfkgf ug]{,

l cfly{s zf]if0fsf ;a} ¿kx¿nfO{ ;dfKt kf/L juL{o ¿kdf ;dtfd"ns /fHo k|0ffnL :yfkgf ug]{,

l ;fdflhs pTkL8gsf ¿kdf ljBdfg n}ª\lus–hftLo–If]qLo–eflifs–wfld{sh:tf ;a} lje]bx¿nfO{ cGTo ug]{,

l ;+ljwfg;efdf pkl:yt cu|udgsf kIfw/ ;a} /fhgLlts bnx¿sf] ;xdltdf cfwfl/t /fli6«o ;/sf/ u7g u/L gof“ ;+ljwfg lgdf{0f / /fHosf] cu|ufdL k'gM;+/rgf ug]{, /

l ;fj{hlgs, ;xsf/L / lghL If]qcfwfl/t ;dfhjfbpGd'v /fli6«o cy{tGqsf] ljsf; ug]{ .

gof“ g]kfn lgdf{0fsf nflu nf]stflGqs zlQmx¿aLrsf] Pstf / PsLs[t b[li6sf]0fsf ;fy} jt{dfg s]Gb|Ls[t /fHok|0ffnLsfnLg dgl:yltdf kl/jt{g cfjZos 5 . To;}n] g]skf -Pdfn]_ lgDg nIox¿k|lt ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ bnx¿aLr cfd;xdltsf nflu k|:tfj ub{5 M

l lzIff, :jf:Yo, cfjf;, vfB;'/Iffh:tf hgtfsf cfwf/e"t cfjZostf k"/f ug]{,

l /fHo / ;dfhsf] nf]stfGqLs/0f ug]{,

l If]qut k|fyldstfdf cfwfl/t hgzlQm ljsf; / k"jf{wf/ ljsf;sf nflu ;femf gLlt to ug]{,

l ul/aL / a]/f]huf/L cGTosf nflu cleofg ;~rfng ug]{,

l s]Gb|, k|b]z / :yfgLo lgsfoaLr ;|f]tx¿sf] af“8kmf“6 / kl/rfng ug]{,

l k'“hL / >daLr ;x–cl:tTj sfod ug]{ k|s[ltsf] gof“ >d ahf/ gLlt ckgfpg],

l lbuf] zflGtsf] :yfkgf ug]{ .

nf]stflGqs u0ftGq g]kfnM ;+ljwfg lgdf{0fsf cfwf/e"t ljifoj:t'

;+ljwfg;efåf/f ;an / ;d[4 g]kfnsf nflu aGg] nf]stflGqs ;+ljwfg lgdf{0fsf cfwf/x¿ d"ntM ))& b]lv )^# ;fn;Ddsf qmflGt / hgcfGbf]ngdfkm{t hgtfn] cleJoQm u/]sf efjgf g} x'g\ . /fli6«otf, :jtGqtf, hgclwsf/ / hghLljsfsf nflu ePsf cgluGtL cfGbf]ngåf/f ljsl;t Pjd\ ;dsfnLg ljZjn] cfTd;ft\ u/]sf nf]stGq, ;dtfd"ns ;dfh, dfgj clwsf/ tyf :jtGqtf;DaGwL ljZjJofkL 3f]if0ff tyf cGt/f{li6«o ;lGw–;Demf}tfx¿;d]t o;sf cfwf/ x'g]5g\ . log} gLltut dfGotfsf cfwf/df lgDglnlvt ljifonfO{ cfwf/ / dfu{bz{g agfP/ ;+ljwfg lgdf{0f u/L gof“ g]kfn lgdf{0fsf] hu a;flng] 5 .

!= ax'ntf / ljljwtfM g]kfn /fi6«sf] ljz]iftf M g]kfn ax'hftLo, ax'eflifs, ax'wfld{s / ax';f+:s[lts d'n's xf] . g]kfn /fi6« / g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftfsf ¿kdf :yflkt ax'ntfnfO{ efjL g]kfn lgdf{0fsf] cfwf/sf ¿kdf cfTd;ft\ ul/g]5 . g]kfnsf] /fHo;Qf / ;+j}wflgs Joj:yfsf] lgdf{0fdf of] ljz]iftfnfO{ dxŒjk"0f{ cfwf/sf ¿kdf lnOg]5 .

