dfcf]jfbL pu|jfb M ;ª\lIfKt ljj]rgf
3gZofd e';fn
‘hgo'4 ’ sf] l;4fGt
…hgo'4Úsf] cfwf/e"t l;4fGtsf ¿kdf g]skf -dfcf]jfbL_n] JofVof u/]sf] …dfcf]jfbÚ k]?sf] sDo'lg:6 kf6L{sf g]tf uf]~hfnf]]af6 lnOPsf] lyof] . dfcf]T;]t'ª\sf] d[To'kl5 k]?nufot sltko d'n'ssf sDo'lg:6 kf6L{x¿n] rLgsf] sDo'lg:6 kf6L{n] dfcf]sf] af6f] 5f8]sf] lgisif{ lgsfn] . …;f+:s[lts qmflGtÚ dfS;{jfbdf dfcf]n] u/]sf] dxfg\ of]ubfg lyof] eg]/ tL kf6L{x¿n] JofVof ug{ yfn] . j:t'tM …;f+:s[lts qmflGtÚ pTkfbs zlQmsf] kof{Kt ljsf; gu/Lsg ;dfhjfbdf k'Ug] k|oTgsf ¿kdf ul/Psf] lyof] . cljsl;t ;dfhnfO{ kf6L{sf] lg0f{osf e/df ha/h:tL ;dfhjfbL agfpg ;lsG5 eGg] u}/dfS;{jfbL ljrf/af6 lgb]{lzt …;f+:s[lts qmflGtÚn] kf6L{, /fHo / ;fdflhs Joj:yfsf af/]df To:t} gLltx¿ cjnDag u/]sf] lyof] . h;n] ubf{ pTkfbs >dhLjLju{, pTkfbgsf ;fwgx¿ / pTkfbgsf] :t/ 36\b} uof] . To;}n] kl5 lrlgof“ sDo'lg:6 kf6L{n] …;f+:s[lts qmflGtÚnfO{ …c“Wof/f] sfnÚ eg]/ d"Nofª\sg u/]sf] lyof] .
pTkfbs–zlQmsf] ljsf; gu/Lsg ;dfhjfbdf km8\sf] dfg{ k5f}6] >dzlQmsf] cTolws pkof]u ug'{kYof]{ . t/ klg pTkfbg yf]/} x'GYof] . pTkfbgsf] Go"gtfnfO{ y]Ug emg\ a9L >dzlQmsf] k|of]u cfjZos x'“b} uof] . To:tf] pTkfbg Joj:yfsf nflu emg\–emg\ s]Gb|Ls[t /fHo Joj:yf / To;sf nflu s]Gb|Ls[t tyf clwgfosjfbL kf6L{ k|0ffnL clgjfo{ x'“b} uof] . o;/L qmflGt / ;dfhjfbsf gfddf ;dfhdfly clwgfosjfbL /fHo, /fHodfly clwgfosjfbL kf6L{sf] nufd sl;“b} uof] . o;/L lrlgof“ sDo'lg:6 kf6L{, lrlgof“ /fHo / ;dfh ;ª\s6u|:t x'“b} uP . kf6L{df cf}krfl/s ¿kn] pQ/flwsf/Lsf] 3f]if0ff x'g];Ddsf 36gf ;fdfGo x'gyfn] . dfcf]åf/f pQ/flwsf/L 3f]if0ff ul/Ps} JolQm lng Kofcf]n] dfcf]sf] xTofsf] k|oTg ug]{;Ddsf 36gf x'“b} uP . o;}aLr dfcf]T;]t'ª\sf] lgwg eof] . dfcf]sf] lj/f6 JolQmTjsf e/df rnfOPsf] …;f+:s[lts qmflGtÚ dfcf]sf] lgwgkl5 /f]lsof] . kf6L{, /fHo / ;dfhdf Joj:yfsf] k'gM:yfkgf x'g yfNof] . o;/L rLgdf Joj:yfsf] lj36gnfO{ …;f+:s[lts qmflGtÚ / Joj:yfsf] k'gM:yfkgfnfO{ …k'“hLjfbsf] k'gM:yfkgfÚ eGg] ;"qLs/0faf6 …dfcf]jfbÚ hlGdPsf] lyof] .
