k'gM;+/rgf cfof]udf lj1 c6fPgg\
nf]s]Gb| s];L
sf7df8f}“ . cWoIf rogdf ;xdlt h'6fpg g;s] klg k|d'v bnx¿ /fHo k'gM;+/rgf cfof]usf cf7 ;b:o rog ug{ ;kmn ePsf 5g\ . t/, cfd ck]Iff cg';f/ ;ª\3Lotf / k'gM;+/rgfsf] ax;df ;lqmo kl/lrt cg'xf/ kg'{sf] ;f6f] ljsf;] sfo{stf{sf ?kdf lrlgg] u}/;/sf/L ;+:yfdf sfo{/t JolQmx¿sf] afx'Nodf cfof]u agfOPsf] 5 . /fHo k'gM;+/rgfsf If]qdf w]/} cWoog, ljZn]if0f / ;fj{hlgs k|:t'lt u/]sf lj1x¿ cfof]udf gkg'{n] cfdhgtfdf gsf/fTds ;Gb]z uPsf] 5 . o;af6 5f]6f] cjlwdf k'gM;+/rgfsf] sfd ;DkGg x'g] s'/fdf cfzª\sf klg pAhfPsf] 5 .
d'n'ssf] k'gM;+/rgf h:tf] ;+j]bgzLn sfdsf] g]t[Tj ug]{ lhDdf o;;DaGwL ljifo lj1x¿n] kfpg] cg'dfg w]/}sf] lyof] . k'gM;+/rgfsf] ax;df gfd rn]sf lj1x¿ 8f= u0f]zdfg u'?ª, kLtfDa/ zdf{, s[i0f vgfn, r}tGo ld>nufotn] g]t[Tj unf{g\ eGg] cg'dfg ul/Psf] lyof] . cfof]usf] cWoIfsf nflu dfcf]jfbL, g]kfnL sfª\u]|;, g]skf -Pdfn]_ / dw];L df]rf{n] km/s–km/s JolQmsf] gfd cl3 ;f/]sf lyP . t/, Pscsf{sf] k|:tfj s;}n] klg :jLsf/ gu/]kl5 cfnf]kfnf] g]t[Tj ug]{ ;xdlt u/]/ eP klg bnx¿n] u7g u/]sf] cfof]unfO{ d+unaf/ ;f“em a;]sf] dlGqkl/ifb\sf] a}7sn] a}wflgstf lbPsf] 5 .
cfof]usf ;b:odf dfcf]jfbLaf6 dNn s] ;'Gb/ / :6]nf tfdfª, sfª\u]|;af6 8f= /d]z 9'ª\u]n / ;fljqL u'?ª, Pdfn]af6 ;j{/fh v8\sf / ef]u]Gb| emf tyf dw];L df]rf{af6 s[i0f xf5]y' / ;'/]Gb| dxtf] rog ePsf 5g\ . a}7ssf] ;+of]hg ;+:s[lt, ;ª\3Lo dfldnf, ;+ljwfg;ef tyf ;+;bLo Joj:yf dGqfnosf ;lrjn] ug]{ to ePsf] 5 . pgL ;b:o–;lrjsf ¿kdf cfof]udf /xg]5g\ .
;+of]hs s;nfO{ agfpg] eg]/ bnx¿n] nfdf] ;do 5nkmn u/]sf lyP . ;Qf?9 dfcf]jfbLn] dfgjclwsf/jfbL g]tf kb\d/Tg t'nfw/sf] gfd k|:tfj u/]sf] lyof] . ;f] gfdk|lt dw];L df]rf{;d]tn] ;dy{g hgfPsf] lyof] . To;df nfdf] ;do 5nkmn ePkl5 Pdfn] :yfoL sld6L ;b:o s]kL zdf{ cf]nLn] ;d]t ;f] k|:tfjsf] ;dy{g ug'{ePsf] lyof] . t/, sfª\u]|;n] …hfltjfbLnfO{ gdfGg]Ú eg]kl5 t'nfw/sf] gfd cg'df]bg x'g ;s]g . a}7sd} dw];L df]rf{n] /fhgLltzf:qL k|f= s[i0f vgfnsf] gfd cl3 ;f/]sf] lyof] . t/, dfcf]jfbLn] To; k|:tfjdf c;xdlt hgfP/ abnf lnPsf] lyof] . Ps csf{sf k|:tfj c:jLsf/ ub}{ ylst ePsf bnx¿ cGTodf /fHo k'gM;+/rgfsf hfgsf/ dflgg] ;dfhzf:qL 8f= u0f]zdfg u'?ªsf] gfddf ;xdt ePsf lyP . t/, u'?ªn] :jod\n] k|:tfj c:jLsf/ u/]kl5 ;b:ox¿aLr cfnf]kfnf] ug]{ ;xdlt sfod u/]/ bnx¿ lbp;f]“ ;f9] b'O{ ah] zflGt dGqfnoaf6 aflxl/Psf lyP .
bnx¿n] rog u/]sf] gfd ;'Gbf w]/}n] cfZro{ JoQm u/]sf 5g\ . cfof]usf ;b:ox¿sf] gfd ;'Gbf Pdfn] ;ª\3Lo dfldnf ljefusf k|d'v kz'{/fd d]3L u'?ªsf] k|ltlqmof lyof]– …slxNo} klg glrg]sf, g;'g]sf / ;ª\3Lotf ga'em]sf PghLcf]sf dfG5]x¿ kf] ;b:o eP5g\ †Ú u'?ªn] Pdfn]åf/f k|:tfljt gfdk|lt ljefu g} cgle1 /x]sf] atfP . k'gM;+/rgfdf of]ubfg gu/]sf JolQmx¿ cfof]udf /xg'n] cfufdL b'O{ dlxgfleq cfof]un] pQm sfd ug{ ;Snf ls g;Snf eGg] cfzª\sf plAhPsf] 5 .
cGtl/d ;+ljwfgsf] wf/f ! ;o #* n] Joj:yf u/]cg';f/ ;+ljwfg;efsf] /fHo k'gM;+/rgf ;ldltsf] k|ltj]bg / ;fdYo{nfO{ ;d]t cfwf/ agfP/ k|b]zx¿sf] l;kmfl/; ug{ cfof]unfO{ clwsf/ lbOPsf] 5 . o;cl3 ;f]xL wf/fdf /x]sf] /fHo k'gM;+/rgf cfof]usf] ;§f ;+ljwfg ;+zf]wg u/L ljz]if1 ;ldlt u7g ug]{ lg0f{o bnx¿n] u/]sf lyP . t/, dfcf]jfbL pkfWoIf df]xg j}B kIfw/ / cflbjf;L hghflt ;ef;b\x¿sf] ;d"x -ss;_ sf] lj/f]wsf sf/0f Tof] ;Dej gePkl5 bnx¿ km]l/ cfof]u u7gd} cfOk'u]sf x'g\ .
s:tf 5g\ ;b:o <
;Qf?9 bn dfcf]jfbLsf] l;kmfl/;df ;b:o ePsL :6]nf tfdfª /fHo k'gM;+/rgfsf] If]qdf cWoog / ;fj{hlgs ax;df gfd rn]sL JolQm xf]Ogg\ . t/, u}/;/sf/L If]qdf eg] pgL /fd|} lrlglG5g\ . s]xL ;docl3 pgL u}/;/sf/L If]qaf6 k|ltlglwTj ug]{u/L ;+o'Qm /fi6«;ª\3df sfo{/t lyOg\ .
g]jfM vnsf cWoIf dNn s] ;'Gb/ hftLo cfGbf]ngsf ;lqmo 5g\ . /fHo k'gM;+/rgfdf pgn] pkTosfnfO{ g]jfM k|b]z 3f]if0ff ug{ dfu ub}{ w]/}k6s cfGbf]ngsf] cu'jfO ul/;s]sf 5g\ . pgL )%! df Pdfn]sf] ;/sf/ x'“bf /fli6«o ;dfrf/ ;ldltsf] cWoIf lgo'Qm ePsf lyP eg] dfcf]jfbL zflGtk"0f{ /fhgLltdf cfPkl5 p;}sf tkm{af6 cGtl/d ;+;b\sf ;b:o ag]sf lyP . /fHo k'gM;+/rgfsf If]qdf pgL cgle1 t/ pu| dflgG5g\ .
cfof]usf ;b:o 8f= /d]z 9'ª\u]n c¿ ;b:oeGbf k'gM;+/rgfsf ljifodf a9L hfgsf/ dflgG5g\ . Oltxf; / ;+:s[ltsf k|fWofks 9'ª\u]nn] a]nfotaf6 nfdf] cWoog ;“ufn]sf 5g\ . ;ª\3Lotf / k'gM;+/rgfsf] ljifodf pgsf] cfkm\g} b[li6sf]0f;lxt kqklqsfdf cfn]vx¿ k|sflzt 5g\ .
ef]hk'/sL ;fljqL u'?ª dlxnf clwsf/sdL{ x'g\ . pgL ljleGg ;ª\3÷;+:yfdf cfa4 5g\ . pgn] xfn} ljBfjfl/lw k"/f u/]sL 5g\ .
b}n]vsf ;j{/fh
v8\sf u}/;/sf/L If]qdf sfo{/t 5g\ . o;cl3 8f= ch'{g sfsL{sf] cf/cf/Pgdf sfo{/t pgn] …;|f]t Joj:yfkgÚdf ljBfjfl/lw xfl;n u/]sf 5g\ . hgsk'/sf ef]u]Gb| emf /f/f ax'd'vL SofDk; hgsk'/sf cy{zf:qsf k|fWofks x'g\ . hgsk'/ lgjf;L emf t/fO{sf ljleGg u}/;/sf/L ;ª\3÷;+:yfdf lqmofzLn 5g\ . t/fO{sf] cfly{s cj:yfaf/] hfgsf/L /fVg] pgL ;fdYo{ / klxrfgsf cfwf/df /fHo k'gM;+/rgfsf kIfdf b[li6sf]0f /fV5g\ .
/fhgLltzf:qsf k|fWofks s[i0f xf5]y'n] k'gM;+/rgf / ;ª\3Lotfsf kIfdf snd rnfp“b} cfPsf 5g\ . t/, sfª\u|];lgs6 /x]sf xf5]y'sf] gfd dw];L df]rf{n] k|:tfj ug'{nfO{ cfZro{ 7flgPsf] 5 . pgL ;+j}wflgs ;+jfb s]Gb| -;L;L8L_ gfds Ps cGt/f{li6«o u}/;/sf/L ;+:yfsf lgb]{zs k|f= s[i0f vgfnsf] ;xof]uLsf] ¿kdf sfo{/t 5g\ .
clwjQmf ;'/]Gb| dxtf] g]kfn af/ P;f]l;P;gsf pkfWoIf x'g\ . sfª\u|];lgs6 dxtf]sf] gfd klg dw];L bnx¿n] g} k|:tfj u/]sf lyP . pgn] clxn];Dd /fHo k'gM;+/rgfsf af/]df s'g} n]v–/rgf k|sflzt u/]sf] ;fj{hlgs ePsf] 5}g .