@= /fli6«o Pstf / cv08tfM g]kfn /fi6« / g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftfsf ¿kdf /x]sf] ax'ntf / ljljwtfsf cffwf/df g]kfn /fi6«df a;f]jf; ug]{ g]kfnL hgtfsf ;femf cfsfª\Iff, ;fd"lxs lxt / ;femf dgf]lj1fgsf] ljsf; ub}{ g]kfnsf] /fli6«o Pstf, cv08tf, ;fj{ef}ldstf / :jtGqtfnfO{ yk ;'b[9 ul/g]5 . ljljwtfdf Pstf sfod ul/g]5 .

#= g]kfn /fHosf] zlQmsf] ;|f]t g]kfnL hgtfM g]kfn /fHosf] zlQmsf] ;|f]t g]kfnL hgtf x'g\ eGg] s'/fnfO{ d"ndGqsf ¿kdf cfTd;ft\ ul/g]5 . ;fj{ef}d;Qf, /fhsLo;Qf / zf;gflwsf/ hgtfdf lglxt /xg]5 . To;sf] k|of]u ;+j}wflgs Joj:yf / nf]stflGqs d"Nok4ltdf cfwfl/t x'g]5 . ;fj{ef}d;Qf ;DkGg hgtfsf] ;fj{ef}d clwsf/åf/f lgdf{0f ul/Psf] ;+ljwfg ;jf]{Rr x'g]5, / To;sf] kfngf ug'{ ;a}sf] st{Jo x'g]5 .

$= dfgjclwsf/, df}lns xs / /fhgLlts :jtGqtf M dfgj clwsf/sf ;fj{ef}d d"No, dfGotf / cGt/f{li6«o sfg'gx¿sf] k"0f{ kfngf ul/g]5 . dfgj clwsf/sf] ljifonfO{ gful/s :jtGqtf / hLjgsf cfsfª\Iff;“u cfa4 ul/g]5 .

l k|To]s g]kfnLnfO{ ljrf/ JoQm ug]{, zflGtk"0f{ ¿kn] e]nf x'g], /fhgLlts bn, ;ª\u7g÷;ª\3–;+:yf vf]Ng], b]zsf] s'g} klg efudf cfjt–hfjt / a;f]jf; ug]{ / s'g} klg k];f, /f]huf/, pBf]u, Jofkf/ / Joj;fo ug]{ :jtGqtf x'g]5 .

l k"0f{ k|];:jtGqtf x'g]5 .

l hgtfnfO{ ;"rgfsf] xs x'g]5 .

l sfg'gdf Joj:yf eP cg';f/ s'g} klg JolQmsf] ;DklQ, lnvt, tYofÍ, kqfrf/ / rl/q;DaGwL uf]kgLotfsf] xs x'g]5 .

l gful/ssf] hLp–wgsf] ;'/Iff ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 / k|To]s gful/snfO{ af“Rg kfpg] xs x'g]5 .

l lzIff, :jf:Yo, /f]huf/ / vfB ;Dk|e"tfsf] xsnfO{ df}lns xssf ¿kdf sfod ul/g]5 . df}lns xssf] ;+/If0f / k|a4{g ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 .

%= ;dfgtfsf] xsM s'g} klg gful/sdfly wd{, j0f{, lnË, hft–hflt, pTklQ, efiff, If]q jf j}rfl/s cf:yf cflbsf cfwf/df e]befj ul/g] 5}g . To:tf] e]befjlj?4 gful/snfO{ sfg'gL pkrf/ / Ifltk"lt{sf] xs /xg]5 .

^= ;fdflhs ;'/Iff / nf]ssNof0f M k|To]s gful/snfO{ /f]huf/ kfpg] / a]/f]huf/ x'“bfsf] cj:yfdf hLjg lgjf{xsf nflu eQf;lxtsf] ljZjJofkL k|rng cg'¿k ;fdflhs ;'/Iffsf] xs x'g]5 . a[4, ckfË tyf czQm / c;xfo gful/snfO{ ;fdflhs ;xfotf k|bfg ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 .