k'/fgf] ;dfhsf] ue{df gof“ ;dfhsf] pTkfbs zlQmn] kof{Kt ljsf; gu/Lsg gof“ ;fdflhs Joj:yf hlGdg ;Sb}g eGg] qmflGt;DaGwL dfS;{jfbL k|:yfkgfsf] rrf{ dfly g} ul/Psf] 5 . cfjZos pTkfbs–zlQmsf] ljsf; gu/Lsg} gof“ ;dfhjfbL Joj:yf :yfkgf ug]{ k|oTgsf ¿kdf rnfOPsf] sf/afxL ePsf] x'“bf dfcf]n] g} g]t[Tj u/]sf] eP klg …;f+:s[lts qmflGtÚ unt lyof] . To:t}, j:t'ut cj:yf tof/ geO{sg ;dfhjfbdf hfg eg]/ agfOPsf sfo{ef/x¿ jf:tljs sfo{ef/ lyPgg\, To; dfGotfdf cfwfl/t eP/ h'g–h'g gLltx¿ agfOP, tL :jtM unt lyP . :jod\ …;f+:s[[lts qmflGtÚ / To;sf gLltx¿ unt ePsf] x'“bf, To;sf cfwf/df agfOPsf] …dfcf]jfbÚ klg :jtM unt 5 .
‘;z:q hgo'4 ’ sf] cf/De
g]skf -dfcf]jfbL_ gfds/0f ul/g'eGbf cufl8 k|r08n] cfkm" dxfdGqL ePsf] g]skf -Pstfs]Gb|_sf] dxflwj]zgdf …hgo'4Úsf] sfo{lbzf cufl8 ;f/]sf lyP . :d/0fLo s] 5 eg] )$& ;fndf lg/ª\s'z /fhtGq / k~rfotL Joj:yfsf lj?4 hgqmflGtaf6 ax'bnLo k|hftflGqs Joj:yf :yflkt ePsf] lyof] . hgtfsf] aLrdf qmflGtsf/L /fhgLlts ljrf/sf cfwf/df ;ª\u7g ug{ ;lsg] kl/l:ylt ag]sf] lyof] . hgtfnfO{ zflGtk"0f{ ¿kn] ;ª\ul7t ug{ ;lsg] cj:yf 5“bf5“b} p;n] …hgo'4Úsf] sfo{lbzf ckgfof] . >dhLjLx¿nfO{ ljrf/wf/fTds ¿kn] ;r]t kfb}{ / ;ª\ul7t ub}{ Tof] r]tgf / ;ª\u7gsf] andf qmflGt ug]{ dfS;{jfbL k|:yfkgfsf] ljk/Lt uP/ tof/ ul/Psf] …hgo'4Úsf] sfo{lbzf g} j:t'ut cj:yfsf] ljk/Lt lyof] .
)%! ;fndf g]skf -Pdfn]_n] lgjf{rgdfkm{t ;a}eGbf a9L ;+;bLo l;6 lht]/ ;/sf/ agfof] . oxf“ :d/0fLo s] 5 eg] o;a]nf ljZj sDo'lg:6 cfGbf]ng cf]/fnf] nflu/x]sf] lyof], hals g]kfndf sDo'lg:6 kf6L{n] hglgjf{lrt ;/sf/ agfPsf] lyof] . d'n'sdf ax'bnLo k|hftflGqs Joj:yf :yfkgf ePkl5 …hgo'4Úsf] sfo{lbzf cjnDag u/]h:t}, sDo'lg:6 kf6L{ nfvf}“ hgtfsf] aLrdf :yflkt x'“b} uPsf] 7Ls oxLa]nf, )%@ df g]skf -dfcf]jfbL_n] lx+;fTds …hgo'4Ú cf/De u¥of] . >dhLjLju{nfO{ ;ª\ul7t ug{sf nflu cfjZos k|hftflGqs cj:yf x'“bfx'“b} dfq xf]Og ls Pp6f sDo'lg:6 kf6L{sf ¿kdf g]skf -Pdfn]_ lg/Gt/ lj:tf/ x'“b} uPsf] / p;sf cufl8 ax'dtsf] ;/sf/sf] ;Defjgf x'“bfx'“b} g]skf
-dfcf]jfbL_n] lx+;fTds …hgo'4Ú lsg ;'? u¥of] < To;sf k5fl8 s'g–s'g sf/0fx¿ 5g\ < oL w]/} dxŒjk"0f{ ljifo x'g\, h;sf af/]df nfdf] ;do;Dd cWoog–cg';Gwfg x'g]5 .