;xdltsf nflu /fhLgfdf dfu
sf7df8f}“ . g]skf -Pdfn]_ n] /fli6«o ;xdltsf nflu k|d'v bnx¿aLr ;fta'“b] ;xdlt alg;s]kl5 rf/a'“b] ;xdltsf cfwf/df ag]sf] ax'dtsf] ;/sf/n] s';L{df al;/xg' cf}lrToxLg /x]sf] eGb} k|wfgdGqL 8f= afa'/fd e§/fO{sf] cf}krfl/s ¿kdf /fhLgfdf dfUg] ePsf] 5 . cfh a:g] s]Gb|Lo sld6Lsf] a}7saf6 pQm dfunfO{ ;+:yfut ¿kdf cl3 a9fpg lxhf] ck/fx\g a;]sf] :yfoL ;ldlt a}7sn] k|:tfj kfl/t u/]sf] 5 .
:yfoL ;ldlt a}7sn] cfhsf] a}7sdf k]; ug{sf nflu rf/ j6f k|:tfj tof/ u/]sf] 5 . s]Gb|Lo sld6Lsf ;lrj zª\s/ kf]v/]nsf cg';f/, ;d;fdlos ljifodf to ul/Psf tLg ljifox¿df cfhsf] a}7sdf 5nkmn ug{sf nflu :yfoL ;ldltn] ;j{;Ddt lg0f{o u/]sf] xf] .
;fta'“b] ;xdlt cfkm\gf] bnn] p7fp“b} cfPsf] d'2fsf] efjgf / c8fgadf]lhd ePsf] lgisif{ lgsfNb} Pdfn]n] To;sf] sfof{Gjogdf hf]8 lbg] ePsf] 5 . cfkm\gf] kf6L{sf] c8fg ;xL ;fljt ePsf] ljZn]if0f ub}{ Pdfn]n] To;af6 cfkm\gf] kf6L{sf] c8fg ;xL /x]sf] k'li6 ePsf] atfPsf] 5 .
Dofb yKg tLg ;t{
To;}u/L, ;+ljwfg;efsf] Dofb yKgsf nflu Pdfn]n] tLgj6f ;t{ cl3 ;f/]sf] 5 . klxnf], clxn];Dd ;+ljwfg;efdf ePsf sfdx¿, ljjfb ;dfwfgsf nflu ePsf k|of; / ljjfbsf ljifox¿ ;fj{hlgs ug'{kg]{, bf];|f]– xfn ljjfb sfod /x]sf zf;sLo :j¿k, /fHosf] k'gM;+/rgfnufotsf ljifodf ;xdltsf nflu sfo{ljlw agfpg'kg]{ / t];|f]– ylkPsf] ;do;Ldfleq af“sL sfd ;DkGg ug{sf nflu :ki6 ;dotflnsf lgwf{/0f ug'{kg]{ k|:tfj Pdfn]n] cl3 ;f/]sf] 5 . ;+ljwfg;efsf] Dofb slt dlxgf yKg] eGg]df eg] Pdfn]n] ;xdltsf nflu v'nf /fv]sf] 5 .
;/sf/ c;kmn
Pdfn]n] afa'/fd e§/fO{ g]t[Tjsf] jt{dfg ;/sf/ c;kmn ePsf] lgisif{ lgsfNb} ;fta'“b] ;xdlt eO;s]kl5 Oltxf;d} hDaf] dlGqkl/ifb\ u7g u/]/ k|wfgdGqL e§/fO{ ;xdltsf ljkIfdf plePsf] atfPsf] 5 . xTof/f afns[i0f 9'ª\u]nnfO{ dfkmL lbg] l;kmfl/; lkmtf{ lng'kg]{ dfu ub}{ Pdfn]n] laKkf ;Demf}tf /fli6«o lxt cg's"n gePsf] lgisif{ klg lgsfn]sf] 5 .
cfGtl/s sfddf hf]8
cfOtaf/ s]Gb|Lo ;ldltsf Ph]G8f to u/] klg ;f]daf/ / dª\unaf/;d]t :yfoL ;ldltsf] a}7s a;]sf] lyof] . nfdf] ;do ga;]sf] :yfoL ;ldlt a}7ssf kf6L{sf] cfGtl/s hLjgsf af/]df a9L 5nkmn ePsf] ;lrjfno ;lrj o'j/fh 1jfnLn] atfpg'eof] . pxf“sf cg';f/, kf6L{nfO{ Psl9Ssf agfP/ n}hfgsf nflu tL a}7sx¿df 5nkmn ePsf] lyof] .
o; k6ssf] a}7sdf dxf;lrj tyf ;ª\u7g ljefu k|d'v O{Zj/ kf]v/]nn] kf6L{sf] ;du| ;fª\u7lgs k|ltj]bg tyf ;ª\u7g ljefusf k|:tfjx¿ k]; ug]{ to ul/Psf] 5 .
cfufdL d+l;/ @# ut]b]lv a:g] lg0f{o ePsf] /fli6«o k|ltlglw kl/ifb\sf] a}7ssf ;Gbe{df klg s]Gb|Lo sld6Lsf] a}7sdf 5nkmn x'g] sfo{;"rL 5 . ;do glhls“b} ubf{ klg tof/L ;'? g} gePsfn] o;cl3 b'O{ k6s ;fl/;lsPsf] pQm a}7s x'G5÷x'“b}g eGg]df Pdfn]df cGof]n 5 .
o;cl3 dGqL eP/ kmls{Psf ;lrj lji0f' kf}8]n, :yfoL ;ldlt ;b:o e/tdf]xg clwsf/L, kf]ln6Ao'/f] ;b:o pld{nf cof{n, s]Gb|Lo ;b:ox¿ /3'jL/ dxf;]7, uf]s0f{ lji6, efg'eQm hf]zLnufot ;/sf/L lgo'lQmdf uPsf g]tfx¿nfO{ clxn];Dd Pdfn]n] kf6L{ sfd tf]s]sf] 5}g . clxn]sf] a}7sn] pgLx¿nfO{ lhDd]jf/L lbg'sf ;fy} s]xL s]Gb|Lo ;b:ox¿sf] sfo{ljefhg x]/km]/ ug]{ sfo{;"rL klg to ul/Psf] 5 .
o;}u/L, )^% kmfu'gdf ;DkGg cf7f}“ /fli6«o dxflwj]zgaf6 kfl/t ljwfgcg';f/ s]Gb|Lo ;ldltdf dgf]gog ug]{ kf“r k|ltzt ;b:o dgf]gog ug{ af“sL 5 . Pdfn]df *% k"0f{ / #) j}slNks ;b:o 5g\ . o;sf] kf“r k|ltztsf lx;fan] kf“r hgf k"0f{ / b'O{ hgf j}slNks ;b:o dgf]gog x'g]5g\ . o;}u/L, /ljGb| >]i7dfly sf/afxL ePkl5 kf]ln6Ao'/f]df klg Ps :yfg vfnL 5 . #( ;b:oLo kf]ln6Ao'/f]df dlxnf, dw];L, hghflt cflb ;a}sf] k|ltlglwTj eP klg kf“r efusf] Ps efu cf]u6\g] ;'b"/klZrdsf] k|ltlglwTj 5}g . s]Gb|Lo ;ldltsf] Ps ltxfOsf] kf]ln6Ao'/f] / kf]ln6Ao'/f]sf] Ps ltxfOsf] s]Gb|Lo ;ldlt agfpg] k|fjwfgcg';f/ Pdfn]sf] :yfoL ;ldltdf klg b'O{ ;b:o l/Qm 5g\ .
g]tfx¿aLr ;xdlt ePdf kf]ln6Ao'/f]sf k|efjzfnL ;b:ox¿af6 o;k6s :yfoL ;ldlt b'O{hgf 5flgg ;Sg] ;Defjgf 5 . o;cl3 :yfoL ;ldlt ;b:o eO;s]/ klg clxn] kf]ln6Ao'/f]df dfq} /x]sf h'emf? g]tf k|bLk g]kfn, g]tfx¿aLr ;xdlt u/fpg a]nf–a]nfdf dWodfuL{sf] g]t[Tj ug]{ d's'Gb Gof}kfg] / xfn ;xsf/L cfGbf]ngdf ;lqmo s]zj a8fn 5g\ . /3' kGt, k|bLk 1jfnL, eLd /fjn, ;'/]Gb| kf08]nufotsf g]tfx¿nfO{ klg a9'jf x'g] ;Defljt gfdx¿sf ¿kdf x]l/Psf] 5 .
a}7sdf ;+ljwfg;efsf] Dofb yk tyf To;kl5sf] /fhgLlts l:ylt ;DaGwdf 5nkmn x'g] to ePsf] 5 . /fHosf] k'gM;+/rgf / zf;sLo :j¿k tyf lgjf{rg k|0ffnL ;DaGwdf klg Pdfn]n] 5nkmn u/L lgisif{ lgsfNg] atfOPsf] 5 . cfly{s ljefu k|:tfj / s]Gb|Lo n]vf cfof]usf] k|ltj]bgsf af/]df klg a}7sdf 5nkmn x'g] ;lrj o'j/fh 1jfnLn] hfgsf/L lbg'eof] .
a}7s :ylut x'g]
g]skf -Pdfn]_ s]Gb|Lo sld6Lsf] cfhaf6 ;'? x'g] !@cf}“ a}7s Ps jf b'O{ lbg a;]/ :ylut x'g] ;Defjgf 5 . lbglbg} ;+;b\ a}7s ePsf] / o;aLrdf dfcf]jfbL;“u ePsf ;xdltx¿ sfof{Gjogsf nflu hf]8 lbg'kg]{ ePsfn] ;+ljwfg;efsf] Dofb yk;DaGwL lg0f{o u/]/ s]xL lbgnfO{ a}7s :ylut x'g ;Sg] atfOPsf] 5 .
afa'/fd cfkm\g}af6 PlSn“b}
sf7df8f}“ . afa'/fd e§/fO{ k|wfgdGqL ePkl5 s]–s] g xf]nf eGb} pgsf kIfdf nfu]sf dfcf]jfbLsf g]tf–sfo{stf{n] pgs} ;f9] b'O{dlxg] sfo{sfnaf6 jfSs eP/ cfkm\gf] af6f] abNg yfn]sf 5g\ . ! ;o $* ;b:oLo s]Gb|Lo ;ldltdf pgsf kIfdf /x]sf @@ hgfdWo] clxn] cfwfeGbf a9L lalRsPsf] ;|f]tsf] bfaL 5 .
cfkm\gf] kIfdf /x]sf s]Gb|Lo ;b:o / ;ef;b\x¿nfO{ v';L kfg{ o;aLrdf e§/fO{n] rf/ k6s afn'jf6f/df vfglkg;lxtsf] /flqsfnLg a}7s cfof]hgf u/] klg To;df s'g} k|ult gePsf] Ps g]tfn] a'waf/nfO{ atfP . ;|f]tsf cg';f/, cl3Nnf] laxLaf/ lgjf;af6 af]nfOPsf e§/fO{kIfLo g]tfx¿n] ca cfkm"n] s;}nfO{ sf“w gxfNg] eGb} cfkm"nfO{ e¥ofª agfOPsf]df cfklQ k|s6 u/]sf lyP . afa'/fd k|wfgdGqL ag]kl5 PsfPs 6fl9Psf kf]ln6Ao'/f] ;b:o /fd sfsL{nfO{ ef/tsf nflu /fhb"t l;kmfl/; u/]/ kmsfpg] k|of; ul/P klg pgL To;df Tolt ;Gt'i6 5}gg\ . Ps s]Gb|Lo ;b:on] eg]– …/fHo ;ldltsf ;b:onfO{ dGqL agfOPsf] 5, pxf“n] /fhgLlt ubf{ hGd]sfx¿ dGqL eO;s]sf 5g\ . pxf“ t xfdLeGbf jl/i7 xf], ;x;lrj txsf] /fhb"t pxf“sf nflu s'g 7"nf] s'/f eof] / <Ú /fhb"t k7fpgsf nflu s]xL ;do nfUg] / Tolta]nf;Dd jt{dfg ;/sf/ g} /xG5÷/x“b}g eGg] 6'ª\uf] gnfu]sfn] klg sfsL{ yk cGof]ndf /x]sf] atfOG5 .