åGåkLl8t, lj:yflkt, oftgfkLl8t Pjd\ hf]lvddf k/]sf gful/sx¿, c;xfo–cgfy afnaflnsfnfO{ ;'lglZrt eljiosf nflu /fHoaf6 ljz]if ;'ljwf kfpg] xs x'g]5 .

&= wd{ lg/k]Iftf / wfld{s :jtGqtfM g]kfn wd{lg/k]If /fHo /xg]5 . k|To]s gful/snfO{ cf–cfkm\gf] cf:yf cg'¿ksf] wd{ dfGg]÷gdfGg] :jtGqtf x'g]5 . ;dfhdf wfld{s ;lxi0f'tf / ;fDk|bflos ;b\efj sfod ug'{ /fHo / gful/ssf] bfloTj x'g]5 .

*= zf]if0f–pTkL8glj?4sf] xsM Gofok"0f{ / ;dtfd"ns ;dfh lgdf{0f ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 . k|To]s gful/snfO{ cfkm"dflysf] zf]if0f–pTkL8glj?4 sfg'gL pkrf/sf] xs x'g]5 . ;+j}wflgs, sfg'gL / Jofjxfl/s ¿kn] g} ;dfhdf ljBdfg zf]if0f, pTkL8g / lje]bsf] cGTo ug'{ /fHosf] st{Jo x'g]5 .

(= 5'jf5"td'Qm /fi6« g]kfn M dfgjtf dfly snª\ssf ¿kdf /x]sf] 5'jf5"t k|yfnfO{ k"0f{tM ;dfKt kfl/g]5 .

!)= /fHosf] :j¿k, ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGqM g]kfn Ps :jtGq, ;fj{ef}d;Qf ;DkGg, :jfwLg, cv08–cljefHo, k"0f{ nf]stflGqs ;ª\3fTds /fHo÷/fi6«sf ¿kdf /xg]5 . ;ª\3Lo nf]stflGqs u0ftGq g]kfn /fHosf] zf;gsf] d"n rl/q x'g]5 .

!!= zf;gsf] :j¿kM k"0f{ nf]stflGqs d"No–dfGotf / cfjlws lgjf{rgdf cfwfl/t /fi6«klt / k|wfgdGqL b'j}sf] Joj:yf ePsf] cfkm\g} df}lns :j¿ksf] zf;g k|0ffnLsf] ljsf; ul/g]5 .

!@= efiff gLltM g]kfnsf ;a} dft[efiffnfO{ /fli6«o efiffsf] dfGotf /xg]5 . ;Dks{ efiffsf ¿kdf g]kfnL efiff;lxt ax'efiff gLltnfO{ k|f]T;flxt ul/g]5 . k|b]z / :yfgLo txdf g]kfnL efiffsf cltl/Qm s'g efiffnfO{ ;Dks{ efiffsf ¿kdf k|of]u ug]{ eGg] clwsf/ ;DalGwt txsf] ;+;b\ / hgk|ltlglwd"ns lgsfodf /xg]5 . gful/snfO{ Gofofno / ;/sf/L sfof{nodf cfkm\gf] dft[efiffdf s'/f /fVg] xs ;'/lIft ul/g]5 .

!#= ;dfj]zL nf]stGq M d'n'sdf /x]sf ljljwtf tyf cfly{s / ;fdflhs b[li6n] kl5 k/]sf ju{ / ;d'bfosf] klxrfg, k|ltlglwTj / kx'“rsf nflu ;dfj]zLs/0fsf] gLlt cjnDag ul/g]5 . /fHo k'gM;+/rgfsf qmddf, /fHosf ljleGg cª\ux¿df /fhgLlts lgo'lQm ubf{ ;dfj]zLs/0fsf] gLltnfO{ cfTd;ft\ ul/g]5 . kl5 k/]sf, ;LdfGts[t / klxrfg vf]lh/x]sf ;d'bfosf] cfly{s / ;fdflhs ljsf;sf nflu ;sf/fTds lje]b / cf/If0fsf] gLlt cjnDag ul/g]5 . ;a} ;d'bfosf aLrdf dft[e"ld g]kfnk|lt …d]/f] b]z–d]/f] /fHoÚsf] ;femf dgf]lj1fgsf] ljsf; ul/g]5 .

