वासिङ्टन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान र इजरायलबीच महिनौँदेखि जारी तनावपछि मध्यपूर्वमा शान्ति सम्झौता अन्तिम चरणमा पुगेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार पछिल्लो समय पुनः चर्किएको शत्रुता रोकिएसँगै वार्ताकारहरू निर्णायक मोडमा पुगेका हुन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले मंगलबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै इरान र इजरायलबीचको वार्ता अब ‘अन्तिम चरण’ मा प्रवेश गरेको बताए। उनले यसलाई ‘धेरै राम्रो सम्झौता’ को नजिक पुगेको प्रक्रिया भन्दै केही दिन वा हप्ताभित्र निष्कर्ष निस्कन सक्ने संकेत गरे। यसअघि उनले बारम्बार तेहरानसँग शान्ति सम्झौता नजिकै रहेको दाबी गर्दै आए पनि कूटनीतिक प्रक्रिया बारम्बार अवरुद्ध हुँदै आएको छ।

अप्रिल ८ देखि लागू युद्धविरामपछि पनि दुवै पक्षबीच सीमित गोलीबारी र तनाव जारी रहेको उल्लेख गरिएको छ। ट्रम्पका अनुसार इरान र इजरायलबीच बारम्बार ‘आक्रमण र प्रतिआक्रमण’ भइरहे पनि दुवै पक्षले हाल आफूबाट रोक्ने सहमति गरेको अवस्था छ। उनले यो प्रक्रियालाई ‘अज्ञानता वा मूर्खताबाट बाहिर निस्किने अवसर’ का रूपमा व्याख्या गरे। इरानले कुनै पनि सम्झौतामा लेबनानको विषय समेटिनुपर्ने अडान दोहोर्‍याएको छ। साथै इजरायलले इरान समर्थित हिजबुल्लाहविरुद्ध सैन्य दबाब बढाइरहेका बेला आइतबार इजरायलमा क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको बताइएको छ, जसले पुनः इजरायली प्रतिकारलाई निम्त्याएको थियो।

त्यसपछि इरानले सैन्य कारबाही रोक्ने घोषणा गरे पनि केही घण्टामै पुनः क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले उक्त मोर्चामा स्थिति नियन्त्रणमा आएको बताएका विवरणहरू सार्वजनिक भएका छन्। नेतान्याहुले इरानले पुनः आक्रमण गरे कडा जवाफ दिने चेतावनी दिँदै ‘पूर्ण शक्तिका साथ प्रतिक्रिया दिने’ बताएका छन्। इजरायली रक्षा मन्त्री इजरायल काट्जले भने लेबनानमा सैन्य अभियान निरन्तर रहने स्पष्ट पारे।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले यसअघि इजरायल र इरान दुवैलाई तत्काल गोलीबारी रोक्न आग्रह गरेका थिए।

उनले नेतान्याहुलाई फोन गरेर इजरायललाई संयमता अपनाउन चेतावनी दिएको पनि अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। यसबीच अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलका रणनीतिक चासोहरू धेरैजसो मिल्ने भए पनि केही अवस्थामा फरक हुन सक्ने बताएका छन्। क्षेत्रीय रूपमा लेबनानमा हिंसा तीव्र बनेको छ। इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

इजरायली सेनाले आफ्ना फौजतर्फ प्रक्षेपण गरिएका केही प्रोजेक्टाइल रोकेको र कुनै हताहत नभएको दाबी गरेको छ। यमनबाट आएको भनिएको हवाई लक्ष्य पनि अवरोध गरिएको बताइएको छ।

यसैबीच इरान र इजरायलबीचको क्षेप्यास्त्र आदानप्रदानपछि इरान र इजरायल दुवैमा ठूलो क्षति नभएको प्रारम्भिक जानकारी आएको छ। तर मध्यपूर्वका संवेदनशील व्यापारिक मार्ग, विशेषगरी हर्मुज जलघाँटीमा ढुवानी अवरुद्ध भएको उल्लेख गरिएको छ। इरानको राजधानी तेहरानमा भने युद्धको डरबीच पनि जीवन आंशिक रूपमा सामान्य देखिएको छ। क्याफेहरूमा भीड देखिएको, पेट्रोल पम्पमा लाइन बढेको र नागरिकहरू अनिश्चितताको अवस्था व्यक्त गरिरहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। इजरायलको तेल अभिवमा भने क्षेप्यास्त्र चेतावनी सायरनपछि नागरिकहरू आश्रयस्थलतर्फ गएको जनाइएको छ।

यसैबीच कूटनीतिक प्रयास जारी रहेको र पाकिस्तानसहितका मध्यस्थकर्ताहरू शान्ति प्रक्रियामा सक्रिय रहेको बताइएको छ। इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले कूटनीति जारी रहेको तर लडाइँले त्यसलाई प्रभावित पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। तेहरान र वार्ताको टेबल अझै खुला रहेको इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले सामाजिक सञ्जालमा उल्लेख गरेका छन्।