hftLo /fHo
)$* ;fnaf6 tof/L u/]sf] / )%@ af6 cf/De u/]sf] eP klg …hgo'4Ún] 7f]; cfsf/ lng ;ls/x]sf] lyPg . s]xL lx+;fTds jf/bftx¿ ePsf lyP t/ ltgn] s'g} k|efjsf/L dgf]lj1fg agfpg ;s]sf lyPgg\ . o;}aLr, )%# ;fndf To; kf6L{n] …cfTdlg0f{osf] clwsf/;lxt hftLo /fHoÚsf] l;4fGt cufl8 Nofof] . zf;s ju{sf gLltx¿sf cfwf/df x]bf{ g]kfndf hftLo e]befj / lyrf]ldrf] lyof] / To;sf] cGTo x'g}kYof]{ . t/, g]kfnsf] Oltxf; hftLo lyrf]ldrf]sf] dfq Oltxf; lyPg, hg;d'bfosf] txdf hftLo tyf ;fDk|bflos Pstf / ;lxi0f'tfsf] klg Oltxf; lyof] . To;}n], g]skf -dfcf]jfbL_sf] Tof] gf/f dfS;{jfbL dfgjzf:qsf] lx;fan] dfq} xf]Og, g]kfnL /fli6«otfsf] lx;fan] klg vt/gfs tyf ljv08gsf/L lyof] . g]kfnsf] ju{;ª\3if{nfO{ n'sfpg klZrdf k|ltlqmofjfbL dfgjzf:qLx¿n] w]/} klxn]b]lv hftLo ;d:of g} g]kfnsf] ;a}eGbf 7"nf] ;d:of xf] eGb} cfPsf lyP . pgLx¿n] ;of}“ jif{df ug{ g;s]sf] sfd g]skf -dfcf]jfbL_n] ;DkGg ul/lbof] .
s'n, wd{, hft, kl/jf/ cflbsf cfwf/df /fHo ;~rfng x'g] dWosfnLg ;fdGtL /fHosf lj?4 ;dfg sfg'gL clwsf/o'Qm gful/stfdf cfwfl/t cfw'lgs /fHosf] kl/sNkgf ug{ yflnPsf] sl/a rf/ ;o jif{ x'g nfu]sf] 5 . To;cg';f/ JolQmn] /fHodf hft, wd{, lnª\u jf s'nsf cfwf/df k|ltlglwTj ub}{g . To;sf] ljk/Lt x/]s JolQm ;dfg x}l;otjfnf gful/s x'G5 / ToxL gful/stfsf cfwf/df /fHodf k|ltlglwTj u5{ . o;}nfO{ …P]lxs /fHo–(secular state)Ú elgPsf] xf] . /fHosf] juL{o rl/qsf sf/0fn] pbf/ k'“hLjfbL /fHon] gful/s ;dfgtfnfO{ Uof/G6L ug{ ;Sb}g, To;}n]] ul/a, lk5l8Psf, czQm, dlxnf cflbnfO{ ;dfj]zg / cf/If0fsf cg]sf}“ Joj:yfåf/f qmdzM ;dfg ;fdflhs x}l;otdf Nofpg] Joj:yf ug'{k5{ eGg] pkfox¿ gful/s /fHos} ;Gbe{df cfPsf x'g\ . t/, …cfTdlg0f{osf] clwsf/;lxt hftLo /fHoÚsf] cjwf/0ff cfw'lgs P]lxs /fHoeGbf kl5 kms{g] k|ltlqmofjfbL cjwf/0ff xf] . cfh hftLo d'2fåf/f, ;Eotfsf] gf/fåf/f ljZj hgu0fnfO{ km'6fn]/ cfkm\gf] ljZj ahf/nfO{ ;'/lIft /fVg] rfnafhLsf ¿kdf ;fd|fHojfbn] c“ufn]sf] gLltnfO{ g]skf -dfcf]jfbL_n] sDo'lg:6 kf6L{sf] cfj/0fdf cufl8 lsg Nofof] eGg] k|Zgdfly ljrf/ ug'{kg]{ ePsf] 5 .