!$= nf]stGqsf] k"0f{ k|Tofe"ltM hgcg'df]lbt ;+ljwfgsf] ;jf]{Rrtfsf] l;4fGtnfO{ b[9tfk"j{s kfngf ub}{ d'n'sdf sfg'gL zf;g sfod ul/g]5 . /fHosf ;+j}wflgs cª\usf aLrdf zlQm k[ysLs/0fsf] l;4fGtsf cfwf/df clwsf/ / bfloTjsf] a“f8kmf“6 ul/g]5 . lgoGq0f / ;Gt'ngsf] l;4fGtsf cfwf/df ljleGg cª\ux¿nfO{ nf]stflGqs d"No / k4ltk|lt k|lta4 agfpg] gLlt cjnDag ul/g]5 . aflnu dtflwsf/ / cfjlws lgjf{rg k|0ffnL cjnDag ul/g]]5 . /fi6«klt, k|wfgdGqLh:tf sfo{sf/L kbx¿df Pp6} JolQm nuftf/ b'O{k6s eGbf a9L lgjf{lrt x'g gkfpg] ;+j}wflgs Joj:yf ul/g]5 . k|To]s k|b]zn] ax'bnLo k|lt:kwf{;lxtsf] nf]stflGqs k|0ffnLnfO{ cjnDag ug]{5 .

!%= hgdt;ª\u|x, hg;Ddltsf] k|0ffnLM g]kfnL hgtfsf] OR5f / ;DdltnfO{ g} ;+ljwfg tyf a}wtfsf] d'Vo cfwf/ dfgL /fli6«o Pstf, cv08tf / ;fj{ef}d;QfnfO{ ;'b[9 ul/g]5 . ax'dt hgtfsf] OR5f a'‰g dxŒjk"0f{ /fli6«o d'2fx¿df hgtfsf] ;Ddlt k|fKt ug{ / ljjfbx¿sf] lg/fs/0f tyf hgtfn] rfx]sf] kl/jt{gnfO{ ;+:yfut ug{sf nflu hgdt;ª\u|xsf] cfof]hgf ug{ ;lsg] ;+j}wflgs Joj:yf ul/g]5 .

!^= :jtGq GofokflnsfM ;+j}wflgs cª\usf ¿kdf :jtGq Gofokflnsfsf] ljsf; ul/g]5 . ;+j}wflgstfsf] ;Dk/LIf0fsf] clwsf/ ;jf]{Rr cbfntdf /xg]5 . /fHosf] k'gM;+/rgf;“u} s]Gb|, k|b]z / :yfgLo tLg} txdf Gofofnosf] gof“ 9f“rf ljsf; ul/g]5 . GofokflnsfnfO{ hgpQ/bfoL / hgd'vL agfOg]5 . ;+ljwfgdf tf]lsPadf]lhdsf] :jtGq lgsfoaf6 GofofwLzx¿sf] lgo'lQm ul/g]5 . GofofwLzsf] lgo'lQmdf ;+;bLo ;'g'jfOsf] Joj:yf ul/g]5 .

!&= ;fdGtjfbsf] cGTosf] cy{–/fhgLlts lbzfM /fhtGqsf] cGTo;“u} ;fdGtjfbsf cfly{s, ;fdflhs / ;f+:s[lts cfwf/x¿sf] cGTo ul/g]5 . gof“ nf]stflGqs Joj:yfsf] cfwf/sf ¿kdf ;dfhjfbpGd'v nf]ssNof0fsf/L cy{–/fhgLlts lbzf cjnDjg ul/g]5 . k'/fgf] pTkfbg ;DaGwdf kl/jt{g Nofpg j}1flgs e"ld;'wf/ sfo{qmd NofOg]5 / s[lifsf] cfw'lgsLs/0f / Jofj;foLs/0fnfO{ pRr k|fyldstf lbOg]5 . g]kfnL cy{tGqsf] cfwf/sf ¿kdf ;fj{hlgs, ;xsf/L / lghL If]qsf] ljsf; ul/g]5 .