afa'/fdnfO{ ;'b"/klZrddf PSn} sf“w xfNg] s]Gb|Lo ;b:o vu/fh e§ clxn] pgL;“u ;a}eGbf a9L lrl9Psf 5g\ . cg]s gfddf slgi6nfO{ dGqL agfpg] t/ ;'b"/klZrdnfO{ ;a} If]qdf pk]Iff ug]{ eGb} pgn] ut ;ftf afn'jf6f/df e§/fO{nfO{ ;fy glbg] v'n} 3f]if0ff u/]sf lyP . …dnfO{ t ljutdf uNtL ul/P5 ls h:tf] nfu]sf] 5Ú– pgsf] egfO p4[t ub}{ ;|f]tn] eGof]– …afa'/fd sd/]8sf] ;]tL–dxfsfnLdf Pshgf klg dfG5] gx'“bf d}n] ;fy lbPsf] x'“ / clxn] pxf“sf] ;'b"/klZrddf /fd|} cj:yf 5 . t/, cfh pxf“n] ;'b"/klZrdnfO{ k"/} pk]Iff ug'{ePsf] 5 .Ú vf;df pQm lbgsf] e]nf e§nfO{ kmsfpgs} nflu cfof]hgf ul/Psf] eP klg ;kmn gePsf] atfOG5 . cfkm"x¿nfO{ ;w}“ n]v/fh e§sf] 5fof“df /fVg vf]lhPsf] eGb} pgn] rsf]{ lj/f]w u/]sf lyP .
o'4sfndf afa'/fdsf lghL ;lrjsf ¿kdf sfd u/]sf s]Gb|Lo ;b:o 8f]/k|;fb pkfWofo -lgd{ns'df/_ afa'/fdnfO{ kl5Nnf] a]nfdf ;fy 5f]8\g] csf{ s]Gb|Lo ;b:o x'g\ . o'4sf a]nf ;fy lbPsfnfO{ afa'/fdn] g;Dem]sf] / cfkm\gf] l6ddf ;d]t s]6fs]6LnfO{ /fv]sf] eGb} pgn] c;Gt'li6 hgfPsf lyP . …Tof] eP xfdL lsg rflxof}“ / sd/]8 <Ú– pgsf] k|Zg lyof] .
nfOgsf lx;fadf ;'?b]lv g} afa'/fd;“u glhs /x“b} cfPsf / pgsf kIfdf kqklqsfdf n]Vb} cfPsf s]Gb|Lo ;b:o jfdb]j If]qL klg clxn] afa'/fd;“u c;Gt'i6 ag]sf 5g\ . cy{dGqL ePsf a]nf afa'/fdn] pgnfO{ ;x;lrj:t/df s[lif ljsf; a}ª\ssf] cWoIf agfPsf lyP . t/, clxn] cfkm"eGbf slgi6nfO{ w]/} dxŒjk"0f{ lhDd]jf/L lbOPsf] pgsf] egfO 5 .
s]xL ;docl3 sfzL ltjf/L xTofsf08df d'l5Pkl5 e"ld;'wf/ dGqLaf6 /fhLgfdf lbg afWo kf]ln6Ao'/f] ;b:o k|e' ;fx klg e§/fO{;“u tLj| c;Gt'i6 5g\ . cfkm"nfO{ k/]sf] a]nf ;+/If0f gu/]sf] / ljkIfLn] eGb}df xTof/fsf ¿kd} Jojxf/ u/]sf] eGb} o;af6 t/fO{df cfkm\gf] /fhgLlt ;dfKt x'g nfu]sf] pgsf] egfO 5 . To;}u/L, g]skf -PsLs[t_ af6 uPsf gj/fh ;'j]bLn] klg clxn] df}gtf ;f“lw/x]sf 5g\ . ljutdf e§/fO{sf kIfdf rsf]{ nlaª ug]{ ;'j]bL clxn] …;a} g]tf;“u ;dfg b"/Ldf a:g'k5{Ú eGb} lx“8\g yfn]sf] Ps g]tfn] atfP .
o;cl3 e§/fO{;“u o'4sfndf sf/afxL ef]u]sf / kl5Nnf] k6s kfn'ª6f/ e]nfsf ;Gbe{df e§/fO{sf kIfdf …gf]6 ckm l8;]G6Ú n]Vg] :yfoL ;ldlt ;b:o bLgfgfy zdf{ e§/fO{nfO{ 5f]8]/ cWoIf k'iksdn bfxfnsf kIfdf nflu;s]sf 5g\ eg] cfly{s dfldnfdf sf/afxL ef]u]/ ev{/} ;'? ePsf] s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sdf efu lng cfOk'u]sf /fdk|;fb a~hf8]n] e§/fO{sf] ;fy 5f]8]/ bfxfnnfO{ ;fy lbPsf 5g\ . o;cl3 e§/fO} kIfdf gnfu] klg pgL;“u lgs6 ;DaGw /fVg] l8nf/fd cfrfo{ / lul/wf/Lnfn Gof}kfg] klg …afa'/fd o:t} /x]5g\Ú eGb} pgL;“usf] ;DaGw tf]8]/ bfxfnnfO{ ;fy lbPsf 5g\ .
ptf, bfxfnsf] sfo{z}nL lrQ ga'em]/ pkfWoIf df]xg j}B / e§/fO{ ldNg'kb{5 eGb} wf]aL3f6 e]nf ug{ kxn ug]{ kf]ln6Ao'/f] ;b:o :jgfd ;fyLn] e§/fO{nfO{ …wf]s]afhÚ eGb} a}Blt/} nfu]sf 5g\ . ljutdf e§/fO{k|lt ;xfg'e"lt /fVg] s]Gb|Lo ;b:o cf]dk|sfz k'g, afa'/fd g]kfnL / hut kfsL{ klg j}Blt/} nfu]sf 5g\ eg] bLkaxfb'/ of]~hg / /fh' v8\sf csf{ pkfWoIf gf/fo0fsfhL >]i7lt/} nfu]sf 5g\ .
ca pkfWoIf e§/fO{sf kIfdf :yfoL ;ldlt :yfgLo ljsf;dGqL 6f]kaxfb'/ /fodfemL PSn} 5g\ eg] kf]ln6Ao'/f]df cfkm\g} >LdtL lxl;nf odL, pgsf /fhgLlts ;Nnfxsf/ /x]sf b]j]Gb| kf}8]n / dGqL glbPsfn] nfOg kl/jt{g ug}{ nfu]kl5 e"ld;'wf/dGqL ag]sf eLdk|;fb uf}td dfq /x]sf 5g\ eg] s]Gb|Lo ;ldltdf elQm kf08], uª\uf >]i7, s'df/ kf}8]n, pgsf k|]; ;Nnfxsf/ /fdl/emg ofbj, a]blglw clwsf/L, ;ljgf cof{n, s[i0f zdf{ / nLnaxfb'/ yfkf dfq /x]sf 5g\ .
afa'/fd e§/fO{sf kIfdf g]tfx¿ e8\lsg'sf] sf/0faf/] a'waf/sf] lh1f;fdf Ps s]Gb|Lo ;b:on] eg]– …;fob afa'/fdhLnfO{ w]/} dflg; rflxPs} 5}gg\, xf]xNnfs} e/df k|wfgdGqL eOxfNg'eof], af“sL sfd ug]{ lxl;nfhL 5“b} x'g'x'G5 .Ú
kqsf/ klg ljeflht
kf6L{leq ks8 geP klg af}l4s ju{ / ;~rf/dfWodsf sf/0f xfOxfO ePsf pkfWoIf e§/fO{nfO{ :jod\ pgLlgs6 ;~rf/sdL{x¿n] klg ;fy 5f]8]sf 5g\ . ;|f]tsf cg';f/, oxL a'em]/ cl3Nnf] laxLaf/ ;f“em pgsf k|]; ;Nnfxsf/ /fdl/emg ofbjn] afg]Zj/l:yt cfkm\gf] lgjf;df e§/fO{lgs6 eg]/ lrlgPsf kqsf/x¿nfO{ vfglkgsf nflu af]nfPsf lyP . t/, pgsf] ef]hdf ljutdf Hofg xTs]nfdf /fv]/ e§/fO{sf kIfdf nlaª ug]{ cf]d zdf{ / lvnaxfb'/ e08f/L cg'kl:yt lyP . k|]; ;Nnfxsf/ x'g glbOPsf dgClif lwtfnsf ;fy} c?0ff /fodfemL, ch'{g yklnof, /f]zg v8\sf, ls/0f e§/fO{, cWoIf bfxfnlgs6 g/]Gb|hª\u lk6/, pkfWoIf gf/fo0fsfhL lgs6 bfdf]b/ ltlD;gf / Pgs] bfxfnnufot Toxf“ k'u]sf kqsf/x¿n] …pxf“x¿ lsg cfpg'ePg <Ú eg]/ k|Zg ubf{ /fdl/emgn] …vf]O af]nfpg t af]nfPsf] x'“Ú eGb} kmf]g ;Dks{ ug{ k|of; u/]sf lyP . t/, pgLx¿ b'j}hgfsf] df]afOn :jLr ckm /x]sf] hfgsf/L ;xefuLnfO{ pgn] u/fPsf lyP . a'waf/sf] lh1f;fdf kqsf/ dxf;ª\3sf dxf;lrj ;d]t /x]sf zdf{n] eg]– …dnfO{ lgs} l9nf] va/ ug'{ePsf] lyof], d hfg EofOg“ . d]/f] csf]{ sfo{qmd lyof] .Ú df]afOn ckm ul/Psf] af/] pgn] eg]– …Aof6«L ;lsPkl5 df]afOn ckm x'G5 .Ú ptf qmflGtsf/L kqsf/ ;ª\3sf cWoIf dx]Zj/ bfxfnn] eg] cfkm"nfO{ To:tf] e]nfaf/] hfgsf/L g} glbOPsf] atfP . …vf]O, yfxf ePgÚ– pgn] eg]– …pxf“ cfkm\gf] ljrf/ ;d"xsf ;fyLx¿ a:g'ePsf] xf]nf . t/, ;ª\u7gnfO{ s]xL hfgsf/L 5}g .Ú
…k|wfdGqLdfly rf}tkmL{ cfqmd0f eof], xfdLn] cf–cfkm\gf] 7fp“af6 k|lt/Iff ug'{k¥of]Ú eGb} s'/f ;'? u/]sf /fdl/emgn] af]Nbfaf]Nb} cfkm}“ u'gf;f] ug{ yfn]– …tkfO{+x¿nfO{ dfq eg]/ s] ug'{ < 5gnfO{ d k|]; ;Nnfxsf/ 5', t/ k|wfgdGqLsf o;aLrdf tLgj6f ljb]z e|d0f eP, dnfO{ Pp6}df klg nluPg . d k|]; ;Nnfxsf/ eP klg dnfO{ ;w}“ Tof] ljZjbLkn] cf]e/6]s ul//x]sf] 5 .Ú o;aLrdf ;xefuLx¿n] cl3Nnf s]xL k|]; ;Nnfxsf/sf] gfd ln“b} …kmnfgfn] o;/L sfd u/]sf] lyof]Ú eGb} cfkm\gf] e"ldsf cfkm}“ vf]Hg ;'emfj lbPsf lyP . pgLx¿sf] cfqmf]z lyof]– …xfdL klg cfn'Kofh uf]8]/ a;]sf 5}gf}“, kqsfl/tf g} ul//x]sf 5f}“ . lxhf]sf d08n]x¿n] k|wfgdGqL sfof{nodf lgo'lQm kfPsf 5g\ . xfdLn] Psf]xf]/f] dfq} ;3fpg'kg]{ <Ú clxn] ;a} ldl8ofaf6 rf}tkmL{ xdnf ePsf sf/0f ;a}n] n]v n]Vg'kg]{, ;dfrf/df e"ldsf v]Ng'kg]{, cfkm\g} ;fyLx¿aLr xflb{stf a9fpg'kg]{ h:tf s'/f Toxf“ ;xefuLx¿n] /fv]sf lyP . cfkm}“n] af]nfPsf ;xefuLx¿n] cfkm}“nfO{ cof]Uo eGb} l6d ePg eg]kl5 /fdl/emg eg] lvGg ag]sf] Ps ;xefuLn] a'waf/nfO{ atfP .