‘k|r08ky ’
)%& ;fndf g]skf -dfcf]jfbL_n] …k|r08kyÚnfO{ cfkm\gf] dfu{bz{s l;4fGtsf ¿kdf cufl8 ;f¥of] . To;nfO{ …wSsf–qmdeª\u–5nfª\–dxfljklQÚsf ¿kdf ;"qa4 ul/Psf] 5 . :jod\ k|r08n] u/]sf] JofVof cg';f/ klxn] qmflGtsf/Lx¿sf] Pp6f ;fgf] ;d"xn] k|ltlqmofjfbL ju{sf] lsNnfdf wSsf xfG5 . To; wSsfn] algagfp k/Dk/fdf qmdeª\u x'G5 . Tof] qmdeª\un] k/Dk/fdf rln/x]sf] kl/l:yltdf kl/jt{g cfp“5 . kl/0ffdtM qmflGtsf/L / k|ltlqmofjfbLx¿df dxfljklQ cfOk5{ M cfh;Dd s'g} wSsf ga]xf]/]sf] k|ltlqmofjfbL ;Qfdfly qmflGtsf/L wSsfn] dxfljklQ yf]k5{ eg] To;af6 cQflnPsf] k|ltlqmofjfbL ;Qfn] qmflGtsf/Lx¿dfly cem 7"nf] bdg u5{ / dxfljklQ yf]k5{ . of] dxfljklQsf bf}/fgdf hgtf qmflGtsf/L kf6L{;“u cfkm\gf] lxt–/Ifssf ¿kdf kl/lrt x'G5g\ / qmflGtsf/L kf6L{df etL{ x'G5g\ . ca qmflGtsf/Lx¿sf] ;ª\Vof a9\5 . klxn]eGbf w]/} ePkl5 ltgLx¿n] klxn]eGbf 7"nf] wSsf xfG5g\ / km]l/ qmdeª\u–5nfª\–dxfljklQ emg\ 7"nf] x'“b} bf]xf]l/G5 . o;/L Pslbg of] /fli6«o dxfljklQdf kl/0ft x'G5 / k|ltlqmofjfbL ;Qf Wj:t x'G5 . of] …k|r08kyÚnfO{ k|r08 :jod\n] dfS;{jfbL åGåjfbdf gof“ of]ubfg eg]sf 5g\ .
of] ljifodf ;fdfGo gh/ nufp“bf g} s] b]lvG5 eg] …k|r08kyÚ dfS;{jfbsf] pQ/flwsf/df xf]Og, a? ;fdflhs kmf;Ljfbsf] pQ/flwsf/df cfPsf] xf] . lsgeg], o;df >dhLjLju{nfO{ ljrf/wf/fTds ¿kn] ;r]t kfg]{ s'g} 7fp“ 5}g . x/]s cj:yfdf o;sf] sfo{qmd …wSsfÚ xf] / p2]Zorflx“ …dxfljklQÚ xf] . hlt a9L dxfljklQ Tolt 7"nf] wSsf, hlt 7"nf] wSsf Tolt a9L dxfljklQ . …wSsf=== dxfljklQÚsf] of] ;"qLs/0fnfO{ …hgo'4Úsf] l;4fGt dfg]kl5 To;sf] ;ª\u7g, sfo{stf{sf] of]Uotf, sfo{z}nLh:tf dfldnf klg To;} cg';f/ g} aGg] eP . ca s] lgisif{ lg:sG5, x]/f}“ M g]skf -dfcf]jfbL_sf] sfo{qmd ljrf/sf] k|rf/–k|;f/ xf]Og– wSsf xf], p2]Zo >dhLjLju{sf] ;ª\u7g xf]Og– dxfljklQ xf], ;ª\u7g hgjfbL xf]Og–wSsfsf nflu agfOg] ;}Go ;ª\u7g xf], sfo{stf{sf] of]Uotf j}rfl/s tyf ;}4flGts 1fg xf]Og– wSsf xfGg / dxfljklQ l;h{gf ug{ ;Sg' xf], sfo{z}nL ljrf/sf] ljdz{ xf]Og–cdfgjLo tyf lx+>s tl/sf xf] . of] ;a} hf]8]kl5 ;fdflhs–kmf;Ljfb aG5 . lsgeg], of] qmflGtsf] cfj/0fdf NofOPsf] 5 . To;}n] …k|r08kyÚ l;4fGttM s'g} lx;fan] klg dfS;{jfbL xf]Og .