!*= e|i6frf/ lgoGq0f / ;'zf;gM e|i6frf/ ;dfhsf] ljsf; / cu|ultsf] afws /x]sf] tYonfO{ x[boª\ud u/L o;sf lj?4 k|efjsf/L ;+oGqsf] ljsf; ul/g]5 . ;'zf;gsf] cfwf/sf ¿kdf ljlwsf] zf;g / k"0f{ kf/blz{tfsf] gLltnfO{ cfTd;ft\ ul/g]5 .

!(= bnx¿sf] nf]stfGqLs/0fM g]kfnL ;dfh / /fHo Joj:yfsf] d'Vo rfns zlQmsf ¿kdf /fhgLlts bnx¿sf] e"ldsfnfO{ :yflkt ul/g]5 . ljrf/wf/fTds hudf lgdf{0f ul/Psf /fhgLlts bnx¿sf] :jtGq ljrf/ / e"ldsfnfO{ ;Ddfg ul/g]5 . nf]stflGqs d"Nok4ltdf cfwfl/t /fhgLlts bnx¿sf] e"ldsf lj:tf/sf nflu /fHosf tkm{af6 k|f]T;fxg / ;+/If0f ug]{ gLlt cjnDag ul/g]5 . nf]stflGqs d"Nok4ltnfO{ cfTd;ft\ ug'{ /fhgLlts bnx¿sf] bfloTj x'g]5 .

@)= g]kfnL ;]gfM g]kfnL ;]gf s]Gb|Lo ;+;b\k|lt pQ/bfoL /xg]5 . o;sf] lgoGq0f, Joj:yfkg / ;~rfng ;+ljwfgdf tf]s]adf]lhd g]kfn ;/sf/n] ug]{5 .

@!= ;+j}wflgs cª\usf] Joj:yfM zlQm k[ysLs/0fsf] gLltdf cfwfl/t ;+j}wflgs lgsfosf] Joj:yf ul/g]5 . nf]s;]jf cfof]u, dxfn]vf k/LIfs, clVtof/ b'¿kof]u cg';Gwfg cfof]u, lgjf{rg cfof]u / /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]uh:tf ;+j}wflgs cfof]ux¿ v8f ul/g]5 / ltgLx¿sf] e"ldsfnfO{ k|efjsf/L agfOg]5 .

@@ pTkLl8t blnt ;d'bfosf] d'lQm / ljsf;M ;fdGtL zf]if0f / pTkL8gsf] l;sf/ ag]sf / 5'jf5"th:tf] s';+:sf/af6 kLl8t tyf cfly{s tyf ;fdflhs ¿kdf g]kfnL ;dfhdf ;a}eGbf kl5 k/]sf pTkLl8t÷blnt ;d'bfosf] d'lQm / ljsf;sf nflu /fHosf tkm{af6 k|ultzLn cf/If0fsf] gLlt tyf sfo{qmd NofOg]5 .

@#= dlxnf clwsf/M dlxnflj?4sf ;a} lje]b, zf]if0f / pTkL8gsf] cGTo ul/g]5 . /fli6«o hLjgsf ;a} If]qdf sDtLdf ## k|ltzt dlxnf ;xeflutfsf] xs ;'lglZrt ul/g]5 . 5f]/f;/x 5f]/LnfO{ k}t[s ;DklQdf clwsf/ x'g]5 . k|hgg / ;DaGw ljR5]bsf] clwsf/ dlxnfdf lglxt x'g]5 . lzIff / :jf:Yodf dlxnfnfO{ ljz]if k|fyldstf lbOg]5 . ljz]ifu/L dlxnf Go"g /x]sf] >d If]qdf dlxnf /f]huf/sf] ljz]if of]hgf nfu" ul/g]5 .