j}Bsf sf/0f ;dfof]hgdf a9L
sf7df8f}“ . kf“r lbgb]lv hf/L k'gMjuL{s/0fdf clwsf+z n8fs'n] ;dfof]hgdf hfg] ljsNk /f]h]sf 5g\ . k"j{sf] Onfdb]lv klZrdsf] s}nfnL;Dd /x]sf ;ftj6f lzlj/df a:b} cfPsf !( xhf/ n8fs'dWo] clwsf+zn] dfcf]jfbL pkfWoIf df]xg j}B ;d"xs} sf/0f ;dfof]hgdf hfg] kIfdf cfkm"nfO{ pEofPsf] a'lemPsf] 5 .
k'gMjuL{s/0f k|lqmof ;'? x'g'cl3 ljleGg ;+3–;+:yfn] u/]sf] k|f/lDes cWoogn] :j]lR5s cjsfz / k'gM:yfkgfdf hfg]sf] ;ª\Vof clws b]vfPsf] lyof] . bnx¿aLr ^ xhf/ % ;o n8fs'nfO{ ;]gfdf ;dfof]hg ug]{ ;xdlt ag]kl5 ;dfof]hgsf nflu a9Ldf # xhf/ n8fs' dfq OR5's x'g] cg'dfg ul/Psf] lyof] . t/, k'gMjuL{s/0fsf] cf}krfl/s k|lqmof ;'? ePkl5 Tof] cg'dfg k"/} plN6Psf] 5 . ;|f]tsf cg';f/, o;f] x'g'df j}B kIfsf] pQfpnf]kg / ;+:yfkg kIfsf] a7\ofO“n] e"ldsf lgjf{x u/]sf] 5 .
sflQs !% ut] bnx¿aLr dfcf]jfbL n8fs' ;dfof]hg / k'gM:yfkgfaf/] ;xdlt ePkl5 j}B ;d"xn] To;sf] lj/f]w dfq u/]g, ef]lnkN6} kqsf/ ;Dd]ng u/L To;sf lj?4 pleg] 3f]if0ff u/]sf] lyof] . cl3Nnf] ;ftf dfq} pkfWoIf j}B / dxf;lrj /fdaxfb'/ yfkfn] n8fs'nfO{ k'gMjuL{s/0f k|lqmofdf ;xefuL gx'g clkn ub}{ ;+o'Qm jQmJo lgsfn]sf lyP . lj/f]wsf afah'b ut zlgaf/af6 k'gMjuL{s/0f k|lqmof ;'? ePkl5 klg j}B ;d"xn] cj/f]w ug]{ k|of; u/]sf] lyof] . j}B ;d"xn] o:tf] clkn u/]kl5 n8fs'df Psnf}6L ks8 ePsf] ;+:yfkg kIfn] ;a} n8fs'nfO{ ;dfof]hgsf] ljsNk /f]Hg ;s'{n/ u/]sf] 5 . clxn] ;dfof]hgsf] ljsNk /f]h]/ ef]ln ;]gfdf hfg cof]Uo 7xl/P klg cjsfz / k'gM:yfkgf Kofs]hsf] ljsNk ;'/lIft x'g] ePsfn] clxn] ;a} n8fs' cfkm\gf] kIfdf 5g\ eGg] b]vfpgs} nflu eP klg cfkm\gf] kIfsf ;a}nfO{ ;+:yfkg kIfn] ;dfof]hgdf k7fPsf] yfxf ePsf] 5 .
clxn] ;dfof]hg /f]h]/ ef]ln :j]lR5s cjsfzsf] Kofs]haf6 klg ljd'v x'g' gkg]{ ePs} sf/0f ;dfof]hgdf hfg]sf] ;ª\Vof a9]sf] atfOG5 . …;]gfdf k|j]z kfP klg 7Ls} x'G5, gkfP klg :j]lR5s cjsfzsf] /fxt /sd kfOxfNg' x'G5Ú eGb} g]t[Tjn] cfZj:t kf/]kl5 n8fs'x¿ ;dfof]hgdf nfu]sf] atfOG5 .
tLg ljsNkdWo] k'gM:yfkgf Kofs]hsf] ljsNkdf hfg eg] sf]xL tof/ ePsf 5}gg\ . k'gM:yfkgf /fxt Kofs]h /sd s]xL a9L eP klg To;k|lt n8fs' cfZj:t gePsf] atfOG5 . a? …k};f lng], cfkm\gf] Jojxf/ ldnfpg]Ú eGb} :j]lR5s cjsfzsf] ljsNknfO{ n8fs'n] bf];|f] /f]hfO agfPsf] atfOG5 . Tolt dfq xf]Og, ;dfof]hgkl5 :j]lR5s cjsfzsf] ljsNkdf a9L n8fs'sf] ¿lr x'g'df w]/} dlxnf x'g' / To;df klg ;'Ts]/L x'g'n] sfd u/]sf] atfOG5 .
n8fs'n] e6fe6 ;dfof]hgsf] ljsNk /f]Hg yfn]kl5 j}B kIf eg] s'/f km]g{ yfn]sf] 5 . j}B cfkm}“n] hf/L u/]sf] clknnfO{ n8fs'n] a]jf:tf u/]kl5 clxn] j}B kIf cfkm"x¿n] …;dfof]hg g/f]Hg' eg]/ geg]sf]Ú eGg yfn]sf] 5 . ;f] ;d"xsf g]tf wd]{Gb| af:tf]nfn] eg]– …xfdLn] ;dfof]hgdf ghfg' eg]s} xf]Og, of] k"/} k|lqmofk|lt g} xfd|f] c;xdlt xf] t/ k|lqmof ;'? eO;s]kl5 ;dfof]hgdf hfg' jf k'gM:yfkgfdf jf cjsfz /f]Hg'sf] s]xL cy{ 5}g .Ú
crDd t s] 5 eg], tLg ljsNkdWo] k'gM:yfkgfdf hfg] ljsNk cfh;Dd s;}n] klg /f]h]sf 5}gg\ . k'gM:yfkgfdf hfg]nfO{ ^ nfvb]lv ( nfv;Ddsf] /fxt Kofs]h cGtu{t ljleGg ;Lkd"ns tflnd lbg] ;xdlt bnx¿aLr ePsf] lyof] . t/, ;/sf/n] cl3 ;f/]sf] /f]huf/d"ns tflndk|lt n8fs'sf] cfsif{0f gx'g'nfO{ /fHos} sdhf]/Lsf ¿kdf lnOG5 . Tof] ljsNk t cl3 ;fl/of] t/ cd"t{ s'/f w]/} ePsf] / To;nfO{ k|:6 kfg{ r's]s} sf/0f of] ljsNk kmnbfoL aGg g;s]sf] atfOG5 . dfcf]jfbL n8fs' /]vb]v, ;dfof]hg / k'gM:yfkgf ljz]if ;ldlt cGtu{tsf] ;lrjfnosf ;+of]hs afnfgGb zdf{ eG5g\– …k'gM:yfkgf Kofs]haf/] n8fs'nfO{ a'emfpg} g;Sg' Pp6f sdhf]/L xf] eg] bf];|f] n8fs'n] To;af/] a'em\g] rf;f] klg b]vfPgg\ .Ú
kf“rf}“ lbg lxhf] ;f“em;Dd ;]gf ;dfof]hg ljz]if ;ldltsf] k|fljlws 6f]nLn] % xhf/ @ ;o !& n8fs'sf] juL{s/0f ;s]sf] zdf{n] atfP . To;dWo] ;dfof]hgdf hfg] / :j]lR5s cjsfzdf hfg rfxg]sf] ;ª\Vof a/fa/Lh:t} eP klg k'gM:yfkgfdf Ps hgf klg hfg grfx]sf] pgn] atfP . lxhf];Dd ;ft lzlj/dWo] Onfdl:yt klxnf] l8lehgdf ^ ;o !*, l;Gw'nLsf] b'wf}nfl:yt bf];|f] l8lehgdf * ;o $*, lrjtgsf] zlQmvf]/l:yt t];|f] l8lehgdf ! xhf/ ! ;o (%, gjnk/f;Lsf] em\ofn6'ª8f“8fl:yt rf}yf] l8lehgdf ( ;o &!, /f]Nkfsf] bxjgl:yt kf“rf}“ l8lehgdf $ ;o *@, ;'v]{tsf] bz/yk'/l:yt 5}6f}“ l8lehgdf ^ ;o !) / s}nfnLsf] tfnaGbl:yt ;ftf}“ l8lehgdf $ ;o (# hgf n8fs' k'gMjuL{s/0fsf] sfd ;lsPsf] 5 .
hUuf lkmtf{ gug{ k|r08sf] lgb]{zg
u'nl/of . dfcf]jfbLn] sAhfdf lnPsf 3/hUuf ;DalGwt JolQmnfO{ kmsf{pg] ;xdltkl5 cfOtaf/ u'nl/of cfOk'u]sf dfcf]jfbL cWoIf k'iksdn bfxfns} sf/0f 3/hUuf lkmtf{ gx'g] ePsf] 5 . kf6L{ sfof{no / lhNnf ljsf; ;ldltsf] xndf cfof]lht 5'§f5'§} sfo{qmddf 5'§f5'§} cleJolQm lbPkl5 alb{ofdf emg\ cGof]n a9]sf] 5 .