‘hgo'4 ’ s] sf/0fn] km}lnof] <
)$& ;fnsf] k|hftGq lg/ª\s'z /fhtGqsf] lj?4 hgqmflGtaf6 :yflkt ePsf] lyof] . /fhfn] k|ltlglwTj u/]sf] k'/fgf] clehft tyf bnfn k'“hLkltju{sf] /fhgLlts x}l;ot u'd]sf] x'“bf Tof] ju{ )$& ;fnsf] k|hftGqaf6 ?i6 lyof] . ;+;bLo k|hftGqlj/fwL s'g} klg zlQm /fhfsf nflu cfjZos lyof] . of] sfd …hgo'4Úaf6 k"/f ug{ ;lsGYof] . …/fhf;“u c3f]lift sfo{ut PstfÚsf] ;"q oxL ;Gbe{df cfPsf] lyof], h;nfO{ afa'/fd e§/fO{n] /fhf jL/]Gb|sf] xTofkl5 :ki6 kf/]sf lyP . j:t'tM g]skf
-dfcf]jfbL_sf] bf];|f] /fli6«o ;Dd]ng -)%&_ af6 kfl/t b:tfj]h …dxfg\ cu|ufdL 5nfª\ M Oltxf;sf] ckl/xfo{ cfjZostfÚdf …hgo'4Ú …kmfl;:6 ;+;bLo Joj:yfsf lj?4Ú nlIft lyof] eGg] s'/f :ki6 kfl/Psf] 5 . cyf{t\, /fhfsf nflu cfjZos ePsf] ;+;bLo Joj:yflj/f]wL zlQmsf] sfd g]skf -dfcf]jfbL_n] ul/lbPsf] lyof] .
)%! ;fndf g]skf -Pdfn]_sf] ;/sf/ ag]kl5 …sDo'lg:6 kf6L{n] ;/sf/ agfpg ;Sb}gÚ eGg] y]uf] vl08t ePsf] lyof] . g]kfnL /fhgLlts dgf]lj1fgdf of] Pp6f 7"nf] kl/jt{g lyof] . To;afx]s cToGt} nf]slk|o 5“b} ;/sf/af6 aflxl/Psf] g]skf -Pdfn]_ g]kfnL sfª\u];sf nflu 7"nf] /fhgLlts r'gf}tL lyof] . ;dfhsf] cu|ufdL ¿kfGt/0fsf] g]t[Tj u/]/ nf]slk|o x'“b} zf;g ug]{ af6f] g]kfnL sfª\u|];n] lng ;Sb}gYof] . To;}n], dfcf]jfbL ;d:of Pp6f pu|jfbL sDo'lg:6 kf6L{sf] ;d:ofsf ¿kdf /lx/xf];\, sDo'lg:6 cfGbf]ng sdhf]/ x'“b} hfcf];\ / To;/L g]skf -Pdfn]_sf] r'gf}tL ;fdgf ug{ ;lsof];\ eGg] ;f]r g]kfnL sfª\u|];sf] ;/sf/df /x\of] .
