मध्य प्रदेश। ‘सर, मलाई याद पनि छैन कि मैले बाल्यकालमा के दुष्कर्म गरेको थिएँ। यदि मलाई ४५ वर्षअघि १०० रुपैयाँबराबरको गहुँ चोरी गरेको कुनै जानकारी भएको भए, म आफैँ प्रहरीकहाँ जाने थिएँ।’

फोनमा कुरा गर्दै सलिम मेवातीले भनेका छन् कि ७ फेब्रुअरीमा मध्य प्रदेशको खरगोन जिल्लाबाट प्रहरी उनलाई पक्राउ गर्न आइपुगेको थियो। यो मुद्दा जिल्लाको बाल्कवारा प्रहरी चौकी क्षेत्रको बाल्समुन्ड काकड गाउँबाट ४५ वर्षअघि १०० रुपैयाँबराबरको गहुँ चोरीको थियो।

६५ वर्षीय सलिममाथि डिसेम्बर १९८० मा ६ जना अन्य साथीसँगै दुई फरक खेतबाट गहुँ चोरी गरेको आरोप छ। १९८० मा यस मुद्दामा माणिकचन्द पटेल र लालचन्द पटेलले रिपोर्ट दर्ता गराए।

खरगोन जिल्लामा तैनाथ उप-विभागीय प्रहरी अधिकारी (मण्डलेश्वर) श्वेता शुक्लाले सलिमविरुद्धको मुद्दा १०० रुपैयाँबराबरको गहुँ चोरेको पुष्टि गरिन्।

उनले बीबीसी हिन्दीलाई भनिन्, “हामीसँग भएको रिपोर्टअनुसार सलिम र अन्य ६ जना १९८० मा १९-२० वर्षका थिए। उनीहरूले बालसमन्द काकड क्षेत्रको खेतबाट गहुँ चोरेका थिए। यस मुद्दामा दुईवटा एफआईआर दर्ता भएका थिए। चोरी दुई खेतबाट भएको थियो।’

प्रहरीले घटनाको समयमा सलिमको उमेर १९-२० वर्ष रहेको रेकर्ड गरेको छ। जबकि परिवारले सलिमको जन्म १९६७ मा भएको र घटनाको समयमा किशोरावस्थामा रहेको दाबी गरेको छ।

४५ वर्षपछि सलिमसम्म कसरी पुग्यो प्रहरी?
केही वर्षअघि मध्य प्रदेशमा पुराना मुद्दाहरू डिजिटलाइज गरिएको थियो। यो मुद्दा तीमध्ये एक थियो।

खल्ट्का चौकीका इन्चार्ज मिथुन चौहानले अदालतको आदेशमा यस मुद्दाका फरार अभियुक्तको खोजी गर्न थाले। बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले बताए कि सलिमबारे जानकारी संयोगवश सोही मुद्दाका अर्का अभियुक्तको परिवारबाट उनलाई प्राप्त भयो।

प्रहरीले यो पनि भन्यो कि यस मुद्दामा कुल सात अभियुक्त थिए। तीमध्ये दुईजनाको मृत्यु भइसकेको छ, चारजना जमानतमा छन् र सलिम अन्तिम अभियुक्त थिए।

मिथुन चौहानले व्याख्या गरे, “हामी यस मुद्दामा स्थायी वारेन्ट जारी गरिएका व्यक्तिहरूलाई खोजिरहेका थियौं। हामीले देवास जिल्लामा यीमध्ये एक व्यक्तिको ठेगाना फेला पार्यौं। उनको घर पुगेपछि हामीले थाहा पायौँ कि उनको मृत्यु भइसकेको छ। कुराकानीका क्रममा हामीले सलिम मेवातीबारे थाहा पायौँ। हामीले उनलाई सम्पर्क गर्यौं र सलिमको घरमा पुग्यौं र थप कानुनी कारबाही सुरु गर्यौं।”

सलिमका परिवारका सदस्यहरूले यस मुद्दाबारे आफूहरूलाई कुनै जानकारी नभएको बताएका छन्। सलिमकी बुहारी आयशाले बीबीसीलाई भनिन्, “हामी स्तब्ध भयौँ। हामीले बुझ्न सकेनौँ। प्रहरी आयो र हामीलाई भन्यो कि उनीहरूले मेरो ससुरालाई पक्राउ गरिरहेका छन्। हामीलाई भनियो कि उनले ४५ वर्षअघि १०० रुपैयाँको गहुँ चोरेका थिए।”

सलिमकी श्रीमती तस्लिम जो विगत तीन दिनदेखि सलिमको पक्राउ र त्यसपछिको कागजी कार्यमा संलग्न थिइन्, उनले बीबीसीलाई भनिन् कि- यो उनका लागि अचम्मको घटना थियो।

तस्लिम भन्छिन्, “अचानक प्रहरी आइपुग्छ र तीन छोरीहरू, एक छोराका बुबा र नातिनातिनाका हजुरबुबालाई चोर भएको आरोप लगाउँछन्। उनलाई कारमा राखेर लैजान्छन्। हामी अलमलमा पर्यौं। हामीले उनीहरूलाई प्रहरी चौकीसम्म पछ्यायौँ।”

तस्लिमले भनिन्, “प्रहरी चौकीमा, हामीले थाहा पायौँ कि घटना मेरो विवाहअघि भएको थियो। जब उनीहरू आफैँ बच्चा थिए।”

‘सामाजिक प्रतिष्ठामा क्षति’
सलिम मूल रूपमा खरगोन जिल्लाको बाल्समुन्ड काङ्कड गाउँका हुन्। विवाहपछि, उनी धार जिल्लाको बाघ गाउँमा सरे, जुन उनको ससुराको घर बाल्सामुन्ड काङ्कडबाट लगभग ७०-८० किलोमिटर टाढा छ। यद्यपि, सलिमका अन्य आफन्तहरू अझै पनि बाल्सामुन्ड काङ्कडमा बस्छन्।

आफ्ना श्रीमान् सलिमसँग बाल्सामुन्ड काङ्कड गाउँ आइपुगेकी तस्लिमले भनिन् कि उनी यतिका वर्षदेखि प्रहरी र प्रशासनले के गरिरहेको छ भन्ने कुरामा असमर्थ छिन्।

सलिमका परिवारका सदस्यहरूले यस मुद्दामा स्थानीय सञ्चारमाध्यमका कारण सलिमलाई फरार र कानुनबाट लुकेर बसेको रूपमा चित्रण गरेको तरिका गलत भएको र परिवारको सामाजिक प्रतिष्ठामा चोट पुर्‍याएको बताएका छन्।

तस्लिमले बीबीसीलाई भनिन्, “हामी कतै लुकेका थिएनौँ। मलाई मेरो श्रीमानले बाल्यकालमा के गरेका थिए भन्ने पनि याद छैन। त्यतिबेला उनी १३ वा १४ वर्षको हुनुपर्छ। तर प्रहरीको कारबाही र मिडियामा मुद्दालाई चित्रण गरिएको तरिकाले मेरो श्रीमान सलिम एक कुख्यात अपराधीजस्तो देखिन्छ। वास्तवमा उनी एक साधारण मानिस हुन्। आफ्नो परिवारसँग आफ्नो जीवन बिताइरहेका छन्।”