Pdfn] pkfWoIf jfdb]j uf}td / sfª\u|]; dxfdGqL s[i0fk|;fb l;6f}nf;“u} x]lnsf]K6/df u'nl/of k'u]sf bfxfn kf6L{ sfof{nodf hDdf ePsf tLg ;oeGbf a9L sfo{stf{;“u e]6\g k'u]sf lyP . sfo{stf{af6 s'g} xfntdf klg hUuf lkmtf{ ug{ gx'g] s'/f rsf]{ ¿kdf p7]kl5 bfxfn yk uDeL/ ag]sf lyP . pkfWoIf df]xg j}B kIfw/sf] afx'No /x]sf] alb{ofdf cfkm\gf] lj/f]w xf]nf eg]/ pgn] j}B kIfLo kf]ln6Ao'/f] ;b:o tyf yf?jfg OGrfh{ xl/eQm s“8]nnfO{ klg ;fyd} lnPsf lyP . b'O{ 3G6f sfo{stf{sf s'/f ;'g]kl5 bfxfnn] af]n]sf lyP . …xfd|f] kf6L{n] sAhf u/]sf 3/hUuf lkmtf{ ug]{ ;xdlt u/]sf 5f}“ . o; ;xdltaf6 xfdL kl5 x6\g ;Sb}gf}“Ú–sfo{stf{nfO{ pgn] lg/fz kfb}{ s'/f ;'? u/]kl5 sfnf]emG8f b]vfpg] tof/L ul//x]sf j}B kIfw/x¿aLr ;NofªdNofª rNof] . bfxfnn] cfkm\gf] egfO hf/L /fVb} eg]– …t/ sd/]8, olb e"ldxLg ls;fgn] ;fdGtx¿sf] a9L ePsf] hldg sAhf u/]/ a;]sf 5g\ eg] ltgnfO{ j}slNks Joj:yf gu/L x6fpg x'“b}g . xfdL tL ls;fgn]
hDdf u/]sf] hldg lkmtf{ ug'{kb{5 eGg ;Sb}gf}“ .Ú To;kl5 kf“r ldg]6;Dd xndf tfnL ah]sf] lyof] . …t/ olb xfd|f] kf6L{n] lg0f{o u/]/ s;}sf] 3/hUuf sAhf u/]sf] /x]5, To;df kf6L{ sfof{no /fv]sf] /x]5 jf kf6L{ sfddf k|of]u u/]sf] /x]5 eg] To:tf] 3/hUuf dfq kf6L{n] lkmtf{ ug{ ;S5Ú– bfxfnsf] egfO lyof]– …;fta'“b] ;xdltdf ePcg';f/ dfq} xfdL ug{ ;S5f}“ .Ú
ptf, lhlj; xndf cfof]lht sfo{qmdf uf}td / l;6f}nfnfO{ ;d]t ;fIfL /fVb} bfxfnn] o:t} efiff af]n]sf lyP . pgsf] egfO lyof]– …xfd|f] kf6L{n] sAhf u/]sf hUufhldg lkmtf{ ug]{ lg0f{o u/]sf] 5 . oxf“ ;+oGq agfpg'xf];\, s]xL eP dffly l/kf]6{ ug'{xf];\ .Ú
…ls;fgÚ nfO{ cl3 ;fb}{ bfxfn :jod\n] hUuf lkmtf{ ug'{ gkg]{ lgb]{zg lbPkl5 j}B kIfw/ sfo{stf{n] klg /fxtsf] ;f; km]/]sf 5g\ . OGrfh{ s“8]n /fhwfgL kms]{/ pkfWoIf j}BnfO{ o;sf] lj:t[t hfgsf/L u/fPsf 5g\ . …ls;fgn] sdfO/x]sf] hldg lkmtf{ x'“b}gÚ– pgn] a'waf/;“u eg]– …cWoIf sd/]8n] alb{of k'u]/ ToxL s'/f eGg'ePsf] 5 .Ú
hUuf lkmtf{sf] s'/fdf bfxfnn] kxn lnPh:tf] b]vfOPkl5 cGttM pgs} sf/0f hUuf lkmtf{ gx'g] lglZrt ePsf] 5 . p;f] t k|wfgdGqL afa'/fd e§/fO{n] klg uf]nd6f]n s'/f u/]sf 5g\ . cl3Nnf] ;ftf afn'jf6f/df s]xL kqsf/;“u s'/f ub}{ pgn] …hUufwgLsf] klg xs :yflkt x'g] / ls;fgsf] klg xs gvf]l;g] u/L hUuf ljjfb ;dfwfg ul/g]Ú crDdsf] s'/f atfPsf lyP . a9L ePsf] JolQmsf] hUuf ljBdfg lgodsfg'g cg';f/ /fli6«os/0f u/L / jf:tljs ;'s'Daf;LnfO{ hUuf ljt/0f u/L bL3{sfnLg ¿kdf ;d:of ;dfwfg ug'{sf ;f6f] d'n'ssf] k|wfgdGqLn] g} n'6]sf] s'/fnfO{ ;dy{g ug'{ cfkm}“df nHhf:kb /x]sf] 5 .
xfdL !&cf}“ jif{df
sf7df8f}“ . hgkIfLo kqsfl/tfsf] kx/]bf/L ub}{ cfPsf] a'waf/ ;fKtflxs cfhb]lv !& cf}“ jif{df k|j]z u/]sf] 5 . jif{uf“7sf] cj;/df g]skf -Pdfn]_ sf jl/i7 g]tf tyf k"j{k|wfgdGqL dfwjs'df/ g]kfn, dxf;lrj O{Zj/ kf]v/]n / k|rf/ ljefu k|d'v k|bLk 1jfnLn] a'waf/ ;fKtflxssf] pQ/f]Q/ k|ultsf] sfdgf ug'{ePsf] 5 .
Jofj;flostfsf gfddf kqsfl/tfsf] Jofkf/Ls/0f ;'? x'g yfn]sf] a]nf )%@ ;fndf pT;fxL o'jfx¿n] ;'? u/]sf] hgkIfLo kqsfl/tfsf] cleofgnfO{ cl3 a9fpg] qmddf o; ;fKtflxsn] y'k|} psfnL–cf]/fnL a]xf]g'{k/]sf] 5 . lgle{stfk"j{s nf]stGq / k|]; :jtGqtfsf kIfdf snd rnfPafkt zfxL zf;gsfndf s8f ;]G;/l;k / d'2f;d]t v]Kg'k/]sf] lyof] .
a'waf/nfO{ cfkm\gf] z'esfdgf lb“b} g]skf -Pdfn]_ sf dxf;lrj O{Zj/ kf]v/]nn] hgkIfLo kqsfl/tfnfO{ d"nwf/ agfp“b} cfPsf] a'waf/ ;fKtflxssf] !&cf}“ jif{ k|j]zsf] va/n] cfkm"nfO{ v';L nfu]sf] atfpg'ePsf] 5 . pxf“n] g]kfnL hgtfsf] ;';"lrt x'g] clwsf/nfO{ ;Daf]wg ub}{ a'waf/n] b]z, sfn / ;dfhsf k|To]s 36gf÷cj:yfnfO{ hgtf;fd' k'¥ofpg] sfd ub}{ cfPsf] :d/0f ug'{ePsf] 5 . ;fy} pxf“n] klqsfsf] lg/Gt/tfsf] ;d]t sfdgf ug'{ePsf] 5 .
To;}u/L, z'esfdgf lb“b} k|rf/ ljefu k|d'v 1jfnLn] klqsf kl/jf/nfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ pHHjn eljiosf] dª\undo z'esfdgf JoQm ug'{ePsf] 5 . pxf“n] eGg'ePsf] 5– …cfheGbf ;q jif{ cufl8sf] ljz]if kl/:yltdf k|lta4 kqsf/ ;fyLx¿sf] kxnsbdL / ;lqmotfdf cf/De ePsf] a'waf/n] uPsf] 8]9 bzseGbf nfdf] cjlwdf nf]stGq, zflGt, ;fdflhs cfly{s ¿kfGt/0f, k|]; :jtGqtf tyf /fli6«otf tyf /fli6«o Pstfsf] kIfdf b[9tfk"j{s cfjfh p7fp“b} cfPsf] 5 . lx+;f / clwgfosjfblj?4 ;Demf}tfxLg ;ª\3if{, clwsf/ k|flKtsf nflu cys k|oTg / hgtfsf] kIfdf lgi7fk"0f{ pkl:yltn] a'waf/nfO{ eL8af6 k[ys\ Pp6f uDeL/ / k9\g} kg]{ klqsfsf] ¿kdf :yflkt ub}{ nu]sf] 5 . of] ofqf lg/Gt/ hf/L /xf];\ eGg] d]/f] z'e]R5f 5 .Ú d'n's ;ª\qmd0fsfnsf] r'gf}tLk"0f{ k|lqmofaf6 u'lh|/x]sf] o; P]ltxfl;s If0fdf a'waf/sf] cem lhDd]jf/ / k|efjzfnL e"ldsfsf] ck]Iff ub{}} pxf“n] …k'gM Ps k6s kf6L{sf] s]Gb|Lo k|rf/ ljefu / :jod\ cfkm\gf] JolQmut tkm{af6 awfO{ / z'esfdgf JoQm ug{ rfxG5'Ú eGg'ePsf] 5 .
cfkm\gf] !&cf}“ jif{uf“7sf cj;/df a'waf/ ;fKtflxs cfkm\gf ;d:t kf7s / n]vsx¿k|lt k'gM cfef/ JoQm ug{ rfxG5 .
cWoIf–/fhb"taLr e]6
sf7df8f}“ . g]skf Pdfn]sf cWoIf emngfy vgfn / ef/tLo /fhb"t hoGt k|;fbaLr lxhf] laxfg e]6jftf{ ePsf] 5 . vgfnlgjf; 8Nn'df ePsf] e]6df /fhb"t k|;fbn] g]kfndf hf/L zflGt k|lqmof / ;+ljwfg lgdf{0fn] rf“8} k"0f{tf kfpg]df ef/t cfzfjfbL /x]sf] atfpg'ePsf] lyof] .
e]6df /fhb"t k|;fbn] kl5Nnf] ;dodf bnx¿aLr eO/x]sf] 5nkmnsf ljifodf rf;f] /fVg'ePsf] hgfOPsf] 5 . /fhb"t k|;fbn] bnx¿aLr sflQs !% ut] ePsf] ;fta“'b] ;xdltn] zflGt k|lqmof k"0f{tfdf k'¥ofpg]df ef/t cfzfjfbL /x]sf] atfpg'ePsf] lyof] .
g]kfnsf] zflGt / ;+ljwfg lgisif{df k'uf];\ eGg] rfxgf ef/tsf] /x]sf] e]6kl5 cWoIf vgfnn] hfgsf/L lbg'eof] . e]6sf cj;/df cWoIf vgfnn] ;fta'“b] ;xdlt P]ltxfl;s /x]sf], To;sf cfwf/df zflGt k|lqmof / ;+ljwfg n]vg cl3 a9\g] / ;xdlt sfof{Gjog eO{ g]kfn gof“ r/0fdf k|j]z ug]{ kl/l:ylt l;h{gf x'g] wf/0ff /fVg'ePsf] lyof] .
dfcf]jfbL a}7s} a:g ;s]g
sf7df8f}“ . kf6L{leq rs{+b} uPsf] cGt/åGåsf sf/0f PsLs[t g]skf -dfcf]jfbL_ s]Gb|Lo sld6Lsf] a}7s g} a:g g;Sg] cj:yfdf k'u]sf] 5 . ljjfb ldnfP/ dfq a}7s af]nfpg k6s–k6s k|oTg ul/P klg To:tf k|oTgn] emg\ s6'tf a9fPkl5 ;+:yfkg kIf a? a}7s g} gaf]nfpg] lgisif{df k'u]sf] atfOG5 .