To;afx]s, )$& ;fnsf] k|hftGqnfO{ ljsl;t ub}{ n}hfg ;Sbf k|hftflGqs l:y/tfsf ;fy g]kfnn] w]/} b'|t ultdf ljsf; ug{ ;Sg] ;Defjgf lyof] . ptf, g]kfnsf] k|hftflGqs cfGbf]ngdf ;xof]uL /x]sf] ef/tLo ;Qfn] g]kfnaf6 kof{Kt cfz u/]sf] lyof] . )$& ;fnsf] ;+ljwfgn] /fli6«o ;|f]t–;fwgsf] af“8kmf“6;DaGwL k|fjwfgx¿af6 To;nfO{ /f]lslbPsf] lyof] . o;/L cfkm\gf l5d]sLx¿sf] :yfloTjnfO{ vnaNofpg'df cfkm\gf] lxt b]Vg] ef/tLo ;Qfwf/L ju{nfO{ g]kfnn] k|hftflGqs l:y/tfsf ;fy ljsf; ug]{ ;DefjgfnfO{ vnaNofpg' kg]{ lyof] / To;sf nflu Pp6f …qmflGtsf/LÚ kfq p;nfO{ cfjZos lyof] . of] sfd g]skf -dfcf]jfbL_sf] …hgo'4Úaf6 ;a}eGbf /fd|/L k"/f x'g;SYof] . To; cj:yfdf g]skf
-dfcf]jfbL_sf] !) jif{sf] …hgo'4Údf To; kf6L{sf] …x]8Sjf6{/Ún] ef/tdf cf7 jif{eGbf a9L ;do cf>o kfpg ;Dej eof] .
ljZj sDo'lg:6 cfGbf]ngdf h:t} g]kfnsf] sDo'lg:6 cfGbf]ngdf klg Pp6f 7"nf] e|d /x“b} cfPsf] lyof], ;z:q ;ª\3if{sf] e|d . n]lggn] cfkm\gf] k|l;4 s[lt …jfdkGyLÚ sDo'lgHd M Ps afn/f]uÚ
-!(@)_ df …?;L cS6'a/ qmflGtaf6 l;Sg' eg]sf] /rgfTds ¿kdf l;Sg' xf]Ú eg]sf lyP . t/, sDo'lg:6 kf6L{x¿df pgs} s[lt …/fHo / qmflGtÚsf] ;z:q ;ª\3if{sf] gf/f lk|o /x“b} cfof] . )$( ;fndf hgtfsf] ax'bnLo hgjfbn] Tof] gf/fdf /x]sf] cGt/j:t'nfO{ :ki6 kfg]{ kof{Kt ;fdu|L h'6fPsf] lyof] . t/, hgtfsf] ax'bnLo hgjfbnfO{ ljsl;t ul//xg' kg]{ s'/fdf Wofg lbg g;Sbf …qmflGtsf] clGtd lbg ;z:q ;ª\3if{ x'g]5Ú eGg] dgf]lj1fg sfod} lyof] . To; unt dgf]lj1fgnfO{ k|of]u u/]/ g]skf -dfcf]jfbL_n] …hgo'4ÚnfO{ a9fof] .
lgisif{
dflysf] ;Gbe{n] s] b]vfp“5 eg] g]skf -dfcf]jfbL_sf] …hgo'4Ú dfS;{jfbL l;4fGtdf cfwfl/t lyPg . …hgo'4Úsf] cf/De g} Psflt/ /fhf / ;+;b\sf aLrsf] cGt/lj/f]w / csf]{lt/ g]kfn / ef/tsf aLrsf] cGt/lj/f]wnfO{ pkof]u u/]/ ePsf] lyof] . o;y{, dfS;{jfbdf xf]Og, a? ;}4flGts ¿kd} 5n5fd tyf if8\oGqdf cfwfl/t lyof] . p;n] cufl8 ;f/]sf] hftLo /fHosf] cjwf/0ff s'g} lx;fan] klg k|ultzLn lyPg, a? g]kfnL /fi6« / hgtfnfO{ sdhf]/ / ljefhg ug]{ k|ltlqmofjfbL gf/f lyof] . To:t}, p;n] ljsf;sf k"jf{wf/x¿ Wj:t u/]/, ufp“af6 >dzlQmnfO{ wkfP/, sf/vfgfx¿ Wj:t kf/]/, k|hftflGqs k|lqmofnfO{ cj?4 u/]/ / JolQm–xTofsf] cftª\ssf/L ultljlwnfO{ km}nfP/ ;fdflhs ¿kfGt/0fsf] k|lqmofnfO{ /f]Sg] sfd u¥of] .