@$= afnaflnsfsf] ;+/If0f / ljsf;M afnaflnsfnfO{ aflnu gx'~h]n;Dd ;+/If0f ug'{, kfng–kf]if0f ug'{ kl/jf/, ;dfh / /fHosf] st{Jo x'g]5 . o;/L g} afnaflnsfnfO{ kf]if0f, lzIff, :jf:Yo / ;fdflhs ;'/Iffsf] xs x'g]5 . afn>d, of}g b'/frf/ / oftgfsf lj?4 sfg'gL pkrf/sf] xs x'g]5 . afnaflnsf zflGt If]q x'g\ eGg] dfGotfnfO{ cfTd;ft\ ul/g]5 .

@%= gful/stf gLltM g]kfnL gful/snfO{ lagfe]befj ;'ne 9ª\un] gful/stf kfpg] xs /xg]5 .

@^= k|zf;lgs 9fFrfsf] k'gM;+/rgf / nf]stfGqLs/0fM PsfTds /fHo / s]Gb|Ls[t zf;g k|0ffnL cGtu{t ljsf; ePsf] lghfdtL tyf k|x/L–k|zf;g / cGo lgsfox¿nfO{ ;d]t ;ª\3fTds zf;g k|0ffnL cg's"n x'g] u/L k'gM;+/rgf / ¿kfGt/0f ul/g]5 . ;a} /fi6«;]js sd{rf/Lx¿nfO{ ;ª\3Lo ;+/rgf cg's"n x'g]u/L k];fut bIftf clej[l4 / ;'wf/sf] cj;/ lbOg]5 .

@&= cflbjf;L–hghfltsf] clwsf/M cflbjf;L–hghfltx¿nfO{ cfkm\gf] /fhgLlts clwsf/ ;'lglZrt ug{, cfly{s, ;fdflhs Pjd\ ;f+:s[lts ljsf; ug{ ;Sg] u/L cflbjf;Lx¿sf] clwsf/;DaGwL ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf] 3f]if0ff tyf cGt/f{li6«o >d ;ª\u7gsf] cle;lGw–!^( cg';f/sf] cfTdlg0f{osf] clwsf/ x'g]5 . nf]kf]Gd'v / ;LdfGts[t ;d'bfosf] efiff, ;+:s[lt / k/Dk/fsf] ;+/If0f ug'{ /fHosf] bfloTj x'g]5 .

@*= t/fO{jf;L dw];Lx¿sf clwsf/M g]kfnsf] ;dy/ e"ld t/fO{df a:g] ;a} dw];L, hghflt, blnt, d'l:nd, ljleGg hfthflt tyf cGo cNk;ª\Vos t/fO{jf;L ;d'bfosf hgtfnfO{ cfkm\gf] efiff, ;+:s[ltsf] /Iff Pjd\ ljsf;sf] clwsf/ x'g]5 . ;fwg ;|f]tx¿sf] Gofof]lrt ljt/0f tyf pkof]u / ;ª\3Lo zf;g cGtu{t :jzf;gsf] clwsf/ x'g]5 .

@(= b'u{d tyf lk5l8Psf] If]qsf] clwsf/M b'u{d tyf lk5l8Psf] If]qsf hgtfnfO{ ;dljsf;sf] clwsf/ x'g]5 . /fHosf] ;dljsf;sf] :t/;Dd k'Ugsf nflu s0ff{nLnufotsf b'u{d tyf lk5l8Psf If]qsf hgtfnfO{ /fhgLlts ;xeflutf tyf /fHoaf6 ljz]if ;'ljwf / ;x'lnot k|fKt ug]{ clwsf/;d]t /xg]5 .

#)= >d clwsf/M >ldsx¿nfO{ 6]«8 o'lgog vf]Ng], ;ª\ul7t x'g] / ;fd"lxs ;f}bfafhL ug]{, afn>d, af“wf tyf ;a} k|sf/sf ank"j{s nufOg] >dh:tf zf]if0fd"ns >dcEof;nfO{ c:jLsf/ ug]{ / plrt >dcEof;sf] clwsf/ x'g]5 . cGt/f{li6«o >d ;ª\u7gsf] sfdsf] clwsf/sf nflu cfwf/e"t 3f]if0ffk|lt /fHo k|lta4 /xg]5 . l