k6s–k6s :ylut x'“b} cfPsf] s]Gb|Lo sld6L a}7s ljut b'O{ dlxgfb]lv cem} hf/L 5 . c;f]h @ :ylut a}7s pkfWoIf df]xg j}B ;d"xsf] bafasf sf/0f aNntNn c;f]h !# ut]sf nflu 8flsP klg a:g ;s]g . Ps dlxgf rf/ lbgkl5 aNn sflQs !& ut] a}7s 8flsPsf] lyof] . t/, a}7s gLltut Ph]G8fdf 5nkmn ;'? g} gu/L ;lxbk|lt >4f~hln JoQm u/]/ :ylut ul/Psf] lyof] . :ylut a}7s k'gM sflQs @& ut] 8flsPsf] lyof] . @& / @* ut] b'O{ lbg rn]sf] a}7s klg c;Gt'i6 j}B ;d"xn] k]; u/]sf] c;xdltsf a'“bfdf k|j]z g} gu/L :ylut ul/Psf] lyof] . pQm a}7sdf j}B ;d"xn] ;+:yfkg kIflj?4 c;xdltsf !# a'“bf 5nkmnsf nflu cufl8 ;f/]sf] lyof] . t/, cWoIf k'iksdn bfxfnn] ;+ljwfg ;+zf]wgsf ljifodf cGo bn;“usf] 5nkmnfO{ tLj|tf lbg'kg]{ eGb} b'O{ lbgsf nflu a}7s :ylut u/]sf lyP . t/, cfh cf7 lbg lalt;Sbf klg a}7s 8fSg] ljifodf s'g} u[xsfo{ g} gePsf] atfOG5 . dfcf]jfbL ;|f]tsf cg';f/, j}B ;d"xn] yf]k/]sf cf/f]kaf6 tTsfn pDsg ;Sg] kl/l:ylt g} lgdf{0f gePsfn] of] jf Tof] axfgfdf cWoIf bfxfnn] a}7s ;fb}{ n}hfg] dgl:ylt agfPsf 5g\ .
j}B ;d"xn] s]Gb|Lo sld6Lsf] lg0f{olj?4 kf6L{ n8fs' ;dfof]hgsf nflu tof/ ePsf]df ;a}eGbf a9L cfqmf]z kf]Vb} cfPsf] 5 . To:t}, cWoIfsf] ef/tLo u'Ktr/ ;+:yf …/cÚ;“usf] zª\sf:kb ;DaGw, dw];L df]rf{;“usf] rf/a'“b] ;xdlt, dlGqkl/ifb\sf] hDaf] cfsf/nufotsf ljifodf c;xdlt bh{ u/fPsf] 5 . ;|f]tsf cg';f/ oL ;a} ljifosf] l5gf]kmfgf] d+l;/ !$ kl5 nlu;Sg] ePsfn] :ylut a}7s To;kl5 dfq a:g] ePsf] 5 . j}B ;d"xsf kf]ln6Ao'/f] ;b:o wd]{Gb| af:tf]nfn] a'waf/;“usf] s'/fsfgLdf eg]– …xfdLn] klg d+l;/ !^ ut] a}7s af]nfpg] eGg] ;'g]sf 5f}“, of] clxn]sf] hl6ntfaf6 pDsg] k|of; xf] . d+l;/ !$ df ;+ljwfg;efsf] Dofb yKbf ;DejtM of] ;/sf/sf] cf}lrTo klg ;lsg], Tolt~h]n zflGt k|lqmofcGtu{tsf n8fs' ;dfof]hg / k'gM:yfkgfsf sfd klg ;Sg] ePsfn] a}7s kl5 ;fg{ vf]lhPsf] xf]Ú– af:tf]nfn] eg] .
ut dª\unaf/ Psl5g a;]/ :ylut ul/Psf] a}7sdf cWoIf bfxfnn] df}lvs ;Daf]wg u/]sf lyP . ;Daf]wgsf qmddf bfxfnn] …clxn] xfd|f] sfo{lbzf klg km/s ePsf] 5, To;af/] lj:t[t 5nkmn u/f}“Ú eg]kl5 j}B ;d"xn] To;sf] rsf]{ cfnf]rgf u/]sf] lyof] . j}B ;d"xsf g]tfn] s]Gb|Lo sld6Lsf] sfo{lbzf t Pp6} 5, s] km/s k¥of] < sxf“ km/s k¥of] < eGb} ¥ofv¥ofVtL kfg{ yfn]kl5 a}7s :ylut ul/Psf] lyof] . dfcf]jfbL ;|f]tsf cg';f/, ca d+l;/ !$ kl5 a:g] a}7sdf kl/jlt{t sfo{lbzfsf ;DaGwdf lj:t[t rrf{ ub}{ cWoIf bfxfnn] lnlvt k|ltj]bg k]; ug]{ ePsf 5g\ .
cd]l/sfel/ sfo{stf{nfO{ k|lzIf0f
jfl;ª\u6g . tLg ;ftf cd]l/sf a;fOsf qmddf g]skf -Pdfn]_ sf dxf;lrj O{Zj/ kf]v/]nn] oxf“ lqmofzLn kf6L{ lgs6 ;ª\u7gsf ljleGg sfo{qmddf efu lnPkl5 sfo{stf{x¿ v';L ePsf 5g\ . pgLx¿n] g]kfnsf] /fhgLlts cj:yfsf af/]df :ki6 x'g] df}sf ldn]sf] eGb} d'n's / kf6L{nfO{ k|jf;af6} ;Sbf] ;xof]u ug]{ k|lta4tf klg JoQm u/]sf 5g\ .
6]S;f;sf] c/lwgdf OGb|]0fL ;+f:s[lts ;dfhåf/f cfof]lht lrofkfg sfo{qmdaf6 dxf;lrj kf]v/]nn] g]kfnLx¿;“usf] e]63f6 ;'? ug'{ePsf] lyof] . ltxf/sf] cj;/ kf/]/ cfof]lht pQm sfo{qmddf To; If]qdf /x]sf g]kfnLx¿sf] pNn]Vo pkl:ylt /x]sf] lyof] . To;nuQ} pxf“n] g]kfnL nf]stflGqs d~r -Pg8LPkm_ df cfa4 kf6L{ sfo{stf{x¿nfO{ 6]S;f;df ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] . g]a|f:sfl:yt Ps ljZjljBfnodf cfof]lht sfo{qmddf af]Nb} dxf;lrj kf]v/]nn] g]kfnsf] jt{dfg cj:yf / cfkm\gf] kf6L{n] lgjf{x ul//x]sf] e"ldsfsf af/]df rrf{ ug'{ePsf] lyof] .
dxf;lrj kf]v/]n To;nuQ} cd]l/sfsf] dG6]/L ljZjljBfnodf cfof]lht åGå Joj:yfkg;DaGwL Ps ;ftf nfdf] sfo{qmddf ;xefuL aGg'ePsf] lyof] . To;kl5 l;sfuf] / P6nfG6fdf /x]sf Pg8LPkmsf cu'jfx¿aLr dxf;lrj kf]v/]nn] cGt/lqmof ug'{ePsf] lyof] . pxf“n] Go'of]s{df klg Pg8LPkmsf cu'jf g]tf;“u 5nkmn ug'{ePsf] lyof] . a}7sdf $% hgf ;xefuL lyP . ;f] sfo{qmdnfO{ dxf;lrjsf ;fy} sfª\u|]; g]tf 8f= /fdz/0f dxtn] klg ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] .
cd]l/sfdf /x“bf dxf;lrj kf]v/]n;“u cd]l/sfsf nflu g]kfnL /fhb"t 8f= zª\s/ zdf{n] klg d'n'ssf] kl5Nnf cj:yfsf af/]df 5nkmn ug'{ePsf] lyof] . nG8g x'“b} kmls{g] qmddf dxf;lrj kf]v/]nn] stf/df cfof]lht Pg8LPkmsf] e]nfnfO{ klg ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] . tLg ;oeGbf a9L g]kfnLx¿sf] ;xeflutf /x]sf] e]nfnfO{ Pdfn] cd]l/sfsf Ao'/f] OGrfh{ 8f= eLid clwsf/Ln] klg ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] .
k//fi6«sf ;d:ofx¿nfO{ Jojl:yt ug{ pxf“n] sfo{stf{nfO{ lgb]{zg lbg'eof] .
g]kfnaf6 aflxl/Psf af}l4s JolQmTjx¿nfO{ dxf;lrj kf]/v]nn] cfkm\gf] snf, sf}zn, ;Lk / 1fg af“8\g cfu|x ug'{ePsf] lyof] . …d'n's ;ª\qmd0fsfnLg kl/l:yltdf /x]sfn] k|jf;df g]kfnaf/] lrGtf k|s6 ePsf] kfOof]Ú– e|d0f bnsf ;b:o 8f= clwsf/Ln] eGg'eof] .
s[lif kmfd{sf] tof/L
l6:6'ª . dsjfgk'/ lhNnfsf] pQ/L If]q l6:6'ª ah|af/fxLdf a[xt\ s[lif kmfd{ ;~rfng x'g] ePsf] 5 . l6:6'ª ah|af/fxL g]jf k'rM, l6:6'ª ah|af/fxL ;xsf/L ;+:yf / hols;fg lxt ax'd'vL ;xsf/L ;+:yfn] ;+o'Qm ¿kdf s[lif kmfd{ ;~rfng ug{ nfluPsf] xf] .
cfof]hgfcGtu{t kz'kfng, df}/L kfng, cuflg{s vfB pTkfbg tyf s[lif tflnd h:tf sfo{qmdx¿ ;~rfng x'g] g]jf k'rMsf cWoIf ljgf]b dxh{gn] hfgsf/L lbg'eof] . sfo{qmdsf af/]df hfgsf/L lbg cfof]lht cGtlqm{ofTds sfo{qmddf Hofk' ;f+:s[lts ljsf; sf]ifsf cWoIf rqmdfg 8ª\uf]n, Hofk' dxfu'7L l6:6'ª\sf lrqaxfb'/ anfdL, ljleGg bnsf k|ltlglw, s[lif lj1 hLjgnfn df:s], :yfgLo afl;Gbfnufotsf] pkl:ylt lyof] . sfo{qmdaf6 :yfgLo s[ifsx¿sf] hLjg:t/df ;'wf/ cfpg] ck]Iff ul/Psf] 5 .
cGgk|f;gdf afnsljtf ;ª\u|x
sf7df8f}F . ;|i6f ozf]bf clwsf/Låf/f lnlvt afnsljtf ;ª\u|x …s====v uLtÚ g]skf -Pdfn]_ sf g]tf k|bLk g]kfnn] ;fj{hlgs ug'{ePsf] 5 . kqsf/åo k|sfz l;njfn / ozf]bf clwsf/LsL 5f]/L k|oTgf l;njfnsf] cGgk|f;gsf cj;/df cfof]hgf u/]sf] sfo{qmddf ;f] afnsljtf ;ª\u|x ;fj{hlgs ub}{ g]tf g]kfnn] cGGfk|f;gsf] cj;/df afnsljtf ;ª\u|x k|sfzg ug'{ k|z+;gLo sfo{ ePsf] atfpg'eof] .
gfufh'{g ;flxTos k|lti7fgn] ;+of]hs u/]sf] ;f] sfo{qmddf jl/i7 ;flxTosf/ bfxfn o1lglw, k|f1 ufoqL lji6, ;dfnf]rs 8f= /fdk|;fb 1jfnLn] afn;flxTosf af/]df k|sfz kfb}{ ;f] sljtf ;ª\u|xdf afnaflnsfsf] lzIff, clwsf/, åGåsf] df/ afnalnsfn] ef]Ug' k/]sf] kL8fnfO{ ;d]l6Psf] atfpg'eof] . s[ltsL n]vs ozf]bf clwsf/Ln] ;f] sljtf;ª\u|xn] afnaflnsf dl:tis ljsf; ug{ ;xof]u ug]{ ljZjf; JoQm ug'{eof] . o;cl3 pxfFsf lgif]wlj?å -sljtf ;ª\u|x_ / ;+;f/ xNnfpg] ;ª\3if{zLn dlxnfx¿ -hLjgL;ª\u|x_ k|sfzg eO;s]sf 5g\ .