clxn] g]skf -dfcf]jfbL_ Psflt/ k|hftflGqs k|lqmofdf ;fd]n ePsf] 5 sg] csf{]lt/ p;sf l;4fGtx¿ k'/fg} 5g\ . o;/L x]bf{ dfcf]jfbLsf] /fhgLlt / p;sf l;4fGtx¿ cfk;d} aflemPsf 5g\ . l;4fGt / /fhgLltsf tL cGt/lj/f]wsf sf/0fn] ubf{ To; kf6L{leq ljjfbx¿ b]vf k/]sf 5g\ . To:t}, Psflt/ cfkm“}n] ;/sf/sf] g]t[Tj ul//x]sf] 5 eg] csf]{lt/ a]nf–avtdf ljb|f]xsf] wDsL lbg] h:tf u}/lhDd]jf/Lk"0f{ sfd u5{ . To;}n] g]skf -dfcf]jfbL_ d'n'ssf] /fhgLltsf] of] ;ª\qmd0fsf] klg ;d:of xf] . To;sf] unt l;4fGtsf lj?4 xfd|f] kf6L{ kª\lQm / hg;d'bfonfO{ ;r]t kfg'{ eg]sf] kf6L{nfO{ x/]s lx;fan] alnof] agfpg' xf], of] ;ª\qmd0fsfnsf] ;'/lIft cjt/0fdf klg of]ubfg ug'{ xf] .
Wofg lbg'kg]{ s'/f
clxn] xfdL kf6L{sf] cf7f}“ dxflwj]zgsf] tof/L ub}{5f}“ . To;sf] eJo ;kmntfsf nflu d'n'sel/ ljleGg ultljlwx¿ x'g yfn]sf 5g\ . dxflwj]zgsf] pb\3f6g sfo{qmddf b'O{ nfv hg;d'bfosf] pkl:yltsf] ck]Iff ul/Psf] 5 . xfdL o;nfO{ g]skf -Pdfn]_s} Oltxf;df ;a}eGbf ;hwhk"0f{ dxflwj]zg agfpg nfUb}5f}“ . t/, ;}4flGts ¿kdf kf6L{nfO{ gof“ prfOdf p7fpg / d'n'snfO{ pu|jfbL tyf blIf0fkGyL /fhgLltaf6 arfP/ of] ;ª\qmd0fsfnsf] Joj:yfkg ub}{ gof“ k|ultzLn g]kfn agfpg cfjZos j}rfl/s kxnsbdL lng ;lsPg eg] dxflwj]zgsf] w'dwfdsf aLr d'Vo ljifo g} x/fpg]5 . n'lDagLdf cfof]hgf x'g] kf6L{sf] dxflwj]zgdf b'O{ nfv hg;d'bfosf] pkl:ylt s'g} 7"nf] s'/f xf]Og . lsgeg], Toxf“ sDo'lg:6 cfGbf]ngsf] nfdf] Oltxf; 5, ;fª\u7lgs lx;fan] Toxf“ kf6L{sf] ;3g ;~hfn 5, ;lqmo / ;dlk{t ;b:ox¿sf] kof{Kt ;ª\Vof 5 . /, )$& ;fnb]lv g} g]skf -Pdfn]_sf] kIfdf 7"nf hg;efx¿ x'g] u/]sf 5g\ . hg;d'bfo kf6L{sf] kIfdf 5“b}5g\, ;a}eGbf 7"nf] k|Zg ljrf/sf] xf], oltv]/ To;nfO{ ;aeGbf a9L Wofg lbp“m .