(! hgf Pdfn]df k|j]z
hfh/sf]6 . hfh/sf]6sf] ljs6 ufp“ ;Snfdf ljleGg kf6L{sf (! hgf sfo{stf{ g]skf -Pdfn]_df k|j]z u/]sf 5g\ . ;Snfrf}/df cfof]lht hg;efdf sfª\u]|;, PsLs[t dfcf]jfbL / /fk|kfsf sfo{stf{x¿n] kf6L{ kl/Tofu u/]sf] 3f]if0ff u/]sf x'g\ .
xfn} ;DkGg pQm ;efdf sfª\u]|;sf lhNnf ;Nnfxsf/ ;ldlt ;b:o wgaxfb'/ a:g]t -gfosjf8f_, /fk|kfsf g]tf t'n] g]kfnL / dfcf]jfbLsf bLks zfxLsf] g]t[Tjdf pgLx¿n] kf6L{ k|j]z u/]sf x'g\ . gjk|j]zLx¿nfO{ Pdfn] lhNnf cWoIf 8Da/axfb'/ l;+xn] :jfut ug'{ePsf] lyof] . :yfgLo afl;Gbf emf“sL / afhf;lxt ;efdf ;xefuL x'g cfPsf lyP . ;efnfO{ cWoIf l;+x, lhNnf sld6L ;lrjfno ;b:o k]|dk|;fb 3tL{ / ;b:o cd/axfb'/ l;+xn] ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] . gjk|j]zLx¿n] cfufdL lbgdf Pdfn]n] dfq b]zsf] g]t[Tj ug{;Sg] atfPsf lyP .
rf}tf/Lsf] ;Dd]ng df3df
x]6f}“8f . k|]; rf}tf/L g]kfn dsjfgk'/sf] 5}6f}“ lhNnf clwj]zg cfufdL df3 !) ut] x'g] ePsf] 5 . k|]; rf}tf/L g]kfnsf] x]6f}“8fdf a;]sf] a}7sn] o:tf] lg0f{o u/]sf] xf] . a}7sn] ;Dd]ng ;DkGg ug{sf nflu cWoIf g/]Gb| ;fksf]6fsf] ;+of]hsTjdf & ;b:oLo ;Dd]ng Joj:yfkg ;ldlt u7g u/]sf] 5 . ;ldltsf ;b:ox¿df /fhg bfxfn, k|bLk 9'ª\ufgf, lzjs'df/ sfzL, s]bf/ uf}td / alatf 9sfn /xg'ePsf] 5 . a}7sn] k'; d;fGtleq ;b:otf ljt/0f tyf gjLs/0f k|lqmof ;DkGg ug{] lg0f{o ;d]t u/]sf] rf}tf/Lsf cWoIf g/]Gb| ;fksf]6fn] atfpg'eof] . a}7sdf Pdfn] lhNnf ;lrjfno ;b:o b]j/fh l/dfn, lhNnf k|rf/ ljefu k|d'v gjLg l;Ub]n, k|]; rf}tf/L g]kfnsf
s]Gb|Lo ;b:o /fds'df/ Pngnufotsfsf] pkl:ylt lyof] .
uR5bf/sf sf/0f ul/anfO{ df/
– /fds'df/ Png –
x]6f}“8f . k|x/L k|zf;gnfO{ r':tb'?:t agfp“5' eGb} ukm xf“Sg] pkk|wfgdGqL Pjd\ u[xdGqL ljhos'df/ uR5bf/sf] a]jf:tfsf sf/0f Ps o'js sf7df8f}“df tLg dlxgfb]lv a]xf]; eP/ nl8/x]sf 5g\ . uPsf] ebf} @$ ut] ;nf{xL sf/fuf/df aGbLx¿sf] Pp6f ;d"xåf/f cfqmd0f ul/Psf dsjfgk'/, dgx/Lsf gjLg nfdf clxn];Dd xf];df cfpg ;s]sf 5}gg\ .
Ps lbg vfgf gld7f] eof] eg]sf] afx]s gjLg nfdfsf] ;nf{xL sf/fuf/df s'g} ck/fw b]lvPsf] 5}g . h]nsf efG;] / gfOs]x¿n] kxf8L d"nsf / To;df klg dsjfgk'/sf ^ o'jfx¿nfO{ l/; ;f“w]/ PstkmL{ cfqmd0f u/]/ dfg]{ of]hgf agfp“bf klg ;nf{xL sf/fuf/sf k|d'v / ;nf{xLsf k|d'v lhNnf clwsf/L /fdk|;fb yklnofnfO{ u[x k|zf;gn] Ps zAb ;f]w]sf] 5}g eg] ^ a'“b] ;Demf}tf u/]/ kLl8tnfO{ Gofo / kL8snfO{ sf/afxL u5'{ eGg] dsjfgk'/sf k|d'v lhNnf clwsf/L lbg]z e§/fO{, ;xIf]qLo k|zf;s lbnaxfb'/ l3ld/] / k|x/L pk/LIfs Zofdaxfb'/ v8\sfn] klg ebf} @( ut]kl5 dgx/L 6]s]sf 5}gg\ . gjLgsL >LdtL tLg dlxgfb]lv sf7df8f}“df cfkm\gf l;dnsf d'9f 9n]em}“ cj:yfsf >Ldfg\ s'/]/ a:bf lzIf0f c:ktfnsf 8fS6/x¿n] ;/sf/n] lbg] :nfOg / Un"sf]h kfgL tyf ;fdfGo pkrf/ eO;Sof], c¿ oxf“ x'“b}g cGt} n}hfg'k5{ eg]/ lgsfNg eg]kl5 ;f“Rr} kl/jf/hg oltv]/ of] d'n'sdf ;/sf/ 5 / eg]/ ;f]Rg afWo ePsf 5g\ .
3fOt] ePsf] kl;{kN6 g} la/fdLnfO{ 6fpsf]sf] zNolqmof ug'{kg]{df sf/fuf/ ljefun] *) xhf/ ?lkof“ klg w/f}6L g/flvlb“bf nfdfsf] af“Rg] cf; g} d/]sf] lyof] . t/, af“Rg ;kmn eP klg clxn];Dd gjLgsf] dfgl;s ;Gt'ng 7Ls 5}g / glhs} tLg dlxgfb]lv ?“b} a;]sL >LdtL klg pgL lrGg ;Sb}gg\ . dgx/Lsf /fhgLlts bnx¿ xfdLnfO{ la/fdL lhDdf b]pm pkrf/ u/]/ sf/fuf/ kmsf{p“nf eGbf klg dfGb}gg\, of] ;/sf/ ck/fwLnfO{ hf]ufp“5 / la/fdLnfO{ dfg{ vf]H5 eGb} km]l/ dgx/L aGb ug]{ cfqmf]z kf]Vb} x]6f}“8fdf cfOk'u]sf 5g\ . ;+ljwfg;efsf ;b:o uf]ljGb/fd r]kfªn] pkk|wfgdGqL ljhos'df/ uR5bf/n] of] 36gfdf dfkmL dfUg'k5{ eg]kl5 clxn] u[x dGqfnodf klg dsjfgk'/sf dfG5] uP eg] u[x;lrj / dGqLx¿ ;Dks{d} gcfpg] u/]sf] kL8f ;'gfp“5g\ . b]ze/sf s'Voft ck/fwL / 8f“sfx¿nfO{ eLdkm]bL sf/fuf/df NofP/ /fVg] sfd eO/x“bf ebf} @( ut] ;nf{xLdf /x]sf ^ hgf dsjfgk'/] Toxf“ c;'/lIft /x]sf] eGb} h]n ;?jf ug]{ eg]/ ^ a'“b] sfuhdf x:tfIf/ u/]sf dsjfgk'/sf k|d'v lhNnf clwsf/L lbg]z e§/fO{n] clxn];Dd Tof] sfd gu/]sf]df Pdfn] g]tf /fds'df/ e§/fO{ / k|wfgdGqL afa'/fd e§/fO{s} cfb]z s'/]sf xf]nfg\ eg]/ Pdfn]lgs6 kqsf/x¿ / g]tfx¿ klg xf“:g yfn]sf 5g\ . ptf, ;nf{xLsf k|d'v lhNnf clwsf/L /fdk|;fb yklnofn] eg] gjLg nfdfnfO{ s]Gb|Lo sf/fuf/ ;?jf u/]/ cfkm" u[xdGqL / t/fO{sf ck/fwLx¿;“u s[t1tf JoQm ul/;s]sf 5g\ . dª\unaf/ kmf]g ;Dks{df dWodf~rnsf If]qLo k|zf;s dfwj /]UdLn] ;nf{xLsf l;l8of]nfO{ eG5' eg]/ hjfkm lbP hals If]qLo k|zf;snfO{ ;nf{xL k|zf;gn] u/]sf] sfdsf/afxL yfxf /x]g5 .
sfª\u|];–dfcf]jfbLsf] cf8df jg km“8fgL
g'jfsf]6 . ;ª\qmd0fsfnsf] kmfObf p7fp“b} g'jfsf]6sf ljleGg :yfgdf /fhgLlts bnx¿sf] cf8df jg km“8fgL tLj| ePsf] 5 . /fhgLlts bnsf] cf8df t:s/x¿n] jg km“8fgL u/L sf7df8f}“ lgsf;L ub}{ cfPsf 5g\ .
kl5Nnf] ;do g'jfsf]6sf] yfgfklt / ;d'Gb|fb]jL uflj;df dfcf]jfbL / sfª\u|];sf] cf8df jg km“8fgL eO/x]sf] :yfgLojf;Ln] atfPsf 5g\ . dfcf]jfbL / sfª\u|];sf sfo{stf g} km“8fgLdf ;+nUg ePsf] pkef]Qmfx¿sf] egfO 5 . t:s/x¿n] jg sfof{nosf sd{rf/Lx¿;“u ldn]/ jg km“8fgL ul//x]sf] v'nf;f ePsf] 5 . yfgfkltsf] j8f g++ % c“w]/Lvf]nf kfvf] hª\un / ;d'Gb|fb]jLsf] j8f g+= # vf]n]ufp“sf] ;fj{hlgs hª\un km“8fgL eO/x]sf] 5 . yfgfkltsf] hª\unaf6 Ps xhf/ kf“r ;oeGbf a9L ;fnsf ¿v sf6]/ sf7df8f}“ lgsf;L ul/Psf] pkef]Qmfx¿n] atfPsf 5g\ .
;/sf/L hUufdf ;8s vGg] axfgfdf jg sfof{nosf sd{rf/Lx¿;“u ldn]dtf] u/L ¿v km“8fgL ePsf] pkef]Qmfx¿n] atfPsf 5g\ . jg sfof{nosf sd{rf/Lx¿ :ynut lg/LIf0fdf uPkl5 cfly{s k|nf]egdf kf/]/ cj}w tl/sfn] sfl6Psf ;fnsf ¿vx¿ s]xL lbgcl3 af@v &@$@ / af!v *$%( gDa/sf] uf8Ldf ssgL, sfpn]yfgf x'“b} sf7df8f}“ lgsf;L ePsf] pkef]Qmf ljgf]b kf7sn] atfpg'eof] . sf7 lgsf;L ePsf] uf8L gDa/;lxt jg sfof{no, k|x/L, k|zf;g sfof{nodf ph'/L ul/P klg s'g} ;'g'jfO gePsf] pkef]Qmfx¿sf] u'gf;f] 5 . k'g/fj]bg cbfntn] af6f] gvGg' eg]/ lgif]wf1f ul/;s]sf] :yfgdf ;8s vGg] axfgfdf jg km“8fgL ul/Psf] kf7sn] atfpg'eof] . To; :yfgdf clxn] klg jg km“8fgL eO/x]sf] :yfgLo afl;Gbfx¿n] atfP . o; ;DaGwdf ;xfos jg clws[t /fhs'df/ ofbjn] ph'/L k/]kl5 cg';Gwfg ;'? ul/Psf] atfpg'eof] .
ptf, ;d'Gb|fb]jLsf] j8f g+= # vf]n]ufp“df /x]sf] b'O{ ;o /f]kgL ;/sf/L hª\un x:tIf]k u/L :yfgLo /0faxfb'/ u'?ªn] km“8fgL u/]sf 5g\ . pgn] lrnfpg] / s6';sf kf“r ;o ¿v sf6\gsf nflu sfdbf/x¿nfO{ Ps nfv ?lkof“df 7]Ssf lbO;s]sf] / ¿v sf6\g] sfo{ eO/x]sf] :yfgLo k[YjL hghfu[t k|fljsf lzIfs >L/fd yfkfn] atfpg'eof] . ¿v gsf6\g cfu|x ubf{ u'?ªn] ;j{;fwf/0fnfO{ wDSofpg] u/]sf] ufp“n]x¿n] atfP .
o;}u/L, s]xL lbgcl3 af@v $$%) gDa/sf] ;]tf] /ªsf] ;f]/fh uf8Ldf nfvf“} ?lkof“sf kmlg{r/x¿ ljb'/l:yt lhNnf k|x/L sfof{noaf6 /fltsf] ;dodf sf7df8f}“ k7fOPsf] v'nf;f ePsf] 5 . kmlg{r/ Joj;foL;“u ldn]dtf] u/]/ k|x/L clws[tx¿n] kmlg{r/ lhNnf aflx/ lgsf;f u/]sf] Ps k|x/Ln] gfd gatfpg] ;t{df atfPsf 5g\ .
– b]jrGb| e§
j}w ;ldlt sfod}
g'jfsf]6 . g'jfsf]6sf] t'Kr] uflj; j8f g+= @ l:yt cSs]ahf/df /x]sf] r08]Zj/L pRr dfljsf] Joj:yfkg ;ldltsf] ;dofjlw ;ls“bf;d]t dfcf]jfbL ;dly{t ;ldltn] cj}w ¿kdf sfd ul//x]sf] 5 . t/, lhNnf lzIff sfof{non] To;df s'g} sf/afxL u/]sf] 5}g .
;ldltsf] Dofb ut @)^& k'; !( ut] ;lsPsf]df wdfwd cj}w lg0f{ox¿ ePkl5 cleefjsx¿af6} lj/f]w ;'? ePsf] 5 . dfcf]jfbLsf] sf]6faf6 Joj:yfkg ;ldltsf cWoIf ePsf lx/fgfy vltj8fn] cleefjs e]nf af]nfpg]tkm{ Wofg glbP/ cj}w ¿kdf sfo{sfn nDAofO/x]sf] cleefjsx¿ atfp“5g\ . vltj8f dfcf]jfbLsf] tfD;flnª /fHo ;ldltsf ;b:o;d]t x'g\ .
klxn] u'6–pku'6 gx'“bf ldn]dtf] x“'b} cfPsf]df xfn dfcf]jfbLleq} ljjfb a9]kl5 ljBfnod} pQm lj/f]w ;'? ePsf] xf] . @)^$ k'; @) ut] Joj:yfkg ;ldltsf] cWoIf ePsf vltj8fn] cfkm\gf] bnsf] k|efjdf kf/]/ cj}w lg0f{ox¿ u/]sf] v'nf;f ePsf] 5 .
Dofb ;lsPsf] ;ldltn] lzIfsx¿sf] tna j[l4 ug]{, c:yfoL lgDg dfWolds lzIfsnfO{ :t/f]Gglt ug]{, lgdflj lzlIfsf O{Zj/L vltj8fnfO{ dfWolds lzIfsdf a9'jf ug]{ / pRr dfljdf cglws[t ¿kdf eQf a9fpg] h:tf lg0f{osf] lj?4df cleefjsx¿ cfqmf]lzt eO{ lhNnf lzIff sfof{no g'jfsf]6df ph'/L ug]{ tof/L u/]sf 5g\ . dfWolds lzIfsdf a9['jf ul/PsL lzlIfsf O{Zj/L cWoIf lx/fgfysL kTgL x'g\ .
o; ;DaGwdf lhNnf lzIff sfof{no g'jfsf]6sf g/]Gb|/fh kf}8]nn] Joj:yfkg ;ldltsf] ;dofjlw ;lsPsf] af/] hfgsf/L u/fpg] k|d'v lhDdf ;b:o–;lrjsf] x}l;otn] k|wfgfWofks tyf ;DalGwt ;|f]t JolQm / ljBfno lg/LIfssf] ;d]t bfloTj ePsf] sf/0f cfkm"n] o; ;DaGwdf cg';Gwfg ;'? u/]sf] / Dofb gf3L ul/Psf lg0f{ox¿ sfof{Gjog x'g g;Sg] atfpg'eof] .
;dj]bgf ;ª\u|x ljdf]rg
sf7df8f}“ . k"j{dGqL lqnf]rg 9sfnn] …;lxbÚ gfds ;dj]bgf ;ª\u|x kf7s dfem Nofpg'ePsf] 5 . zlgaf/ cfof]lht Ps sfo{qmdsf aLr g]skf -Pdfn]_ sf g]tf 9sfnn]sf] pQm k':ts jl/i7 ;flxTosf/ df]bgfy k|l>tn] s[lt ;fj{hlgs ug'{eof] .
s[ltdf 9sfnn] cfkm“}n] glhsaf6 lrg]sf, b]v]sf, ;xsfo{ u/]sf / ;'g]sf qmflGtsf/Lx¿sf hLjgufyf, ;xfbtsf 36gf / k|ltlqmofjfbLx¿sf qm"/ ck/fwsf af/]df ;hLj / dfld{s 9ª\un] kl:sg'ePsf] 5 . …nf]stGq3ftL / lg/ª\s'z /fhtGqsf] k~rfot gfdwf/L qm"/td\ zf;gdf ul/Psf xTof;DaGwL cToGt} dfld{s s]xL 36gfx¿sf] ;hLj ljj/0f k|:t't 5,Ú k|l>tn] eGg'eof], …hgjfbL qmflGtsf gfddf @)%@ kl5 pu|jfkGyLx¿åf/f sDo'lg:6, sfª\u|];nufotn] tdfd hgtfdfly dRrfOPsf] eLif0f cftª\s / xTofaf/] k|sfz kfg]{ s]xL lgd{d b[Zox¿ klg o;leq cª\lst 5g\ .Ú
s[ltdfly k|ultzLn n]vs ;ª\3sf cWoIf 3gZofd 9sfn / ;flxTosf/ /hgL 9sfnn] l6Kk0fL ug'{ePsf] lyof] . :ofª\hf ;flxTo kl/ifb\ sf7df8f}“åf/f cfof]lht sfo{qmddf ;flxTosf/ / /fhgLltssdL{x¿sf] pNn]vgLo pkl:ylt lyof] . kl/ifb\sf cWoIf dx]Zj/ zdf{sf] cWoIftfdf ;DkGg sfo{qmddf ;flxTosf/ ldqnfn k+1gLn] :jfut dGtJo / d's'Gb cof{nn] ;~rfng ug'{ePsf] lyof] .
9sfnsf] of] 5}6f“} s[lt xf] . 9sfnn] u08sL c~rnsf] ;]/f]km]/f]df ePsf !# j6f ;dj]bgfsf zLif{sdf dd{:kzL{ 9ª\un] 36gfx¿ ;d]6]sf 5g\ .
uf]/fnfO{ ultnf] hfgsf/L
k]l/; . g]kfn ko{6g jif{ @)!! sf ;Gbe{df g]kfnL /fhb"tfjf; tyf g]kfn ko{6g af]8{sf] cfof]hgfdf ut z'qmjf/ g]kfn k|j4{g ;f“em cfof]hgf ul/Psf] 5 . sfo{qmddf d'Vo cltlysf ¿kdf k|mfG;sf] ljb]z tyf o'/f]lkog dfldnf dGqfnosf Pl;of ljefusf k|d'v e]/f]lgs /f]h/ nfsg pkl:yt x'g'ePsf] lyof] .
sfo{qmddf k|mfG;sf nflu g]kfnL /fhb"t df]xgs[i0f >]i7n] g]kfnsf af/]df hfgsf/L lb“b} cfkm\gf] d'n'ssf] k|fs[lts ;'Gb/tfsf] /:jf:jfbg ug{sf nflu cg'/f]w ug'{ePsf] lyof] . sfo{qmdf k|mfG;sf nflu ef/tLo /fhb"t /fs]z ;'bsf ;fy} cd]l/sf, hfkfg, kfls:tfg, dn]l;of, aª\unfb]z, nfcf];\, yfONofG8, 6sL{, xf]G8'/;, Dofbuf:s/nufotsf d'n'ssf o'g]:sf]sf nflu /fhb"t / cGo d'n'ssf k|ltlglwx¿sf] klg ;xeflutf lyof] . g]kfnsf nflu k|mfG;sf k"j{/fhb"tx¿, o'g]:sf]cGtu{tsf] ljZj ;Dkbf ;ldltsf lgb]{zs, k|fWofks, Jofkf/L, ko{6g Joj;foL / ljBfyL{x¿sf] 7"nf] ;ª\Vofdf pkl:ylt lyof] .
k|mfG; tyf g]kfnaLr @) clk|n !($( df bf}To ;DaGw :yfkgf ePsf] :d/0f ub}{ ;f] cj;/df /fhb"t >]i7n] ;g\ !*%) d} tTsfnLg k|wfgdGqL hª\uaxfb'/ /f0ffn] k|mfG;sf] e|d0f u/L %% lbg k]l/;df latfPsf] :d/0f u/fpg'ePsf] lyof] . k|d'v cltly nfsgn] k|mfG; tyf g]kfnaLr /fd|f] ;DaGw /xLcfPsf] / k|mfG;df g]kfnsf] lxdfnx¿ dg k/fpg] dflg;x¿ w]/} ePsf] :d/0f ub}{ k|mfG;df g]kfn ko{6g k|j4{g ug{ cfof]lht sfo{qmdx¿df efu lng kfp“bf cfk"mnfO{ v';L nfu]sf] cg'ej af“8\g'ePsf] lyof] .
sfo{qmddf g]kfn ko{6g af]8{af6 lgld{t j[Qlrqsf ;fy} g]kfnL rf“bLsf ;fdfg, klZdgf, lrof, skmL, wft'sf d"lt{, sf7sf snfTds em\ofnnufot k|bz{gLdf /flvPsf lyP .